John Healey İngiltere'nin yeni maliye bakanı oldu

İngiltere Başbakanı Andy Burnham, haziran ayında savunma bakanlığından istifa eden John Healey'i maliye bakanı (chancellor of the exchequer) olarak atadı. 66 yaşındaki Healey'in bu göreve getirilmesi Westminster'da beklenmedik bir gelişme olarak değerlendirildi; selefi Rachel Reeves'in yerine geçecek isim üzerine yapılan tartışmalarda daha öne çıkan siyasetçilerin adı geçiyordu.

Healey, İşçi Partisi'nin uzun süredir ön sıralarında yer alan deneyimli bir isim. Ancak şimdi, savunma harcamalarını ulusal gelirin yüzde 3'üne çıkarma sözünü nasıl yerine getireceğini, aynı zamanda hükümetin borçlanma maliyetlerini düşürüp geçim sıkıntısıyla nasıl mücadele edeceğini açıklama baskısı altında.

Savunma bakanlığından istifası ve eleştirileri

Healey, Başbakan Keir Starmer'ın savunma bakanı olarak görev yaptığı sırada haziran ayında beklenmedik bir istifa kararı aldı. Hükümetin savunma yatırım planına ilişkin değerlendirmesinde, planın "bu tehlikeli dönemde savunma için gerekenin çok altında kaldığını" belirtti. İstifa mektubunda ayrıca Hazine'yi (Treasury), "artan tehditler karşısında ülkeyi savunmak için gereken kaynakları taahhüt etmeye isteksiz" olmakla eleştirdi.

Healey, 1960'ta Wakefield'da doğdu. Pickering'deki Lady Lumley's Comprehensive School ve York'taki Peter's School'da eğitim gördü, ardından Cambridge Üniversitesi Christ's College'da sosyal ve siyasal bilimler okudu. Siyasete girmeden önce gazetecilik yaptı, bir dönem Parlamento'nun yayın organı The House dergisinin editörlüğünü üstlendi. Daha sonra engelli hakları savunuculuğu ve sendika görevliliği yaptı.

Parlamentoya ilk kez 1997'de Tony Blair'in büyük seçim zaferiyle girdi. Sheffield'ın kuzeyindeki eski maden bölgesi Wentworth'un milletvekili oldu; sınır değişikliklerinin ardından bu bölge bugün Rawmarsh ve Conisbrough adını taşıyor. 2024 genel seçimlerinde koltuğunu 6 bin 908 oy farkıyla korudu.

Hazine deneyimi ve konut alanındaki çalışmaları

2000'li yılların başında konut ve yerel yönetim gibi çeşitli bakanlık görevlerinde bulundu. Gordon Brown döneminde beş yıl Hazine'de çalıştı; burada çocuk güven fonları ve bölgesel kalkınma ajansları gibi politikaları yönetti. Muhafazakâr-Liberal Demokrat koalisyon hükümeti bu ajansları daha sonra kaldırdı.

Healey'in bir diğer uzmanlık alanı konut. Jeremy Corbyn'in İşçi Partisi liderliği döneminde gölge konut bakanı olarak görev yaptı. 2020'de Keir Starmer'ın lider seçilmesinin ardından gölge savunma bakanlığına getirildi, parti iktidara gelince savunma bakanı oldu. Ukrayna savaşında Kiev'e güçlü destek verdi ve Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile görüşmek üzere birkaç kez ülkeye gitti.

Bu yılın nisan ayında Rus denizaltılarının "gizli" faaliyetlerine ilişkin bir açıklamada Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e yönelik sert bir uyarıda bulundu: "Sizi görüyoruz. Kablolarımız ve boru hatlarımız üzerindeki faaliyetlerinizi görüyoruz. Bunlara zarar vermeye yönelik her türlü girişimin hoş görülmeyeceğini ve ciddi sonuçlar doğuracağını bilmelisiniz."

Healey, savunma yatırım planının açıklanmasının ardından "Hazine oyunları" olarak nitelendirdiği durumu ve Savunma Bakanlığı'na hangi yeni kaynakların aktarılacağı konusundaki belirsizliği eleştirmişti. Savunma harcamalarının 2030'a kadar GSYH'nin yüzde 3'üne çıkarılması için net bir plan istediğini açıklamış, mevcut planlarda bu hedefin 2034/35'e kadar öngörülmediğini belirtmişti.

İlk bütçe 28 Ekim'de

Healey'in ilk bütçesinde bu hedefi gerçekleştirmesi beklenmiyor; kilit harcama kararlarının gelecek yıl açıklanması öngörülüyor. Ancak 28 Ekim'de duyuracağı vergi ve harcama kararları, yeni kurulan Burnham hükümetinin başarısı üzerinde belirleyici etki yapacak.

Selefi gibi Healey de İşçi Partisi milletvekillerini memnun ederken finans piyasalarını ürkütmemek ve hükümetin önceliklerini yerine getirmek arasında zor bir denge kurmak zorunda. Göreve gelişinin ardından yaptığı konuşmalarda mali disipline bağlılığını ve refah harcamalarında kesinti yapılmasını vurguladı, Burnham'ın "İngiltere'yi yeniden sanayileştirme" planına destek verdi.