Japonya faiz oranını 31 yılın zirvesine çıkardı

Japonya Merkez Bankası (BOJ), ana politika faizini 31 yılın en yüksek seviyesine çıkardı. Banka, onlarca yıl süren ultra düşük borçlanma maliyetlerinden uzaklaşmaya devam ediyor. Cuma günü açıklanan ve piyasalarda beklenen kararla faiz yüzde 1'den yüzde 1,25'e yükseltildi. Bu seviye en son 1995 yılında görülmüştü.

Karar, dünya genelindeki büyük merkez bankalarının faiz artırımına gittiği bir döneme denk geldi. İran savaşının yol açtığı yüksek enerji fiyatları enflasyonu yukarı çekiyor. ABD Merkez Bankası (Fed) çarşamba günü gösterge faizini üç yıldan uzun süredir ilk kez artırdı. Avrupa Merkez Bankası (ECB) da bu ayın başında borçlanma maliyetlerini yükseltmişti.

Faiz 2024'ten bu yana altı kez artırıldı

BOJ, faizi 2024'ten bu yana artırıyor. O dönemde faiz eksi yüzde 0,1 seviyesindeydi. Banka son iki buçuk yılda faizi altı kez yükseltti. Böylece oran, diğer büyük ekonomilerdeki seviyelere yaklaştırılmaya çalışılıyor. Merkez bankası faizi artırdığında ülke parası genellikle güçlenir; çünkü bu adım parayı yatırımcılar için daha cazip hale getirir.

Japonya bir dizi ekonomik sorunla karşı karşıya. Bunlar arasında uzun süredir zayıf seyreden yen, artan fiyatlar ve küçülen iş gücü yer alıyor.

Cuma günü BOJ açıklamasından önce yayımlanan resmi veriler, enflasyonun geçen ay bir miktar gerilediğini gösterdi. Çekirdek enflasyon ağustosta yüzde 1,7'ye indi; bir önceki ay bu oran yüzde 1,8'di. Ancak enflasyon hâlâ bankanın yüzde 2'lik hedefine yakın seyrediyor.

Japonya'da enflasyon otuz yıl sonra yeniden gündemde

Japonya'nın enflasyon oranı uluslararası standartlara göre yüksek değil. Buna karşın artan fiyatlar ülke ekonomisi için görece yeni bir gelişme. Ülke yakın zamana kadar yaklaşık otuz yıl boyunca çok düşük enflasyon ya da deflasyon, yani fiyatların düşmesiyle karşı karşıyaydı.

Küresel petrol ve gaz fiyatları bu yıl arttı. İran savaşı, Hürmüz Boğazı'ndaki kritik deniz taşımacılığı güzergâhında büyük aksamalara yol açtı. Japonya, enerjide Orta Doğu'ya büyük ölçüde bağımlı olduğu için bu tedarik kesintilerine özellikle açık.

Ülke parası da son aylarda baskı altında. Ağustosta Tokyo ve Washington, yenin 40 yılın en düşük seviyesine gerilemesinin ardından düşüşü durdurmak için ortak müdahale yaptıklarını doğruladı. Bu, 2011'den bu yana ilk koordineli müdahale oldu. O yıl iki ülke, doğu Japonya'yı vuran yıkıcı deprem ve tsunaminin ardından yeni zayıflatmak için birlikte harekete geçmişti. Japonya Maliye Bakanlığı ile ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, o dönemde gelecekte daha fazla ortak müdahale yapmaktan çekinmeyeceklerini söyledi.

Bessent ayrıca BOJ üzerindeki faiz artırımı baskısını yoğunlaştırdı. Yeni desteklemek için faiz artırımı çağrısı yapan Bessent, Banka Başkanı Kazuo Ueda'ya "doğru olanı yap" çağrısında bulundu.