IRA'nın öldürdüğü avukatın dosyası 48 yıl sonra yayımlandı

Kuzey İrlanda'da 1977 yılında IRA tarafından öldürülen avukat Rory O'Kelly'nin ölümüne ilişkin ilk resmi soruşturma raporu yayımlandı. O'Kelly'nin kızı Anne Frances O'Kelly, kendisi ve kardeşinin babalarının ölümüne dair ayrıntıları öğrendiği toplantının ardından "öfkenin tamamen ortadan kalktığını" ve "huzur ve aydınlık bir alana" geçtiklerini belirtti.

59 yaşındaki Rory O'Kelly, Kamu Savcılığı Dairesi (Director of Public Prosecutions, DPP) için çalıştığı gerekçesiyle hedef alınmıştı. County Tyrone'daki Coalisland'de işlenen cinayet, Kuzey İrlanda'daki çatışma dönemi (Troubles) davalarını incelemek üzere kurulan Bağımsız Uzlaşma ve Bilgi Edinme Komisyonu (Independent Commission for Reconciliation and Information Recovery, ICRIR) tarafından ele alındı.

Soruşturma, O'Kelly'nin Ekim 2025'te İngiltere'de bir bakımevinde kanserden ölen oğlu Roger'ın talebiyle başlatılmıştı. Roger O'Kelly, kız kardeşi Anne Frances O'Kelly ve eşiyle birlikte geçen yıl ICRIR yetkilileriyle bir araya gelmişti. Komisyon başkanı Sir Declan Morgan'ın da katıldığı bu toplantıda soruşturmanın bulguları paylaşıldı.

Aile toplantıyı 'dönüştürücü' olarak niteledi

Yazılı açıklamasında Anne Frances O'Kelly, toplantıyı "kutsal ve dönüştürücü" olarak tanımladı. Toplantıda bulunan herkesin kendisini "50 yıl öncesine, babalarının öldürüldüğü saate ve yere" götürüldüğünü hissettiğini belirtti. Toplantının sonunda bu tür bir rahatlamayı asla beklemediğini söyledi ve komisyon üyelerinin babalarının ölümüne ilişkin gerçekleri bir araya getirmek için gösterdiği çabaya teşekkür etti.

Bu, ICRIR tarafından yayımlanan ilk rapor. 124 sayfalık rapor hakkında Sir Declan Morgan, kurumun faaliyete geçmesinden iki yıl sonra "önemli bir an" olduğunu söyledi. Komisyon şu anda 140 başka soruşturma yürütüyor.

Beş çocuk babası olan O'Kelly, avukat olmadan önce rahiplik eğitimi almış, DPP için çalışmaya başladığında Coalisland'den Bangor'a taşınmıştı. Aynı zamanda Sosyal Demokrat ve İşçi Partisi'nin (Social Democratic and Labour Party, SDLP) kurucu üyelerinden biriydi. Bir cenazeye katılmak için gittiği Lyttle's Bar'da silahlı bir kişi tarafından vurulmuştu.

ICRIR soruşturması, materyallerin incelenmesinde tanık ve adli delil eksikliği nedeniyle kovuşturma olasılığının düşük olduğu görüldüğünden bilgi edinmeye odaklandı. Komisyon, silahlı saldırganı ya da olaya karışmış olabilecek diğer kişileri tespit edemedi. Ancak cinayetin "dikkatle planlandığına" ve O'Kelly'nin Coalisland'e vardıktan sonra hareketlerinin izlendiğine dair "bazı bulgulara" ulaşıldığını açıkladı. Cinayette kullanılan Colt .45 tabancanın, olaydan önce ve sonra sekiz başka saldırıda da kullanıldığı belirtildi.

'Umut kırıcı bir kayıp ve üzüntü'

Anne Frances O'Kelly, Kuzey İrlanda'dan ne kadar uzakta olursa olsun ve hayatı ne kadar mutlu olursa olsun içinde "telafisi olmayan bir kayıp ve üzüntü" hissi bulunduğunu anlattı. Babasının öldürülmesini kimseyle, özellikle aile içindekilerle konuşamadığını, konunun açılmasının "ayıp" karşılandığını söyledi. Kardeşi Roger'ın yanıt aradığını ve ICRIR ile yapılan toplantının ona "büyük bir huzur" getirdiğini ifade etti. Ayrıca "bu hikayenin kahramanı" olarak nitelediği annesine teşekkür etti; annesinin evi sıcak ve neşeli tuttuğunu, çocuklarını meslek sahibi ve bağımsız olmaya teşvik ettiğini belirtti. Annesinin eşinin kaybını hiç atlatamadığını, onun nezaketini, esprilerini ve hikaye anlatıcılığını özlediğini, her gün onu düşündüğünü ekledi.

Soruşturmalardan sorumlu komiser Peter Sheridan, raporun mümkün olduğunca çok yanıt sunduğunu belirterek, birçok eski davada olduğu gibi Rory O'Kelly'nin cinayetine ışık tutabilecek kişiler olabileceğini söyledi. Bu kişilere, ailesinin daha fazla bilgi arayışı için komisyonla iletişime geçme çağrısı yaptı.

ICRIR, önceki hükümetin Legacy Act (Miras Yasası) kapsamında kuruldu. Parlamentoda görüşülen bir yasa tasarısıyla, yerine geçecek bir düzenleme kapsamında reformdan geçirilecek. Bu yıl yapılan bir inceleme, kurumun önemli sorunlarla karşı karşıya olduğunu ortaya koymuştu.

Kuzey İrlanda'dan Sorumlu Devlet Bakanı Sir Chris Bryant, Anne O'Kelly'nin "son derece duygusal" kişisel açıklamasını okuduğunda, sağlanan bilgilerin kendisi ve ailesi üzerindeki dönüştürücü etkisinden etkilendiğini söyledi. Birçok ailenin yakınlarının çatışma döneminde başına geleni öğrenmek için çok uzun süre beklediğini belirten Bryant, bu bilgileri ortaya çıkarma çalışmasının hayati önem taşıdığını vurguladı. ICRIR raporlarının yayımlanmasında düzenli bir ritmin oluşmasını beklediğini, Kuzey İrlanda Troubles Yasası'nda öngörüldüğü üzere Miras Komisyonu'na geçişe hazırlanacaklarını kaydetti.