İskoçya'da sentetik opioid krizi büyüyor: Yüzlerce yeni madde

İskoçya'da uyuşturucu kaynaklı ölüm oranı Avrupa'da en yüksek seviyede seyrediyor. Son üç yılda yüzlerce yeni sentetik kanabinoid ve opioid türü piyasaya girdi. Uzmanlar, bu maddelerin uyuşturucu krizini daha da ölümcül hale getirdiğini belirtiyor. Çarşamba günü açıklanacak yıllık verilerin, İskoçya'daki uyuşturucu ölümlerinde artış olduğunu göstermesi bekleniyor.

Dundee Üniversitesi Adli Bilimler Araştırma Merkezi'nden Dr. Lorna Nisbet, "İskoçya'daki yasa dışı uyuşturucu arzı giderek daha tehlikeli hale geliyor" dedi. Eroin ve kokainden farklı olarak, bu yeni maddelerin çoğu gizli laboratuvarlarda üretiliyor. Bunlar arasında nitazenler ve orfinler gibi sentetik opioidler yer alıyor; bazıları eroinden yüzlerce kat daha güçlü.

Polis, organize suç gruplarının kârlarını artırmak için bu maddeleri mevcut uyuşturucularla karıştırdığını söylüyor. İskoçya Polisi'nden Supt Niven Bull, "Bu suç gruplarının davranışlarını utanç verici buluyorum. İnsanların sefaletinden kazanç sağlıyorlar" ifadelerini kullandı.

Avrupa Birliği Uyuşturucu Ajansı'na (EUDA) göre 2025'te ortalama her hafta yeni bir psikoaktif madde ortaya çıktı. Ajans, Çin'in sıkılaştırdığı kontroller ve Taliban'ın Afganistan'da haşhaş ekimini yasaklamasının üretimi tüketici pazarlarına yaklaştırdığını belirtiyor. Bu kapsamda İskoçya'da son 14 ayda iki şüpheli nitazen fabrikasına baskın düzenlendi ve toplam beş kişi gözaltına alındı.

İskoçya'da ele geçirilen laboratuvarlar ve gözaltılar

Temmuz 2025'te Ayrshire'daki Patna'da bir yasa dışı uyuşturucu laboratuvarı bulundu ve üç kişi tutuklandı. Daha sonra yetkililer, bunun İngiltere'de tespit edilen ilk nitazen laboratuvarı olduğunu açıkladı. BBC News'in edindiği bilgilere göre, Şubat ayında Midlothian'daki Loanhead'de bir birime düzenlenen operasyonda 43 ve 56 yaşlarındaki iki adam gözaltına alındı. Soruşturma, başka bir sentetik opioid laboratuvarına yönelik yürütülüyor.

Resmi verilere göre 2024'te nitazenler İskoçya'daki 76 uyuşturucu ölümüyle ilişkilendirildi. Bu sayı bir önceki yılın üç katından fazla. Dr. Nisbet, "Bu maddeler son derece tehlikeli ve bilim insanları olarak yetişmemiz oldukça zor" dedi. Laboratuvarı yakında İskoçya'nın ulusal uyuşturucu test merkezi olarak genişletilmiş bir rol üstlenecek.

Yasa koyucular da hızla yeni maddeleri tanımlayıp yasaklamaya çalışıyor. EUDA, "Zararlı yeni maddeler yasal kontrolleri aşmak için üretilmeye devam ediyor" uyarısında bulunuyor. İngiltere'de uyuşturucu kontrolü 1971 tarihli Uyuşturucu Maddelerin Kötüye Kullanımı Yasası kapsamında Westminster'a ait. Ancak halk sağlığı, polislik ve kovuşturma yetkileri İskoç hükümetine ve kurumlarına devredilmiş durumda.

Öte yandan, uyuşturucu, alkol ve ruh sağlığı yardım kuruluşu With You'nun çalışanları, yeni sentetik opioidlerin yıkıcı etkilerini ilk elden gördüklerini söylüyor. Kintyre yarımadasındaki Glenbarr'da ormanda düzenlenen grupta, eski madde bağımlılarının doğayla yeniden bağlantı kurmasına yardımcı olunuyor. Kuruluşun ulusal zarar azaltma sorumlusu Gareth Balmer, nitazenlerin ve diğer sentetik opioidlerin artık tüm uyuşturucu arzında görüldüğünü belirtiyor. Balmer, "Bu korkutucu bir yeni manzara. Uyuşturucular hiç bu kadar riskli ve tehlikeli olmamıştı" dedi. Bazı kullanıcılar beklenmedik ve bazen ölümcül doz aşımları yaşıyor. Balmer, bazı maddelerin o kadar güçlü olduğunu, bir tahıl tanesi kadarının birini alt edebileceğini vurguladı. Opioid doz aşımının etkilerini tersine çevirebilen naloksona erişim artık daha da önemli.

İskoçya Polisi, uyuşturucu satıcılarını "amansızca takip edeceğini" ancak birçok kullanıcının yardıma ihtiyacı olduğunu da kabul ettiğini belirtiyor. 2025'te yaklaşık 80 milyon sterlin değerinde sokak uyuşturucu ele geçirildi. Bu yılın başından bu yana bu rakam 78 milyon sterline ulaştı. Yüzlerce kişi tutuklandı ve birçoğu cezaevi cezası alıyor. Dundee Üniversitesi Leverhulme laboratuvarı direktörü Prof. Niamh Nic Daeid, ulusal uyuşturucu test ve araştırma merkezi olarak genişleyen rolün fark yaratacağını söyledi. Ekip, uyuşturucu kullanan topluluklara neredeyse gerçek zamanlı bilgi sağlayacak ve politika yapımına katkı sunacak. "Uyuşturucular sürekli değişiyor" diyen Nic Daeid, örneklerde hangi maddelerin bulunduğunu bilmezlerse doğru tavsiye veremeyeceklerini ekledi.

Kintyre'de alkol, uyuşturucu ve suçla mücadelesi onu cezaevine girip çıkaran Vicky Gamble, ormanın huzurunu yaşıyor. Gelecek için umutlu olsa da yeni maddelerin arkadaşları ve ailesi üzerindeki olası etkisinden endişeli. "Gençlerin çok fazla şey aldığını görüyorum ve ne olduğunu bildiklerini sanmıyorum" dedi. With You'dan Gareth Balmer için bu belirsizlik tehlikenin bir parçası: "Söylemesi kötü ama eroinde tanıdığın şeytan daha iyiydi."