İran savaşı petrol şoku, 1,5 milyon çocuğa ulaşacak yardımı yok etti

Save the Children (Çocukları Koruma Vakfı), Donald Trump yönetiminin İran'a açtığı savaşın tetiklediği petrol fiyat şokunun, örgütü "daha az çocuğa ulaşmak için daha fazla harcamaya" zorladığını bildirdi. STK, Orta Doğu'daki çatışmalar nedeniyle ulaşım, yakıt, gıda ve tıbbi malzeme maliyetlerindeki artışı analiz etti.

Yardım kuruluşu, artan maliyetlerin şimdiden 13 milyon dolar (yaklaşık 10 milyon sterlin) bulduğunu ve bu paranın 1,5 milyon çocuğa daha yardım ulaştırmak için kullanılabileceğini hesapladı. Save the Children'ın küresel tedarik zinciri direktörü Willem Zuidema, "Orta Doğu'daki çatışma sadece bölgedeki çocukları değil, dünyadaki çocukları da risk altına sokuyor. Çünkü yakıt fiyatlarındaki her artış, dünya genelinde teslim ettiğimiz her kamyonun, her sevkiyatın ve her malzeme kutusunun maliyetini artırıyor. Daha az çocuğa ulaşmak için daha fazla harcamak zorunda kalıyoruz" dedi.

Gelişmekte olan ülkeler en çok etkilenenler arasında

Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) tarihin en büyük arz kesintisi olarak nitelendirdiği petrol şokundan özellikle gelişmekte olan ülkeler etkilendi. Birçok hükümet enerji kullanımına kısıtlamalar getirdi. Yaklaşık 110 ülkede faaliyet gösteren ve özellikle çocuk haklarının korunmasına odaklanan Save the Children, geçen yıl sağlık ve beslenme programlarıyla Afganistan gibi zorlu bölgeler de dahil 30 milyondan fazla çocuğa ulaştı.

Vakıf, yardım ulaştırmanın ek maliyetinin, Afganistan'da 47 sağlık kliniğinin altı ay boyunca işletilmesine ya da Somali'de 30 yataklı beş hastanenin bir yıl boyunca çalıştırılmasına eşdeğer olduğunu belirtti.

Petrol fiyatları yeniden yükseldi

Çatışma öncesinde 2026'da petrol fiyatlarının varil başına 60 dolar civarında olması bekleniyordu. ABD yönetiminin İran'a savaş açması ve Tahran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçişi kısmasıyla fiyatlar 100 doların üzerine fırladı. Yaz aylarında ABD-İran ateşkesinin ardından fiyatlar geriledi, ancak son günlerde çatışmaların yeniden başlamasıyla 90 doların üzerine çıktı. ABD'nin İran'a yönelik ekonomik yaptırımları artıracağı yönündeki açıklamaları, çatışmanın süresiz devam edebileceği endişelerini artırdı.

Hürmüz Boğazı'nın gübre için de önemli bir geçiş noktası olması nedeniyle kriz, gıda dahil diğer emtiaların fiyatlarını da yükseltti. Zuidema, maliyetleri kontrol altında tutmak için alternatif tedarik ve nakliye yolları üzerinde çalıştıklarını söyledi: "Aşırı zorluklara ve artan maliyetlere rağmen ekiplerimiz, temel malzemeleri ulaştırmanın alternatif ve uygun maliyetli yollarını bulmak için gece gündüz çalışıyor."

Yardım sağlamanın artan maliyeti, küresel yardım bütçelerindeki düşüşle aynı döneme denk geliyor. Trump yönetimi ABD'nin kalkınma ajansı USAID'i neredeyse kapatırken, İngiltere de dahil bazı ülkeler harcamaları azaltıyor. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) verilerine göre, küresel yardım harcamaları geçen yıl reel olarak yüzde 23 düştü. Save the Children daha önce İngiltere hükümetinin denizaşırı yardım bütçesindeki derin kesintilerini eleştirmiş, direktör Moazzam Malik bu kesintileri "trajedi" olarak nitelendirmişti. Dışişleri Bakanı Ed Miliband'dan, hayır kurumları ve bazı İşçi Partisi milletvekilleri, Gordon Brown'ın milli gelirin yüzde 0,7'sini yardıma harcama sözünü yerine getirmesi için bir yol haritası belirlemesi çağrısında bulundu.

1919'da iki kız kardeş Eglantyne Jebb ve Dorothy Buxton tarafından kurulan Save the Children, Birinci Dünya Savaşı sonrası Berlin ve Viyana'da uygulanan ihracat ablukasının çocuklar üzerindeki etkisinden dehşete düşerek yola çıkmıştı.