İran savaşı Healey'nin Bütçe planlarını tehdit ediyor

ABD-İsrail'in İran'a yönelik savaşının yol açtığı fiyat artışı, Maliye Bakanı John Healey'nin ilk Bütçesini hazırlarken karşı karşıya olduğu en büyük zorluklardan biri olarak öne çıkıyor. Etkili ekonomi düşünce kuruluşu Institute for Fiscal Studies (IFS - Mali Araştırmalar Enstitüsü), yüksek enflasyonun hükümetin kamu hizmetlerine ayırmayı planladığı kaynağı eritebileceğini belirtti.

IFS'ye göre bu durumda Healey; harcama kesintileri, vergi artışları ya da her ikisinin bir karışımını tercih etmek zorunda kalacak. Kuruluş, hükümeti harcama planlarının inandırıcı olması konusunda uyardı ve Bütçe'yi denkleştirmek için gerçekçi olmayan gelecek kesintileri öne sürmenin doğru olmayacağını vurguladı.

Hazine (Treasury - İngiltere Maliye Bakanlığı), "dedikodu ve spekülasyon" hakkında yorum yapmayı reddetti. Ancak bu haftaki yıllık Uluslararası Para Fonu (IMF) toplantısı öncesinde konuşan Healey, "Orta Doğu ve Avrupa'daki çatışmaların sonuçları dünya genelinde ülkeleri vuruyor, pompa fiyatlarını ve konut kredisi maliyetlerini yükseltiyor" dedi.

Healey, "Ancak Britanya ve müttefiklerimiz bu zorluklarla birlikte yüzleşebilir" diye ekledi. Bakan, Bütçesi'nin "mali disiplin yoluyla ekonomik dayanıklılık sağlayarak" bu yaklaşımı sürdüreceğini ve insanlara "nefes alma alanı" tanıyacağını söyledi.

Piyasalar borçlanma maliyetlerini izliyor

Öte yandan borçlanma maliyetleri yükselirken hükümet, finans piyasalarına mali disiplin konusunda sıkı bir kontrol sağladığını göstermek için artan bir baskı altında. IFS, Healey'i 28 Ekim'deki Bütçe konuşmasında yerine getirmeye niyeti olmadığı harcama duyuruları yapmaması konusunda uyardı. IFS Direktörü Helen Miller, "Sabit seyreden bir Bütçe, bakan için mevcut bir seçenek değil" dedi.

Miller, "Miras alınan vergi ve harcama planlarında rotayı korumayı seçmek, enflasyonun bakanlıkların harcama planlarını rayından çıkarmasına izin vermek anlamına gelir" ifadelerini kullandı. "Teslim etmeye niyeti olmadığı örtük kesintileri kağıt üzerinde yazmak, Bütçe'yi bir kurgu eserine dönüştürür" diye ekledi.

ABD-İsrail'in İran'a karşı savaşı ile Rusya'nın Ukrayna işgali, dünya genelinde enerji fiyatlarını birlikte yükseltti. Bu maliyetler, raflardaki ve pompalardaki fiyatlarla tüketicilere yansıdı. Savaşlar ayrıca İngiltere devlet borcunun faiz ödemelerinde artışa katkıda bulunarak Healey üzerindeki baskıyı artırdı. IFS'ye göre enflasyon vergi gelirlerini artırsa da bakanlıkların nakit bütçelerinin değerini de eritecek.

Bütçe kuralları ve beklentiler

IFS, diğer analistler gibi, tahvil piyasalarındaki son dalgalanmalar ve yüksek enflasyonun 2029-30 dönemi için hükümetin borçlanma maliyeti tahminlerine yaklaşık 10 milyar sterlin ekleyeceğini düşünüyor. Buna rağmen hükümetin kendi koyduğu mali kuralları - yalnızca yatırım projeleri için borçlanma ve borcun GSYH'ye oranının azaltılması - karşılayacağını bekliyor. Ancak bu kuralların, "manevra alanı" olarak bilinen ve yaklaşık 20 milyar sterlinlik daha küçük bir tamponla karşılanacağını öngörüyor. Bu, resmi tahminci olan Bütçe Sorumluluğu Ofisi'nin (OBR) Bahar Bildirgesi sırasında öngördüğü 24 milyar sterlinlik tampondan daha az.

IFS, böylesi oynak bir ortamda tahminlerinin son derece belirsiz olduğu uyarısında bulunuyor. Bakanın planlarını yaparken dayandığı OBR'nin resmi tahmini ise çok farklı bir sonuca varabilir. IFS'ye göre hükümetin, bakanlık bütçelerini enflasyona karşı korumak için 2029-30'da ek 25 milyar sterlin bulması gerekebilir. Bu rakam, savunma harcamalarını artırma hedefi dikkate alınmadan önceki hesaplama. Bu düzeyde bir tutar, önemli vergi artışlarına işaret ediyor.

Bakan, bu Bütçe'de harcama toplamlarını ele almak zorunda değil ve bu tür kararları gelecekteki gelişmelere - örneğin gelecek yılki Bahar Bildirgesi veya Harcama Gözden Geçirmesi'ne - bırakmayı seçebilir. IFS, selefi Rachel Reeves'ten devralınan harcama planlarının birkaç yıl içinde bazı bakanlıkların bütçelerinin enflasyonun gerisinde kalmasına yol açacaı uyarısında bulundu. Kuruluş, bunun ele alınmamasının hükümetin planlarının güvenilirliğini zayıflatacağını belirtti.