İngiltere'de Yeşil Parti'den kira artışına üç yıllık sınır çağrısı

İngiltere ve Galler Yeşil Partisi lideri Zack Polanski, özel sektör konut kiralarındaki artışlara üç yıllık bir "acil fren" uygulanmasını talep edecek. Polanski bu çağrıyı cuma günü Brighton'da düzenlenen parti konferansının açılış konuşmasında yapacak.

Polanski konuşmasında konut sorununu kuşaklar arası adalet meselesi olarak ele almayı planlıyor. Hükümete çağrıda bulunarak özel konut kiralarının üç yıl boyunca enflasyon, ücret artışı veya yüzde 2 oranlarından hangisi daha düşükse o sınırın üzerine çıkmasının engellenmesini isteyecek.

Partiye göre Polanski, Yeşiller'in uyguladığı baskının İşçi Partisi'ni bazı konularda siyasi yön değiştirmeye zorladığını da savunacak.

Konferans ve parti gündemi

Brighton'daki toplantı, Yeşil Parti tarafından bugüne kadarki en büyük konferans olarak tanıtılıyor. Parti bu yılın başında, Polanski'nin lider seçilmesinden bu yana üye sayısının üç katına çıktığını duyurmuştu.

Polanski konuşmasında, kira fiyatları nedeniyle farklı yaş gruplarının aileleriyle yaşamak zorunda kaldığını söylemesi bekleniyor: üniversiteye gidip gelen 19 yaşındakiler, iş bulamayan 25 yaşındakiler ve partnerleriyle birlikte aile evine dönen 35 yaşındakiler.

"Ev sahipleri uzun süredir fiyatları ücretlerin çok üzerine çıkarabiliyor; kiracılar başlarını sokacak bir çatı için bu maliyeti karşılamak, diğer her şeyden kısmak zorunda kalıyor" demesi beklenen Polanski, kira artışlarındaki yavaşlamanın kiracılara "hayati bir nefes alma alanı" sağlayacağını ve bakanlara kiraları gelecekte de karşılanabilir kılacak ulusal bir "Adil Kira Garantisi" oluşturmak için zaman kazandıracağını belirtecek.

Hükümet bu yılın başında Kiracı Hakları Yasası'nı (Renters' Rights Act) yürürlüğe koymuştu. Bu yasaya göre ev sahipleri kirayı yılda yalnızca bir kez, mülkün açık piyasa değerine kadar artırabiliyor. Yasa ayrıca kira sözleşmelerinin belirli süreli yerine belirsiz süreli olmasını sağlıyor ve ev sahiplerinin kiracıları tahliye etmesini zorlaştırıyor.

Ulusal İstatistik Ofisi'ne (Office for National Statistics) göre, Ocak 2026'ya kadar geçen 12 ayda Birleşik Krallık'ta ortalama aylık özel konut kirası yüzde 3,5 artarak 1.377 sterline yükseldi.

Polanski ise yasanın, Birleşik Krallık'taki milyonlarca özel kiracının yaşadığı "korku ve belirsizliği" sona erdirmek için yeterli olmadığını savunacak.

Maliye Araştırmaları Enstitüsü (Institute for Fiscal Studies) daha önce, Yeşiller'in uzun süredir savunduğu kira kontrolünün kiralık konut piyasasında talebin arzı aşması gibi "istenmeyen sonuçlar" doğuracağı uyarısında bulunmuştu.

Seçim başarıları ve liderlik değişimi

Konferans, partinin bu yıl İngiltere yerel seçimlerinde yüzlerce belediye meclis üyesi kazanmasının ve Makerfield ara seçiminde beşinci milletvekili Hannah Spencer'ı çıkarmasının ardından yapılıyor.

Ancak son aylarda ulusal anketlerdeki yükselişin durmuş olabileceğine dair işaretler var. Parti ayrıca İşçi Partisi'nin Andy Burnham liderliğindeki değişimine nasıl yanıt vereceği konusunda sorularla karşı karşıya.

Burnham başbakan olduğundan bu yana İşçi Partisi, Yeşiller tarafından siyasi olarak kuşatılma riski taşıdığı birçok alanda tutumunu değiştirdi. Partinin eş başkan yardımcısı Rachel Millward, konferans öncesi bir röportajda İşçi Partisi'nin artık "söylem düzeyinde çok daha benzer bir zeminde" olduğunu söyledi.

Bu değişim, Yeşiller'in uzun süredir talep ettiği seçim sistemi reformuna yönelik adımları ve Avrupa Birliği ile daha yakın bir gelecek ilişkisine kapı aralanmasını kapsıyor. İşçi Partisi ayrıca uluslararası hukuka göre yasa dışı sayılan İsrail'in Batı Şeria yerleşimlerine yaptırım ve mültecilerin yerleştirilmesine yönelik bir programın yeniden açılmasını duyurdu. Polanski, bu iki politikanın partisinin İşçi Partisi üzerinde kurduğu seçim baskısının sonucu olduğunu öne sürdü.

Konferansın zamanlaması Polanski için zor olabilir. Polanski, Keir Starmer'ın parlamentodan ayrılma kararıyla tetiklenen ve gelecek hafta yapılacak Holborn ve St Pancras ara seçiminde Yeşiller adına yarışıyor. Polanski geçen hafta, lider konuşmasının ardından bu merkezi Londra koltuğuna "hemen dönmeyi" planladığını söyledi ve parti aktivistlerine hafta sonu konferansı bırakıp kampanyasına yardım etmeleri çağrısında bulundu. Bu yarışı kazanmak Yeşiller'e başkentteki ilk koltuğunu verecek, ancak 2024 seçimlerindeki büyük İşçi Partisi çoğunluğunun tersine çevrilmesini gerektiriyor.