Kanada ve AB, Montreal zirvesinde ilişkileri güçlendiriyor

Kanada ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki ilişkileri derinleştirmeyi amaçlayan iki günlük zirve Montreal'de başladı. Başbakan Mark Carney ile Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in yanı sıra her iki taraftan iş dünyası temsilcilerinin katıldığı zirvede, savunma, kritik mineraller, araştırma ve ticaret alanlarında anlaşmalara varılması bekleniyor.

Kanada-AB zirveleri on yıllardır büyük yankı uyandırmadan yapılırken, Montreal'deki bu toplantı tarafların ilişkilerini nasıl derinleştireceğine dair ayrıntılar açısından yakından izleniyor.

AB Komisyonu 'ortak üyelik' önerdi

Geçen ay von der Leyen, Kanada'ya yönelik olarak şu anda mevcut olmayan bir statü olan ve "ortak üyelik" (associate membership) adını verdiği bir çerçeveye "kapıyı açma" önerisi getirdi. Bu açıklama, Carney'nin Strazburg'da Avrupa Parlamentosu'na hitaben yaptığı ve Kanada ile Avrupa'nın "jeopolitik kırılma" karşısında "birlikte daha güçlü" olduğunu söylediği konuşmanın ardından geldi.

Carney ve çok sayıda AB üyesi ülke daha sıkı bağları destekliyor; ancak bu yeni ilişkinin nasıl adlandırılacağı konusunda görüş birliği bulunmuyor. Almanya gibi bazı üyeler, Kanada'nın da üye olmak isteyen diğer ülkelerin önüne geçirildiği kaygısıyla "ortak üye" ifadesini sorguluyor.

Çok sayıda haber kuruluşunun aktardığına göre Almanya ve diğer bazı ülkeler, zirve öncesi taslak bildiriden bu unvanın çıkarılması için lobi yaptı ve bunun yerine "giderek yakınlaşan ortaklık" ifadesini içeren daha yumuşak bir dil kullanılmasını sağladı. Almanya'nın Ottawa Büyükelçisi Matthias Lüttenberg, CTV News'e yaptığı açıklamada kimi üye ülkelerin von der Leyen'in duyurusu karşısında "biraz şaşırdığını" belirterek, "ortak üyelik" kavramının Kanada özelinde net anlaşılmadığını söyledi.

Lüttenberg, Almanya'nın "ortak üyelik" ifadesini tamamen farklı bir ilişki, yani AB'nin Ukrayna ve olasılıkla Moldova ile ilişkisi için kullandığını belirtti; bu iki ülke de uzun yıllardır bloğa katılmaya çalışıyor. Büyükelçi, ne Kanada'nın ne de AB'nin bu Kuzey Amerika ülkesi için tam üyelik aradığını, ancak tarafların Kanada'yı üye olmadan bloğa "mümkün olduğunca yakın" hale getirmek istediğini ekledi.

Resmi anlaşmazlık ilişkilerin derinleşmesini engellemiyor

Kanadalı yetkililer, zirvenin ilk gününde Carney ile von der Leyen'in ve iki taraftan iş dünyası liderlerinin bir iş forumunda bir araya geleceğini bildirdi. AB yetkilileri ise Kanada ile yeni ilişkiye dair büyük bir açıklama olasılığını düşük göstererek, ayrıntıların önümüzdeki aylarda netleşeceğini ifade etti.

Buna karşın her iki taraf da ilişkinin görünümüne dair ipuçları verdi: daha yakın iş bağları ve Atlantik'in iki yakasında daha fazla öğrencinin eğitim görmesine izin verilmesi bunlar arasında. Kanadalı yetkililer, Kanada'nın diğer AB ülkelerine benzer bir üyelik ücreti ödemeyi planlamadığını, bunun yerine hem Kanada'ya hem de üye ülkelere fayda sağlayacak farklı AB programlarına katılmayı düşündüğünü aktardı.

Kanada, geçen yıl göreve gelen Başbakan Carney döneminde, komşusu ve en büyük ticaret ortağı ABD ile süren ticaret savaşı karşısında Avrupa'ya yaklaşmaya başladı. ABD Başkanı Donald Trump, Kanada'nın AB'ye ortak üye olması fikrini "gülünç" olarak nitelendirmiş ve bunu "düşmanca bir eylem" olarak değerlendirmesi halinde Avrupa'ya "çok ciddi gümrük tarifeleri" uygulamakla tehdit etmişti.

Kanadalı yetkililer, Avrupa'ya yönelişin kimseyi gücendirmek amacı taşımadığını, zaten yürüyen çalışmaların üzerine inşa edildiğini vurguladı. Kanada kısa süre önce savunma şirketlerine AB'nin Güvenlik ve Savunma Ortaklığı programında ihale erişimi tanıyan bir anlaşma imzaladı. Ayrıca mayıs ayında Almanya ile, Kanada'dan Avrupa'ya önümüzdeki yıllarda ilk kez uzun vadeli sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatını öngören önemli bir enerji anlaşması yapıldı.

Carney, zirvenin Kanada ile AB arasında "daha ileri resmi görüşmeleri" başlatacağını ve iki taraf için yeni fırsatlar yaratacağını belirtti. Yeni ilişki statüsünün nasıl adlandırılacağı sorusuna ise başbakan, "adlandırmanın" önemli olmadığını söyledi: "Önemli olan, bunun Kanadalıların hayatında yaratacağı fark."