İş görüşmesinde maaş sorusuna cevap verme zorunluluğu var mı?

İngiltere'de işverenler, iş görüşmelerinde adaylara mevcut işlerinde ne kadar kazandıklarını sorma hakkına sahip. Ancak adaylar bu soruya cevap vermek zorunda değil. Bu durum, iş görüşmelerinde en çok tereddüt yaratan konulardan biri olmaya devam ediyor.

İşe alım uzmanları, adaylara geçmiş maaş bilgilerinin sorulmaması yönünde teşvik ediliyor. Avrupa Birliği'nde ise yeni kurallar bu tür soruları yasaklayacak. İngiltere'de ise böyle bir yasak henüz gündemde değil; dolayısıyla adayların bu soruyla karşılaşma olasılığı sürüyor.

İşverenlerin yasal sınırları

İşverenler, yeni personel alırken veya değerlendirme yaparken yaş, engellilik, cinsiyet değişikliği, medeni durum ve sivil birliktelik, hamilelik ve annelik, ırk, din veya inanç, cinsiyet ve cinsel yönelim gibi korunan özellikler temelinde ayrımcılık yapamaz. Bu koruma, Birleşik Krallık'ta yürürlükteki eşitlik mevzuatı kapsamında düzenleniyor.

İş yeri danışmanlık ve uzlaştırma servisi Acas'ta kıdemli danışman olarak görev yapan Louise Rudd, işverenlerin adayların mevcut maaşını veya maaş beklentilerini sormasını engelleyen herhangi bir düzenleme bulunmadığını söylüyor. Rudd'a göre işverenler bu bilgiyi öğrenmek istiyorsa, her adaya aynı soruları sormalı ve böylece adayların adil muamele görmesini sağlamalı.

Maaş geçmişi sorgulamasına karşı kampanya

Birkaç yıl önce işverenleri, yeni çalışanlara önceki işlerinde ne kadar kazandıklarını sormayı bırakmaya çağıran bir kampanya başlatıldı. Kampanya, #EndSalaryHistory etiketiyle yürütüldü.

Kadınlar ve toplumsal cinsiyet eşitliği için mücadele eden Fawcett Society, bu sorunun cinsiyet, ırk ve engellilik eşitsizliğinden kaynaklanan tarihsel ve haksız ücret farklarını sürdürme riski taşıdığını belirtti.

Derneğe göre bu yaklaşım, beceri, deneyim ve performansa dayalı bir ücret teklif etmek yerine, işverenin kişinin algılanan değerini ve pazarlık becerilerini ödüllendirmesi anlamına geliyor. İşe Alım ve İstihdam Konfederasyonu (Recruitment and Employment Confederation) da bu girişimi destekleyerek işe alım uzmanlarını bu soruyu sormamaya çağırdı.

Avrupa Birliği'nde yürürlüğe girecek yeni kurallarla işverenlerin maaş geçmişi sorması yasaklanacak. Ancak İngiltere'de Kabine Ofisi'nin (Cabinet Office) planlarında bu yönde bir düzenleme yer almıyor. Bunun yerine planlar, işverenlerin iş ilanlarında maaş bilgisi yayımlamasını teşvik etmeye odaklanıyor.

BBC News'e Londra'da görüş veren bazı kişiler, mevcut maaşlarını olduğundan yüksek göstererek bir sonraki işte daha fazla kazanmayı umduklarını söyledi. Ancak görüşmede yalan söylemenin riskleri, olası kazancın çok üzerinde olabilir.

Adayların maaşlarını açıklama zorunluluğu bulunmuyor. Rudd, bazı kişilerin maaş beklentilerini paylaşmayı veya pozisyon için öngördükleri ücret aralığına dair anlayışlarını aktarmayı tercih edebileceğini belirtiyor. İşe alım firmaları ise adayların bunun yerine beceri ve deneyimlerine odaklanmasını öneriyor; böylece ücret belirlenirken maaş geçmişi değil, bu nitelikler ölçüt alınıyor.

İşe Alım ve İstihdam Konfederasyonu kampanya direktörü Shazia Ejaz, iş arayanların ücret sorularına "gerçekçilik ama aynı zamanda özgüvenle" yaklaşması gerektiğini söylüyor. Ejaz, adayların sundukları değeri, kendileri için en önemli yan hakları öne çıkarmaya odaklanabileceğini ve görüşmeye pozisyonun piyasa ücretini bilerek gitmelerini öneriyor.