İş başvurularında yapay zeka kullanımı tartışma yaratıyor

İngiltere'de iş arayan adayların özgeçmiş ve ön yazı hazırlamak, çevrimiçi değerlendirmeler ile görüntülü mülakatlarda yapay zeka kullanması giderek yaygınlaşıyor. Uzmanlar, bu kullanımın hangi noktada kabul edilebilir olmaktan çıkıp etik dışı ya da hile sayılabileceğini tartışıyor.

Maidstone'da yaşayan 22 yaşındaki Tom, geçen yıl coğrafya bölümünden mezun oldu ve geçen ay bir restoran müdürü pozisyonuna yerleşmeden önce 200'den fazla iş başvurusu yaptığını söylüyor. Tom, süreci "yorucu" ve "moral bozucu" olarak tanımlıyor ve işverenlerin çoğu zaman geri dönüş bile yapmadığını belirtiyor. Yapay zekadan yardım almadan bu süreci atlatamayacağını ifade ediyor.

Tom, bir günde 10 ila 20 iş başvurusu yapıldığında her başvuruya en iyi şekilde odaklanmanın gerçekçi olmadığını söylüyor. Bazı şirketlerin adaylardan yapay zeka kullanmamalarını isterken kendilerinin bu teknolojiyi aday taramada kullanmasını "iki yüzlülük" olarak değerlendiriyor.

İşverenlerin tutumu değişiyor

Bu yaz, Institute of Student Employers (ISE - Öğrenci İşverenleri Enstitüsü) İngiltere'nin en büyük 155 mezun istihdam eden işvereniyle anket yaptı. Sonuçlara göre işverenler, işe alım sürecinin bazı aşamalarında adayların yapay zeka kullanmasını "daha kabul edilebilir" buluyor. En yaygın kabul gören kullanım ön yazı veya özgeçmiş yazımı olurken bunu çevrimiçi başvuru sorularının yanıtlanması takip ediyor.

Ancak ankete göre işverenlerin yaklaşık %92'si işe alım sürecinde yapay zeka kaynaklı "uygunsuz davranış" ile karşılaştığını veya bundan şüphelendiğini belirtiyor. Bu oran geçen yıl %85'ti. En sık karşılaşılan durumlar arasında çevrimiçi görüntülü mülakatlarda gerçek zamanlı yapay zeka asistanı kullanılması ya da çevrimiçi değerlendirmelerin yapay zeka ile tamamlanması yer alıyor.

ISE ortak genel müdürü Stephen Isherwood, söz konusu teknolojinin zaten rekabetçi olan mezun işe alım piyasasında "rekabeti ve öğrenciler üzerindeki baskıyı artırdığını" söylüyor.

İşverenler önlem alıyor

Enerji şirketi EDF'in erken kariyer işe alım direktörü Hollie Moody, iş piyasasının şu anki "acımasız" durumu göz önüne alındığında mezunları yapay zeka kullanmalarından dolayı suçlamadığını ancak bunun bir sorun haline geldiğini düşünüyor.

EDF mezun işe alım programını üç hafta önce açtı ancak geçen yıla göre %10 artışla 12.000 başvuru alınca programı erken kapatma kararı aldı. Moody, yapay zekanın buna neredeyse kesinlikle katkıda bulunduğunu ve teknolojinin seçim sürecinde "çok daha serbest" kullanıldığını belirtiyor. Bazı adayların süreç boyunca yapay zeka kullanacağını, bazılarının ise kullanmayacağını, bunun da eşit bir rekabet ortamı oluşturmadığını ifade ediyor.

Birçok şirket gibi EDF de artık iş başvurularında yapay zekanın uygun kullanımına dair rehberlik yayımlıyor ve işe alım sürecini mümkün olduğunca "yapay zeka geçirmez" hale getirmeye çalışıyor. Şirket özgeçmişleri yalnızca işe alım sürecinin ilerleyen aşamalarında okuyor; adayların becerilerini daha iyi değerlendirmek için beceri ve davranış temelli çevrimiçi değerlendirmeler ile görüntülü mülakatlar kullanıyor.

Moody, bazı adayların özellikle görüntülü mülakatlarda kuralları esnetmeye çalıştığını söylüyor. Duydukları yanıtların çoğunun aynı olduğunu, adayların yapay zekadan yanıt gelmesini beklerken duraksayabildiğini ve neredeyse bir senaryo okur gibi konuştuklarını belirtiyor. EDF şu anda yapay zeka ile tarama kullanmıyor ancak Moody gelecekte buna ihtiyaç duyabileceklerini söylüyor. Yapay zeka kullanımının işverenler ve çalışanlar için sürecek bir "ahlaki ikilem" olduğunu ancak şirketin yeni çalışanlarda aradığı niteliklerin yerini alamayacağını vurguluyor.

ISE'ye göre mezun iş piyasası geçen yılki keskin düşüşün ardından istikrar kazandı ancak zorlu seyrini sürdürüyor. Mezun pozisyonları şu anda ortalama 141 başvuru alıyor. Ankete katılan işverenlerin yalnızca %16'sı aday taramada yapay zeka kullanırken yarısından fazlası yüksek başvuru hacmi nedeniyle bu teknolojiyi devreye almayı planlıyor.