Kaliforniya'da milyarder vergisi oylaması yaklaşıyor

ABD'nin Kaliforniya eyaletinde seçmenler, eyalette yaşayan milyarderlerin net servetlerine bir kereliğine yüzde 5 vergi getirilmesini öngören 40. Önerge'yi (Proposition 40) oylamaya hazırlanıyor. BBC'nin haberine göre, dünyanın en zenginlerinden bazılarına ev sahipliği yapan eyalette yaklaşık 200'den fazla milyarder bulunuyor ve bu kişiler arasında medya patronu Oprah Winfrey, Meta'nın başındaki Mark Zuckerberg, reality televizyon yıldızı ve iş insanı Kim Kardashian ile film yapımcısı George Lucas da yer alıyor.

Önerge, eyaletin sağlık sistemindeki federal fon kesintilerini telafi etmek amacıyla 100 milyar dolar (yaklaşık 75 milyar sterlin) toplamayı hedefliyor. Vergi, 1 Ocak 2026 itibarıyla Kaliforniya'da ikamet eden ve net serveti en az 1 milyar dolar olan kişilere geriye dönük olarak uygulanacak.

Destek ve muhalefet

Önergeyi destekleyenler arasında Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang da var. Huang, ABD'deki BBC haber ortağı CBS'e verdiği röportajda "Vergi ödemekten rahatsız değilim. Ne kadar çok kazanırsanız, o kadar çok vergi ödersiniz. Bununla sorunum yok" dedi. Önergeye karşı çıkanlar arasında ise eyalet valisi Gavin Newsom ve Google kurucu ortağı Sergey Brin gibi isimler bulunuyor. Los Angeles Times'ın haberine göre Brin, servet vergisini engelleyebilecek seçim önlemlerini finanse eden bir siyasi kâr amacı gütmeyen kuruluşa 100 milyon dolardan fazla bağışta bulundu.

Eyaletteki 200'den fazla milyarderden en az altısının, vergiden kaçınmak için 1 Ocak 2026'dan önce Kaliforniya'dan ayrıldığı bildiriliyor. Bunlar arasında Google kurucu ortakları Larry Page ve Sergey Brin, girişimci Peter Thiel, eski Uber Üst Yöneticisi Travis Kalanick ve Hankey Group'un kurucusu Don Hankey yer alıyor. Meta Üst Yöneticisi Mark Zuckerberg'in de geçen ay şirketin yönetim kuruluna, önerge nedeniyle birincil ikametgahını eyalet dışına taşımayı düşündüğünü söylediği belirtiliyor.

Anketler ve tarihsel bağlam

Berkeley Hükümet Araştırmaları Enstitüsü ve Los Angeles Times'ın eylül ayında yaptığı ankete göre, seçmenlerin yüzde 45'i vergiyi destekliyor, yüzde 42'si karşı çıkıyor ve yüzde 13'ü kararsız. Önergenin kabul edilmesi için eyalet genelinde seçmenlerin çoğunluğunun onayı gerekiyor. Kaliforniya, zenginleri vergilendirme fikrini deneyen ilk yer değil. ABD'nin Washington eyaletinde seçmenler, yıllık 1 milyon doları aşan gelirlerden yüzde 9,9 vergi alınmasını öngören bir "milyoner vergisi"ni değerlendiriyor. Uzmanlar, servet vergilerinin Avrupa'da bir zamanlar yaygın olduğunu ancak şimdi yalnızca İspanya, Norveç ve İsviçre'de uygulandığını belirtiyor.