İzlanda'da AB üyelik müzakereleri referandumu kıl payı sonuçlanıyor

İzlanda'da Avrupa Birliği (AB) ile üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılıp başlatılmayacağına ilişkin referandumda oy sayımı devam ediyor. Kamu yayıncısı RUV'un verilerine göre, sayılan 153 bin 197 oyun yüzde 50,1'i hükümetin önerisini reddederken yüzde 49,9'u kabul yönünde oy kullandı. İki taraf arasındaki fark yalnızca 435 oy.

Başbakan Kristrún Frostadóttir liderliğindeki merkez sol hükümet, referandumu 2027'ye kadar yapmayı vaat etmişti ancak ABD Başkanı Donald Trump'ın Grönland'a yönelik tehditleri de dahil olmak üzere uluslararası gerilimler nedeniyle oylamayı öne çekti.

Yaklaşık 400 bin nüfuslu ada ülkesinde tartışmalar, güvenlik endişelerinden çok balıkçılık sektörü üzerinde yoğunlaştı.

AB üyeliği ne getirecek?

İzlanda halihazırda AB'nin tek pazarına ve Schengen serbest dolaşım bölgesine dahil. Tam üyelik, ülkeyi gümrük birliğine ve nihayetinde avro bölgesine dahil edecek.

İzlanda, 2008 mali krizi ve bankacılık sisteminin çöküşünün ardından 2009'da AB üyelik başvurusunda bulunmuştu. Başvuru ilerlemişken 2013'te iktidara gelen AB şüphecisi hükümet müzakereleri askıya almıştı. O dönemde de en büyük engel balıkçılık haklarıydı; bugün de öyle.

Balık ve deniz ürünleri sektörü, İzlanda ihracatının yaklaşık yüzde 40'ını oluşturuyor. Birçok 'hayır' oyu veren seçmen, AB'nin ortak balıkçılık politikası kapsamında kârlı balıkçılık alanları üzerindeki kontrolün bir kısmını kaybetmekten çekiniyor.

Güvenlik boyutu

Referandum kampanyası, İzlanda'nın dünyadaki yerine ilişkin tartışmaları da alevlendirdi. Başbakan Frostadóttir, başkent Reykjavik'te oyunu kullandıktan sonra "Bu büyük bir gün; yıllardır bu oylamayı bekliyorduk" dedi ve hükümetinin sonuçtan bağımsız olarak çalışmalarına devam edeceğini söyledi.

Oy pusulasındaki soru şuydu: "İzlanda, Avrupa Birliği ile katılım müzakerelerine yeniden başlamalı mı?" 'Evet' oyu AB üyeliği için nihai bir karar değil, daha sonra ikinci bir referandumda onaylanması gereken bir katılım anlaşmasına yönelik bir adım olacak. 'Hayır' oyu da gelecekte görüşmelerin yeniden başlama ihtimalini ortadan kaldırmıyor.

Ekonomik konular kampanyaya damga vururken güvenlik endişeleri de gündemdeydi. İzlanda NATO'nun kurucu üyesi ancak ordusu yok; savunmada müttefiklerine güveniyor. Ülke, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgali sırasında Kiev'i desteklerken, Rusya'nın ada yakınlarındaki artan deniz manevraları yetkilileri endişelendiriyor. Trump'ın Grönland'ı devralma isteği de kaygı yarattı.