Kanada, AB'nin 'ortak üye' teklifini memnuniyetle karşıladı

Kanada Başbakanı Mark Carney, Avrupa Birliği'nin (AB) Kanada'yı ilk "ortak üye" olarak kabul etme yönündeki girişimini memnuniyetle karşıladı. Carney, savunma, kritik mineraller ve enerji güvenliği alanlarında daha yakın işbirliği çağrısı yaptı.

Carney, Perşembe günü Strazburg'daki Avrupa Parlamentosu'nda yaptığı konuşmada, "jeopolitik kırılma" karşısında Kanada ve Avrupa'nın "birlikte daha güçlü" olduğunu söyledi. Bu açıklamalar, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in Kanada'ya "kapıyı açma" önerisinden bir gün sonra geldi. Halihazırda mevcut olmayan bir statü olan "ortak üyelik" için henüz net bir çerçeve bulunmuyor.

ABD Başkanı Donald Trump, öneriyi daha önce "gülünç" olarak nitelendirmiş ve bunu "düşmanca bir eylem" sayması halinde Avrupa'ya "çok ciddi tarifeler" uygulamakla tehdit etmişti.

Karşılıklı tarifeler ve ticaret anlaşmazlığı

Kanada ile ABD arasında tırmanan bir ticaret anlaşmazlığı yaşanıyor. İkili görüşmelerin geçen ay çökmesinin ardından iki taraf da karşılıklı tarifeler uygulamaya başladı. Carney konuşmasında, toplumların iklim değişikliği, "demokratik normların erozyonu" ve "ticaretin silah haline getirilmesi" gibi yeni fırtınalarla sarsıldığını belirtti. "Ekonomik entegrasyon artık bir baskı aracı olarak kullanılıyor, tarifeler baskı kurmak için devreye sokuluyor" dedi. Carney, finansal mekanizmaların zorlama için kullanıldığını ve tedarik zincirlerinin sömürülecek zayıf noktalar oluşturduğunu ekledi. Kanada-AB ittifakının "diğer demokrasiler için bir işaret fişeği" olacağını savunan Carney, iki tarafın yeni bir güç bloğu kurma peşinde olmadığını vurguladı.

Trump'a yanıt ve bundan sonraki süreç

Carney, konuşmasının ardından düzenlenen basın toplantısında Trump'ın sözlerine ilişkin soruya, "Bu ittifak olumlu bir süreç, Amerikan başkanına yanıtım budur" dedi. "Kanadalılar, kimsenin bize hangi dili konuşacağımızı söyleyemeyeceği, kültürümüzü dikte edemeyeceği veya kiminle uluslararası anlaşma yapacağımızı belirleyemeyeceği konusunda birleşmiş durumda" diye ekledi. Carney, Kanada'nın "AB'nin tam üyesi olma konumunda olmadığını ve bunu aramadığını", öneriyi "farklı bir çerçeve" olarak nitelendirdi.

Von der Leyen, Çarşamba günü Avrupa Parlamentosu'nda yaptığı konuşmada Kanada'nın AB'nin ilk ortak üyesi olmasını istediğini, imalat, teknoloji, savunma, enerji, kritik mineraller ve ekonomik güvenlik gibi alanlarda daha yakın işbirliği hedeflediklerini söyledi. Ancak bu ilişkinin tam olarak nasıl şekilleneceği belirsiz; zira "ortak üyelik" statüsü AB içinde şu anda mevcut değil ve uygulanması yıllar alabilir. Her türlü yeni düzenleme, 27 AB üyesi ülkenin tamamının onayını gerektiriyor. Bazı hükümetler daha önce yeni bir üyelik türü oluşturulmasına ilişkin çekincelerini dile getirmişti. AB ve Kanada arasında hali hazırda bir serbest ticaret anlaşması bulunuyor ve iki taraf ticaret, savunma ve araştırma gibi alanlarda işbirliği yapıyor.

Carney konuşmasında, Kanada ve Avrupa'nın "kritik mineraller dahil olmak üzere tüm stratejik kabiliyetlerde derin işbirliği" yoluyla "stratejik özerkliğini" güçlendirebileceğini belirtti. Kanada'nın Avrupa'nın enerji güvenliğini desteklemek için sıvılaştırılmış doğal gaz ve hidrojen tedarik edebileceğini, temiz enerji teknolojileri konusunda Avrupa'nın uzmanlığından yararlanabileceğini söyledi. Ayrıca teknolojik kaynakların bir havuzda toplanmasını ve Kanada'nın Erasmus+ programına katılması yoluyla gençlerin "Atlantik'in her iki yakasında çalışma, okuma ve yaşama" imkanına kavuşmasını önerdi. Carney, önerilen ilişkiyi "birlikte tanımlayacağımız benzersiz, olumlu bir yaklaşım" olarak tanımladı. Önerilerin Kanada parlamentosunda tartışılacağını ve oylanacağını, ancak tarafların henüz "yolun başında" olduğunu vurguladı. Ekim ayı sonunda Montreal'de yapılacak Kanada-AB zirvesinde ayrıntıların ele alınacağını belirtti.