İsrail seçimlerinde Arap partileri kilit dengeyi tutabilir

İsrail'de gelecek hafta yapılacak genel seçimlerde Arap partilerinin parlamentoda kilit bir denge unsuru haline gelebileceği belirtiliyor. İsrail nüfusunun yaklaşık beşte birini oluşturan Arap vatandaşlar, ülkenin en büyük Arap çoğunluklu şehri olan Nasıra'da yoğun bir seçim kampanyası yürütüyor. Yol kenarında bildiri dağıtan öğrenciler, sürücüleri sandığa gitmeye çağırıyor.

Anketler, Başbakan Benjamin Netanyahu ile aşırı sağ ve ultra-Ortodoks partilerin oluşturduğu koalisyonun da, merkez sağ eski askeri şef Gadi Eisenkot liderliğindeki ana "Değişim Bloku"nun da parlamentoda net çoğunluk sağlayamadığını gösteriyor. Bu tabloda hükümet kurmak isteyen Netanyahu karşıtı partilerin ya Başbakan ile çalışmayacaklarına dair sözlerinden geri dönmesi ya da Arap çoğunluklu listelerle anlaşması gerekiyor.

Eisenkot şu ana kadar Arap partileriyle hükümet kurmayı, ortak değerlerin bulunmadığı gerekçesiyle reddetti. Liderliğini yaptığı partiler dışındaki önde gelen Yahudi partilerinden yalnızca biri Arap partileriyle koalisyon kurma ihtimalini dışlamadı.

7 Ekim sonrası artan güvensizlik

İsrail siyaseti ve toplumu, 7 Ekim 2023'te Hamas liderliğindeki saldırı ve ardından gelen Gazze savaşıyla değişti. Ülkedeki Arap azınlığa yönelik güvensizlik ve düşmanlık arttı. Nasıra'daki Mossawa Merkezi'nden Suha Salman Mousa, "7 Ekim'den sonra bu ülkenin düşmanı gibi muamele gördük" diyor. Sivil toplum kuruluşları, Arap toplumuna ayrılan bütçelerin orantısız biçimde kesildiğini savunuyor. Hükümet ise kesintilerin savaş dönemindeki savunma ve güvenlik harcamalarını finanse etmek için gerekli olduğunu belirtiyor.

Seçim kampanyasının bir bölümü toplumsal ayrımları derinleştirmeyi amaçlıyor. Aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Arapların çoğunlukta yaşadığı kuzey Celile ve güney Necef bölgelerinin bazı kesimlerini "Yahudileştirme" sözü verdi ve bunu işgal altındaki Batı Şeria'da yerleşimleri genişletmeye benzetti.

Netanyahu ise rakiplerinin Araplarla birleşerek "tehlikeli bir hükümet" kurmayı planladığını öne sürüyor. Kampanyası kapsamında Nasıra'nın ana girişindeki bir kavşağa da "Sağ mı, Filistin mi" seçeneğini sunan billboardlar yerleştirildi.

Anketler ve partilerin konumu

Bu haftaki anketler, Eisenkot'un bloku ile Netanyahu'nun dini-milliyetçi blokunun 120 sandalyeli parlamentoda yaklaşık 50'şer sandalye kazanabileceğini, Arap çoğunluklu gruplara ise toplam 13-14 sandalye gidebileceğini gösteriyor. Bu gruplar, Hadash, Balad ve Taal'dan oluşan Ortak Arap Listesi ile siyasetçi Mansur Abbas'ın başındaki daha küçük Birleşik Arap Listesi.

Abbas, bu seçimde sürpriz bir adım atarak listesinin ikinci sırasına Yahudi eski bir polis yetkilisi ve merkezci milletvekili Yoav Segalovitz'i koydu. Abbas, partisinin bir sonraki hükümete katılmak istediğini söylüyor. Ortak Arap Listesi ise Netanyahu hükümetinin yerine geçebilecek bir yapıya seçim "güvenlik ağı" sağlamaktan söz ediyor.

Arap İsrailliler için bu seçimin ana konularından biri çete suçları. İsrail Demokrasi Enstitüsü'nün eylül ayındaki anketine göre Arap vatandaşların yüzde 53,5'i hangi partiye oy vereceğine karar verirken bu konuyu en önemli etken olarak görüyor. Birlikte yaşamı destekleyen Yahudi-Arap kuruluşu Abraham Initiatives'e göre Arap toplumunda cinayet sayısı geçen yıl rekor düzeyde 252'ye ulaştı.

Bu ay İsrail Yüksek Mahkemesi, Merkez Seçim Komitesi'nin Birleşik Arap Listesi ile Ortak Arap Listesi'ni ve iki üyesini seçimden men etme kararını bozdu.