İsrail polisi Batı Şeria'daki saldırılar üzerine 10 kişiyi gözaltına aldı

İsrail polisi, işgal altındaki Batı Şeria'da geçen hafta bir Amerikalı gazeteciye ve Avrupalı diplomatlara yönelik yerleşimci saldırılarının ardından 10 şüphelinin gözaltına alındığını açıkladı. İsimleri açıklanmayan şüpheliler, çeşitli yerlerde şiddet eylemleri, kapalı askeri bölge emrini ihlal ve yasadışı inşaat suçlamalarıyla gözaltına alındı. Polis açıklamasına göre ayrıca olası deliller ve araçlara el konuldu.

Olaylar, cuma günü Washington Post foto muhabiri Heidi Levine'in Filistin köyü Abu Falah'ta zeytin hasadını takip ederken maskeli İsrailli yerleşimciler tarafından dövülerek ağır yaralanmasıyla başladı. Bir gün sonra ise Belçika, Fransa, Polonya ve Katolik Kilisesi'nden diplomatlar, yakındaki Taybeh'te maskeli yerleşimcilerin saldırısına uğradı.

ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, gözaltıları memnuniyetle karşıladı. Huckabee, X platformunda yaptığı paylaşımda "Heidi Levine'e ağır saldırıda bulunan ve onu dövenlerin bulunup cezalandırılması yolunda çok olumlu bir gelişme" ifadelerini kullandı.

Zeytin hasadı döneminde şiddet tırmanışta

Birleşmiş Milletler kayıtlarına göre Batı Şeria'daki yerleşimci şiddeti tüm zamanların en yüksek seviyesinde. Ancak bu yıl Filistinlilerin geçimi için hayati önem taşıyan zeytin hasadı döneminde şiddet önemli ölçüde arttı. İsrailli insan hakları örgütü Yesh Din, pazar günü yaptığı açıklamada, son 20 günde zeytin hasadıyla doğrudan bağlantılı 269 şiddet olayı kaydettiklerini bildirdi. Bu olaylar arasında hasatçılara yönelik 98 fiziksel saldırı, ürün hırsızlığı ile zeytin ağaçlarına zarar verilmesi ve yakılması yer alıyor.

BBC ekibi, cuma günü Khirbet Abu Falah yakınlarında düzenlenen zeytin hasadı sırasında yerleşimcilerin saldırılarından birine tanık oldu. Yerel bir yetkili, saldırıda aralarında dört çifte Filistin-ABD vatandaşının da bulunduğu 12 Filistinlinin yaralandığını söyledi. Yaralananlar arasında Heidi Levine de vardı.

Önünde ve arkasında "PRESS" (Basın) yazan koruyucu yelek giyen deneyimli foto muhabiri, bir grup yerleşimci tarafından yere yıkıldığını, defalarca tekmelendiğini ve kameraları ile telefonunun elinden alındığını belirtti. Levine'in dört omuru kırıldı, bir kaburgası çatladı ve vücudunun çeşitli yerlerinde kesikler oluştu. Yırtılan parmağı için ameliyat olması gerekti.

Levine, pazartesi günü İsrail'in merkezindeki hastane yatağından BBC'nin Today programına yaptığı açıklamada, durumun "çok daha kötü olabileceğini" söyledi. Gazetecilerin her zaman koruyucu yelek ve kask giymek istemediğini ancak kendisinin giydiği için şanslı olduğunu ifade etti. Huckabee saldırıyı "maskeli korkaklar tarafından gerçekleştirilen aşağılık bir terör eylemi" olarak nitelendirdi ve faillerin yıllarca hapis cezası alması gerektiğini söyledi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Başkan Donald Trump'ın "Batı Şeria'da sürtüşme ya da kriz görmek istemediğini" belirtti. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ise Levine'e, saldırganların "bu aşağılık davranışının İsrail Devleti vatandaşlarını veya değerlerini temsil etmediğini" söylediğini aktardı.

Diplomatlara saldırı ve uluslararası tepkiler

Cumartesi günü Belçika, Fransa, Polonya ve Katolik Kilisesi'nden oluşan bir diplomat heyeti, Abu Falah'ın yaklaşık 6 km güneyindeki Taybeh'te zeytin hasadını izlemek üzere ziyarette bulundu. Belçika Dışişleri Bakanı Maxime Prevot, konsolosluk aracının hasar gördüğünü ve Fransız belediye başkanı Bernard Baudoux'nun saldırıya uğradığını bildirdi. Olay yerinden alınan görüntülerde maskeli yerleşimcilerin konvoya karşı çıktığı ve Fransa bayrağı renklerinde kuşak takan bir adamın bir aracın yanında yığıldığı görüldü. Saldırıda taş atıldığı iddia edildi.

Prevot saldırıyı en sert şekilde kınadı ve işgalci güç olarak İsrail'in Filistinlileri koruması, diplomatların ve gazetecilerin güvenliğini sağlaması ve sorumluları adalet önüne çıkarması gerektiğini söyledi. Avrupa Birliği de "tam hesap verebilirlik" talep etti.

Uluslararası kınamalara rağmen İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ofisi, Abu Falah ve Taybeh'teki olaylara ilişkin video kanıtlarını ve tanık ifadelerini sorguladı. Açıklamada olaylar "iddia edilen" saldırılar olarak nitelendirildi ve "İsrail'i ve Batı Şeria yerleşimcilerini karalamaya yönelik koordineli bir kampanya" olduğu öne sürüldü. Levine, Netanyahu'nun tutumuna ilişkin BBC'ye şunları söyledi: "İsrail cumhurbaşkanı beni aradı ve çok nazikti. Saldırganlara haydut dedi ve onları tutuklamak için elinden geleni yapacağına söz verdi. Başbakanın yanıtıyla ilgili başka bir makale okuyordum ve bu beni şoke etti. Yüzüme atılmış büyük bir tokat."

İsrail, 1967 Orta Doğu savaşında işgal ettiği Batı Şeria ve Doğu Kudüs'te yaklaşık 160 yerleşim birimi kurdu. Bu birimlerde 700 bin Yahudi yaşıyor. Uluslararası hukuka göre bu yerleşimler yasadışı. BM verilerine göre bu yılın başından bu yana Batı Şeria'da en az 96 Filistinli İsrail güçleri veya yerleşimciler tarafından öldürüldü. Bu ölümlerin 25'i yerleşimci saldırıları bağlamında gerçekleşti. Aynı dönemde Filistinliler tarafından öldürülen İsraillilerin sayısı ise dört.

İsrail polis şefi Daniel Levy, Batı Şeria'da yasanın "kimlik veya bağlantıdan bağımsız olarak" herkes için geçerli olduğunu söyledi. Ancak Filistinlilere saldıran İsrailli yerleşimcilerin yargılanması nadir görülüyor. Yesh Din'e göre 2005-2025 arasında İsraillilerin Batı Şeria'da Filistinlilere karşı ideolojik saikli suçlarına ilişkin polis soruşturmalarının yüzde 93'ünden fazlası iddianame olmadan kapandı.