Japonya'da çiftçiler sıcaklığa dayanıklı yeni pirinç türlerine yöneliyor

Japonya'da üst üste üç yazdır sıcaklık rekorları kırılırken çiftçiler, temel gıda maddesi olan pirinç üretimini korumak amacıyla sıcaklığa dayanıklı yeni türlere yöneliyor. Ülkenin güneybatısındaki Kyushu adasında, Ariake Denizi kıyısındaki Saga eyaleti bu geçişte öne çıkıyor.

Saga'da 30 yılı aşkın süredir pirinç yetiştiren 63 yaşındaki Haruki Kawasaki, bu yıl hinatamaru adı verilen türün hasadına hazırlanıyor. Bu türün dolgun taneleri, normalde verimi düşüren sıcak ve kurak bir yazın ardından da gelişmiş durumda. Kawasaki, aşırı sıcaklık nedeniyle ekibinin artık tarlada bütün gün çalışamadığını, işlerin sabah erken saatlerde başlayıp öğle civarında bittiğini aktarıyor.

Sıcak hava kaliteyi ve verimi düşürüyor

Japonya'da uzun süreli yüksek sıcaklıklar, pirinç tanelerinin tebeşirimsi ve zayıf kalmasına, satış için cilalandığında kırılmasına yol açıyor. Pirinç bitkileri çiçek açtıktan sonra sıcaklık uzun süre anormal yüksek kalırsa, birinci sınıf cilalanmış pirinç olarak satılamayan olgunlaşmamış taneler oluşuyor.

Saga Valiliği Tarımsal Test ve Araştırma Merkezi'nde ürün departmanında üst düzey yetkili olan Kazuhiro Matsumoto, çiftçilerin yaklaşık on yıl önce düşük verim ve kalitesiz ürün nedeniyle fiyatların sert biçimde düştüğünü, bunun üzerine sıcağa dayanıklı ve lezzetli pirinç yetiştirmeye karar verdiklerini söylüyor. Çözüm, 12 yıllık araştırma sonucunda geliştirilen hinatamaru oldu; tür, 2024'teki başarılı denemelerin ardından hızla yayılıyor.

Tarım Bakanlığı'na göre sıcaklığa dayanıklı türler, Saga'nın pirinç ekim alanının yaklaşık %67'sini oluşturuyor. Komşu Nagasaki'de bu oran %50'nin hemen altında, Japonya Denizi kıyısındaki Shimane'de ise %47. Kuzeydoğu bölgelerinde, soğuk havayla mücadeleye alışkın çiftçiler arasında yeni türlerin benimsenmesi hâlâ düşük seviyede.

Dayanıklı pirinç ülke geneline yayılıyor

Sıcaklığa dayanıklı pirinç kullanımı, 47 eyaletin üçü hariç tamamına yayılmış durumda. Bakanlığa göre bu türler geçen yıl 248 bin hektar alanda ekildi; bu, toplam pirinç ekiminin rekor %18'ine denk geliyor ve önceki yılın 42 bin hektarlık rakamından büyük bir artışı gösteriyor.

Japonya'da 2023'te kırılan sıcaklık rekorları, ertesi yıl hükümetin ciddi kıtlık ve fiyat artışlarını hafifletmek için olağanüstü hal stoklarını piyasaya sürmek zorunda kaldığı "Reiwa pirinç krizi"nin nedenleri arasında gösterildi. Meteoroloji kurumu bu yıl sıcaklık rekorlarının yeniden kırılmasının ardından, 40 dereceyi aşan günler için "acımasız sıcak günler" adıyla yeni bir kategori ekledi.

Greenpeace Japonya bu ay yayımladığı raporda, pirinç ve tatlı patates dahil dört "ikonik" sonbahar ürününün uzun süreli yüksek sıcaklıklar nedeniyle risk altında olduğu uyarısında bulundu. Kuruluştan Ikumi Toyota, 50 yılı aşkın süredir hızlanan sıcak hava dalgalarının Japonya'nın en önemli tarım merkezlerini termal sınırlarının ötesine taşıdığını belirtti.

İklim krizi ülkedeki çiftçilerin çalışma biçimini de değiştiriyor. Bazı bölgelerde meyve ve sebze üreticileri yüksek sıcaklıklardan kaçınmak için ürünlerini gece kontrol ediyor, bazıları ise avokado, kudret narı ve bamya gibi sıcağı seven ürünlere geçiyor. Japonya'daki tarım çalışanlarının neredeyse %70'i 65 yaş ve üzerinde.