İskoçya'nın devlete ait tersanesi işgücünün dörtte birini azaltacak

İskoçya'nın devlete ait tersanesi Ferguson Marine, yeni siparişlerin onaylanmasını beklerken toplam işgücünün yaklaşık dörtte birini azaltacak. Port Glasgow merkezli firma, iki uzun süredir geciken CalMac feribotunun inşasının tamamlanmasıyla birlikte çalışanlarına gönüllü işten çıkarma başvurusu daveti yaptı.

Şu anda 34'ü çırak olmak üzere 283 kişiyi istihdam eden tersane, gönüllü işten çıkarma süreciyle yaklaşık 70 pozisyonun kaldırılmasını bekliyor. İskoçya Hükümeti, tersaneye dört küçük gemi için doğrudan yeni sipariş verileceğini vaat etmişti; ancak bakanlar, plan üzerinde hâlâ "durum tespiti" (due diligence) yürütüldüğünü söylüyor.

Ferguson Marine, Clyde Nehri kıyısındaki son ticari tersane olma özelliğini taşıyor. Tersane, 2019'da eski sahibi ile devlete ait feribot ajansı Caledonian Maritime Assets Ltd (CMAL) arasında çift yakıtlı iki CalMac feribotu için ek maliyet talepleri konusunda uzun süren anlaşmazlığın ardından kamulaştırılmıştı.

Yeni siparişler hâlâ onaylanmadı

İlk feribot MV Glen Sannox nihayet Kasım 2024'te teslim edilirken, MV Glen Rosa'nın bu yıl sonuna kadar tamamlanması bekleniyor. Tersane yakın zamanda BAE Systems için yeni Tip 26 fırkateynlerine yönelik alt yüklenicilik işini tamamladı ve şu anda teyit edilmiş gelecek siparişi bulunmuyor.

Mart ayında, İskoçya seçimlerinden önce hükümet, tersaneye dört gelecek gemi için doğrudan sözleşme verileceğini açıklamıştı. Bunlar iki küçük CalMac feribotu, bir balıkçılık araştırma gemisi ve bir deniz koruma gemisi olarak belirlenmişti. Ancak o zamandan bu yana sözleşmelerin hiçbiri onaylanmadı; bakanlar "durum tespiti" çalışmalarının sürdüğünü söylüyor.

Yeni bir sözleşme acilen verilse bile, tersanenin çelik kesmeye başlayabilmesi için en az bir yıllık tasarım çalışması gerekecek. Yine de bu vaatler, firmanın iş planını güncellemesine ve hükümetin iki yıldan uzun süre önce duyurduğu 14,2 milyon sterlinlik modernizasyon fonunu kullanmasına olanak tanıdı. Yeni ekipman ve yazılım kurulumu için zemin araştırmaları sürüyor.

İşgücü ve gelecek endişeleri

Kısa vadede çıraklık programı etkilenmeyecek; 34 genç çalışan halihazırda eğitimde ve 10 yeni çırak okulda ilk yıllarına başlamak üzere. MV Glen Rosa'nın son donanım için Inchgreen'e taşınmasıyla ana tersane, 12 yıl sonra ilk kez inşaat halinde bir gemi olmadan kaldı.

Ferguson Marine, 1903'te dört kardeş tarafından kurulduğundan bu yana 360'tan fazla gemi inşa etti, ancak itibarı uzun süren gecikmeler ve bütçe aşımlarıyla gölgelendi. Tersane yönetimi, değerlendirmelere "sosyal değer" faktörünün eklenmesi gerektiğini savunuyor; ancak CMAL, Brexit öncesi tedarik kuralları nedeniyle tüm teklif sahiplerine eşit davranmak zorunda olduğunu belirtiyor.

Geçen yaz tersane müdürü Graeme Thomson, MV Lord of the Isles'ın yerine geçecek gemi için doğrudan sözleşme verilmesi çağrısında bulunmuş, bu işin alınamaması durumunda işgücü sayısını korumanın "çok zor" olacağı uyarısında bulunmuştu. Ancak bakanlar bu çağrıyı reddetti ve sözleşme ihalesi bu yıl başında yapıldı. Ferguson Marine, CMAL'ın belirlediği ön yeterlilik kriterlerini yerine getiremediği için ihaleye katılamadı; kısa listedeki teklif sahipleri açıklanmadı ve kazananın gelecek yılın başında duyurulması bekleniyor.