İskoçya'da kayıp istiridye yatakları yer adlarıyla bulundu

İskoçya'nın batı kıyısında uzun süredir kayıp olan istiridye yatakları, Gaelce ve Scots dilindeki yer adlarından yararlanılarak yeniden bulundu. Glasgow Üniversitesi'nden ekoloji ve çevre araştırmacıları ile batı kıyısındaki yerel topluluk kuruluşlarının ortak yürüttüğü Project Eisirean (Eisirean Projesi) kapsamında, bilim insanları İskoçya kıyılarındaki yer adlarında istiridye anlamına gelen Gaelce "eisir", "eisirein" ve "eisirean" kelimelerini araştırdı.

Araştırmacılar ayrıca kum bankları veya gelgit geçitleri gibi istiridye yaşam alanlarını çağrıştıran yer adlarını da taradı. Çalışma sonucunda daha önce belgelenmemiş bir istiridye yatağı tespit edildi; Mull ve Islay adalarındaki bazı bölgelerde de istiridyenin geçmişte bulunmuş olabileceği doğrulandı.

Yer adlarından yola çıkan yöntem

Glasgow Üniversitesi'nde kıyı ekolojisi uzmanı ve öğretim görevlisi Dr Anna McGregor, istiridye yataklarının geleneksel yer adlarından yola çıkılarak bulunması ve ardından bilimsel yöntemlerle doğrulanması fikrini ortaya attı. McGregor, projenin batı kıyısı boyunca istiridyenin tarihsel dağılımını araştırmakla başladığını belirtti.

McGregor, Avrupa genelinde yerli istiridyenin artık çok nadir olduğunu hatırlatarak, insanların hafızası ve yer adları üzerinden istiridyenin geçmişte nerede bulunduğunun araştırıldığını söyledi. Ekip, adında istiridye geçen iki bölgeyi Mull'da buldu; yaklaşık iki yıl sonra Lewis'te bir bölge daha tespit edildi. Ardından arama kum bankları gibi yaşam alanıyla ilgili adları da kapsayacak şekilde genişletildi.

Yerli istiridyeler bir zamanlar İskoçya dahil Avrupa'nın kıyı sularında bol miktarda bulunuyordu. Aşırı avlanma ve hastalık nedeniyle günümüzde yalnızca kalıntı popülasyonların kaldığı biliniyor. Ekolojik ve yaban hayatı uzmanları, yeni keşiflerin uygun kıyı bölgelerinde istiridye popülasyonlarının yeniden oluşturulmasına yardımcı olmasını umuyor.

Mobil kuluçkahanede ilk deneme Millport'ta

Araştırma ekibi, istiridye larvalarını kıyı topluluklarına sağlamak ve farklı bölgelerde istiridye yataklarını yeniden oluşturmak amacıyla mobil bir istiridye kuluçkahanesinin uygulanabilirliğini test edecek. İlk mobil kuluçkahanenin denemesi Millport'ta yapılıyor; ilerleyen dönemde başka yerlerde de denemeler planlanıyor.

McGregor, deniz kabuklularının geçmişte insanların beslenmesinde önemli yer tuttuğunu belirterek, geçmişe dair bilgiyi gelecekteki iyileştirmeyle birleştirmek istediklerini söyledi. Küçük ölçekli bir kuluçkahanenin bir adada sürdürülebilir olabileceğini ve insanların deniz kabuklularıyla bağ kurmasına yardımcı olacağını ifade etti.

Avrupa'daki yassı istiridye resiflerinin restorasyonunu koordine eden Native Oyster Restoration Alliance (NORA – Yerli İstiridye Restorasyonu Birliği) sekreteri Hein Sas, Eisirean projesinin kültürel mirasın uygun restorasyon alanlarının belirlenmesine nasıl katkı sağlayabileceğine dair diğer projelere örnek olabileceğini belirtti.