Isabel Allende, Planeta Ödülü'nü takma adla kazandı

Şilili-Amerikalı yazar Isabel Allende, dünyanın en yüksek gelirli edebiyat ödüllerinden biri olan İspanya'nın Premio Planeta ödülünü takma adla kazandı. Ödülün değeri 1 milyon euro (yaklaşık 843 bin sterlin). Ödül, Allende'nin 1982'de yayımlanan ilk romanı Ruhlar Evi'nin devamı niteliğindeki esere verildi.

84 yaşındaki Allende, ödülün 75. kez verildiği törende, Ruhlar Evi'ndeki karakterlere dönen La hora antes del alba adlı eserle birinciliği aldı. Ödül töreni Barselona'da yapıldı ve İspanya Kralı VI. Felipe ile Kraliçe Letizia da törende hazır bulundu.

Yeni roman Alba'nın hikâyesini sürdürüyor

Reuters'in aktardığına göre yeni roman, Esteban Trueba ile Clara del Valle'nin torunu Alba'nın, Pinochet diktatörlüğü döneminde yaşadığı hapis ve işkencenin ardından toparlanma çabasını anlatıyor. Allende, kitabın Ruhlar Evi'nin evrenini kapatacağını söyledi. 1982 tarihli roman, sık sık Kaderin Kızı ve Eylül'de Aşk ile birlikte birbirine bağlı aile destanlarından oluşan gevşek bir üçlemenin parçası olarak okunuyor.

Allende törende, ödülü kazanmayı "Nobel kazanmak gibi" olarak nitelendirdi. "Hiçbir zaman bir yarışmaya katılmamıştım çünkü sonuncu olmanın utancını yaşamak istemiyordum" diyen Allende, "Benim yaşımda kaybedecek çok az şey var" ifadesini kullandı.

Yazar, devam romanını yazmaya onlarca yıldır okurların Alba'ya ne olduğunu sorması üzerine karar verdiğini belirtti. Romanın arka planındaki siyasi koşullar ile günümüzde aşırıcılığın yükselişi arasında paralellik kurdu. Allende, 1973'te Augusto Pinochet'nin yaptığı ve babasının kuzeni olan Şili Devlet Başkanı Salvador Allende'yi deviren askeri darbenin ardından ülkesinden ayrılmak zorunda kalmıştı. Pinochet rejimi döneminde yaklaşık 40 bin kişinin işkence gördüğü ve 3 binden fazla kişinin öldürüldüğü tahmin ediliyor.

Allende törende, "Bugün bu kadar çok demokrasinin otoriterlik, aşırı milliyetçilik ve hatta faşizm tehdidi altında olduğunu gördüğümde, ülkemi terk etmeme neden olan korkuyu yeniden hissediyorum" dedi.

Ödül, yayımlanmamış eserler arasında veriliyor

İspanyolca konuşulan dünyanın en tanınmış yazarlarından biri olan Allende'nin kitapları dünya genelinde 80 milyondan fazla satıldı ve 40'tan fazla dile çevrildi. Ödül, yayımlanmamış eserler arasında veriliyor ve başvurular takma adla yapılabiliyor. Allende, yarışmaya Luz Ventura adıyla ve Los que faltan adlı kurgusal bir başlıkla katıldı.

Leeds Üniversitesi İspanyol Araştırmaları kürsüsü başkanı ve Büyük Britanya ile İrlanda Hispanistler Birliği'nin seçilmiş başkanı Prof. Duncan Wheeler, jürinin Allende'nin üslubunu fark etmiş olabileceğini söyledi. Wheeler, "Jürinin bunun Isabel Allende olduğunu bilmemesine çok şaşırırdım" dedi ve Planeta ödülünün İspanyolca konuşulan dünyanın en yüksek gelirli ödüllerinden biri olduğunu, ancak kesinlikle en prestijli ödül olmadığını ekledi.

Ödül zaman zaman kazananın seçimi nedeniyle eleştirildi. 2021'de ödül, Carmen Mola takma adıyla yayımlanan ve kadın bir yazarın kimliğiyle tanıtılan La bestia adlı gerilim romanına verilmişti. Törende Mola'nın aslında üç erkek yazar — Jorge Díaz, Agustín Martínez ve Antonio Mercero — olduğu ortaya çıktı.

Ödülü, İspanyolca konuşulan dünyanın en büyük yayın gruplarından Planeta düzenliyor ve kazanan kitabın bu grup tarafından yayımlanması şartını içeriyor. Allende, Ruhlar Evi'nden bu yana Penguin Random House bünyesindeki Plaza & Janés tarafından yayımlanıyordu; bu da Planeta için önemli bir kazanç anlamına geliyor.

Takma adla başvuru seçeneğine rağmen ödül geçmişte tanınmış yazarları ve televizyon figürlerini kayırmakla eleştirildi. Ödülü daha önce Juan Marsé ve Manuel Vázquez Montalbán gibi önde gelen İspanyolca yazarlar ile tartışmalı televizyon kişiliği Juan de Val kazanmıştı.

Planeta Grubu Başkanı José Creuheras, İspanyol gazetesi El País'e yaptığı açıklamada, ödülün geçmişe göre daha az ya da daha çok prestijli olup olmadığını söyleyemeyeceğini belirterek, kazananlar ve finalistler arasında çağdaş edebiyatın en büyük isimlerinin bulunduğunu söyledi.

Ödülde ikinciliği, tarihi romanı La añoranza ile İspanyol yazar ve senarist Sergio Hernández kazandı. Hernández'e 200 bin euro verildi.