İspanya ile Çin yakınlaşması Avrupa Birliği'nde rahatsızlık yarattı

İspanya ile Çin arasındaki yakınlaşma, Avrupa Birliği (AB) içinde rahatsızlık yaratıyor. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez son dört yılda Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'i dört kez ziyaret etti ve Donald Trump'ın yeniden seçilmesinden bu yana AB'nin genel olarak Çin ile ilişkilerini iyileştirmesi çağrısında bulundu. Bu tutum, Pekin'i stratejik bir rakip ve olası bir jeopolitik tehdit olarak gören bazı Avrupalı ortaklar arasında hoşnutsuzluğa neden oluyor.

Madrid'in Çinli şirketlere pazarını açmasının, Çin'in blok içinde de ekonomik bir tehlike haline gelmesine yol açıp açmadığı özel olarak sorgulanıyor.

Küresel belirsizlik ve farklı stratejiler

Sanchez, Avrupa Birliği'nde Çin ile yakınlaşan tek lider değil. Küresel istikrarsızlık ortamında diğer AB ülkeleri de sıkışmış ve güvencesiz hissediyor. Başkan Trump yönetimindeki ABD'ye güven konusunda tereddütler artıyor. Ticaret ve savunma politikalarının öngörülemez ve zaman zaman agresif olduğu değerlendiriliyor. Bu nedenle üye devletler, diğer üyeleri rahatsız etse bile kendi ulusal çıkarlarına uygun stratejik ortaklar seçiyor.

Almanya ve Fransa, AB'nin en büyük güçleri olarak Çin'e karşı daha sert bir yaklaşım etrafında birleşti. Brüksel'e, sübvansiyonlu Çinli rakipleri AB pazarından dışlama yetkisi verilmesini istiyorlar. Avrupa Komisyonu, Pekin ile ticaret dengesizliğinin günde 1 milyar avroya (850 milyon sterlin) ulaştığını belirtiyor.

Diğer AB ülkeleri ise Çin'in Rusya ile sıkı ilişkisinden endişe duyuyor. Pekin, Moskova'nın Ukrayna'daki savaşına yardım ettiğini reddediyor; ancak savunma uzmanları Çin'in teknolojik ve ekonomik desteğinin Rusya'nın askeri saldırısını sürdürmesini sağladığını savunuyor.

İspanya'nın Çin ile ekonomik bağları

İspanya'nın Pekin'e yönelik istekli yaklaşımı, kendisini geniş Avrupa çıkarları yerine kendi çıkarını gözetmekle suçlanmasına neden oluyor. Çin-İspanya ilişkileri uzmanı avukat ve akademisyen Victor Cortizo, "Bu biraz tavuk-yumurta meselesi. İspanya mı Avrupalı müttefiklerinden uzaklaştı, yoksa onlar mı bizden uzaklaştı?" diyor. Cortizo, "Bence daha çok biz. İspanya. Ama meşru olarak. Realpolitik diye bir şey var. Çin'e yaklaşırsam bu Çin yatırımını çeker ve ekonomimi güçlendirir, o zaman bu sadece kendi çıkarını düşünen müttefikleri desteklemekten stratejik olarak daha cazip" ifadelerini kullanıyor.

Dünyanın en uzun yük treni hattı, Çin'in doğusundaki Yiwu ile Madrid arasında 13.000 kilometreden fazla mesafede çalışıyor. Hat, ağırlıklı olarak otomobil parçaları ve elektrikli eşya getirirken, İspanyol jambonu ve kırmızı şarabı gibi ürünleri Çin'e taşıyor. Bu bağlantı, iki ülke arasındaki büyüyen ilişkilerin sembolü olarak görülüyor.

İspanya hükümetinin ticaret ve yatırım ajansı ICEX'e göre, özellikle yeni batarya gigafabrikaları ve otomobil fabrikalarına yapılan yatırımlarla Çin'in İspanya'daki yatırımları hızla artıyor. Çinli otomobil üreticisi Chery Automobile, iki yıl önce Avrupa'daki ilk üretim ve operasyon merkezi için İspanya'yı seçmiş ve o dönem faaliyetsiz olan İspanyol markası Ebro'ya yeniden hayat vermişti. Çinli batarya ve enerji depolama şirketi Hithium, kuzeydeki Navarra'ya yatırım yapmayı planlarken, batarya üreticisi CATL Barselona'nın 300 kilometre batısındaki Zaragoza'da lityum demir fosfat batarya gigafabrikası kuruyor. Eleştirmenler, bu projelerin Çinli şirketlerin elektrikli araç ithalatındaki tarifelerden kaçınmak için üretimi AB içinde yerelleştirme çabasının parçası olabileceğini belirtiyor.

Sanchez'in Nisan ayındaki Pekin ziyaretinde, Birleşik Krallık'ın İskoçya'nın kuzeyinde kurmayı planladığı en büyük rüzgar türbini fabrikasının ulusal güvenlik gerekçesiyle engellenmesinin ardından Çinli rüzgar türbini üreticisi Ming Yang'ın kurucusuyla görüştüğü belirtiliyor.

Öte yandan İspanya İçişleri Bakanlığı'nın geçen yıl Çinli teknoloji devi Huawei'ye hassas adli dinleme verilerini depolamak ve yönetmek için 12,3 milyon avroluk sözleşme vermesi AB'de tepkiyle karşılanmıştı. Avrupa Parlamentosu'ndaki çeşitli siyasi gruplardan milletvekilleri, sözleşmenin bir bütün olarak AB'yi riske atabileceğini söylemişti.

İspanya Savunma Bakanlığı herhangi bir risk olmadığını reddetmeye devam ediyor. Ancak eski ABD'nin NATO Daimi Temsilcisi Julianne Smith, olayın Avrupa uyumunu gerçekten zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor.

İspanya, AB ülkeleri arasında tartışmalı ittifaklar kuran tek ülke değil. Finlandiya, Rusya ile 1.300 kilometrelik kara sınırına sahip. Moskova'nın Ukrayna'yı tam kapsamlı işgalinden bu yana kendini güvencesiz hissediyor. Finlandiya, AB ve NATO'da kişi başına en yüksek sivil ateşli silah sahipliği oranına sahip ve her iki ittifakta da en büyük yedek askeri güce sahip. 2022'de NATO'ya katılan Helsinki, şimdi ABD'nin ittifakın karşılıklı savunma maddesine uymayabileceğinden endişe ediyor. Bu nedenle İsrail'den David's Sling hava savunma sistemi ve Spike tanksavar füzeleri dahil ileri savunma ekipmanları satın alıyor.

Yunanistan da kendisini daha büyük bir komşudan tehdit altında hissediyor ve Türkiye'yi ulusal güvenliğine yönelik sürekli ve önemli bir tehlike olarak görüyor. Ağustos sonunda Yunanistan ve İsrail, iki ülke tarihinin en büyük savunma ihracat anlaşmalarından birini imzaladı. "Aşil Kalkanı" anlaşması, Atina'ya insansız hava araçları, uçaklar ve füzeler dahil çeşitli tehditlere karşı İsrail teknolojisi sağlıyor.