İskoçya'da yapay zeka veri merkezleri elektrik fiyatlarını artırabilir

İskoçya'da yapay zeka için büyük ölçekli veri merkezlerinin artmasının tüketiciler için elektrik fiyatlarını yükseltebileceği ve iklim değişikliği hedeflerini zorlaştırabileceği belirtildi. Bu uyarı, İskoçya Parlamentosu'nun Ekonomi, Turizm ve Enerji Komitesi'nde yapılan incelemede dile getirildi.

Ülke, rüzgar başta olmak üzere yenilenebilir enerji potansiyeli nedeniyle hyperscale (çok büyük ölçekli) yapay zeka veri merkezleri için önemli bir lokasyon olarak gösteriliyor. Ancak akademisyenler, rüzgar ve güneş enerjisinin düşük olduğu dönemlerde elektrik üretimi için daha fazla doğal gaz kullanılabileceği konusunda uyardı. Bu durumun İrlanda Cumhuriyeti ve ABD'de fiyatları yükselttiği ifade edildi.

Şebeke maliyetleri ve tüketici faturaları

Ulusal Enerji Sistemi Operatörü (Neso), doğal gazın yüksek maliyetinin faturalardan ayrıştırılması için planlar olduğunu, ancak İskoçya'da daha fazla veri merkezi kurulmasının elektrik fiyatlarını düşük tutmanın önemli bir yolu olacağını belirtti.

Strathclyde Üniversitesi'nden Dr. Callum MacIver, İskoçya'daki veri merkezlerinin fazla yenilenebilir enerjiyi emeceğini söyledi. Bu durumun, aşırı rüzgar üretimi nedeniyle yapılan milyonlarca sterlinlik kısıtlama ödemelerini azaltacağını ekledi. Ancak MacIver, büyümenin yine de fosil yakıt kullanımını artırabileceği uyarısında bulundu: "Genel olarak talep eklemek, karbonsuzlaştırma hedeflerine ulaşılmasını zorlaştıracaktır. Her zaman rüzgarlı veya güneşli olmuyor, bu nedenle sisteme yeni talep eklemek fosil yakıt tüketimini artırabilir."

Akademisyen, veri merkezlerinin "en mantıklı yerlere" yerleştirilmesinin bu etkileri azaltabileceğini sözlerine ekledi.

İncelemede ayrıca, yapay zeka veri merkezlerinin artışıyla bağlantılı altyapı maliyetlerinin operatörler ve tüketiciler arasında nasıl paylaşılacağının belirsiz olduğu belirtildi. Teknoloji firmaları enerji faturalarını, bağlantı maliyetlerini ve ağ kullanımını ödeyecek olsa da Edinburgh Üniversitesi'nden Dr. Wei Sun, iletim şebekesinde gereken daha geniş kapsamlı iyileştirmeleri kimin finanse edeceğinin net olmadığını söyledi. Sun, "Bu dünya çapında birçok insan için endişe kaynağı. Veri merkezlerinin faturayı artırıp artırmayacağı basit bir soru ama basit bir cevabı yok. Veri merkezi eklemek muhtemelen daha geniş sistem iyileştirmelerini tetikleyecek. Veri merkezi bunun için de ödeme yapıyor mu? Bence gerçekten cevaplamamız gereken soru bu." dedi.

Neso'dan Matt Magill ise modern veri merkezlerinin bir derece esneklik sunduğunu, bunun da elektrik arz ve talebinin her iki tarafta dengelenmesine olanak tanıdığını belirtti. Büyük dil modellemesi gibi işlemler yapan büyük yapay zeka operatörlerinin, gerektiğinde veri işlemeyi dünyanın farklı bölgelerine kaydırabilecek internet bant genişliğine sahip olduğunu ekledi. Magill, "Bu tür büyük şirketlerle konuştuğumuzda, yapay zeka eğitimini bölgesel veya hatta küresel ölçekte yürüttüklerini ve yükleme durumuna göre yükü dünyada taşıyabildiklerini görüyoruz." dedi. Bunun enerji hizmeti sağlayıcılarına esneklik sunduğunu belirtti.

Planlanan veri merkezlerinin, İskoçya'da rüzgar türbinleriyle bolca üretilen yenilenebilir elektriğe dayanacağı, ancak şebekedeki kapasite yetersizliği nedeniyle türbinlerin sıklıkla "kapatıldığı" ve rüzgar çiftliği şirketlerine önemli tazminat ödemeleri yapıldığı kaydedildi.

ILI Group CEO'su Mark Wilson, bu fazla enerjiden daha iyi yararlanmak istediklerini belirterek, "İskoçya, diğer birçok ülkenin sahip olmadığı bir konumda ve bunun kaçıramayacağımız bir fırsat olduğunu düşünüyoruz." dedi. Wilson ayrıca ülke genelinde hyperscale veri merkezleri inşasının yüzlerce yeni iş yaratabileceğini söyledi.

Konu, haziran ayında İskoç Parlamentosu'nda yaz tatili öncesi son First Minister's Questions (Başbakan'a Sorular) oturumunda İskoç Yeşiller Partisi tarafından gündeme getirildi. Parti, First Minister John Swinney'den planlama onaylarına moratoryum uygulanmasını desteklemesini istedi. Swinney, hyperscale veri merkezlerine ilişkin çevresel endişeleri anladığını belirterek, yerel yönetimlere yeni ulusal planlama rehberi verilip verilmeyeceğini "aktif olarak değerlendireceğini" taahhüt etti. Swinney, böyle bir rehberin bu tür merkezlerin hızlı genişlemesini ulusal enerji ve iklim hedefleriyle dengelemenin bir yolu olabileceğini söyledi.