İngiltere'de protein tozuna zam: 'proteinflasyon' dönemi

İngiltere'de protein tozu ve shake fiyatları son yıllarda belirgin şekilde yükseldi. Londra'da yaşayan ve bankacılık sektöründe çalışan 30 yaşındaki Amarpreet Singh, 16 yaşından bu yana protein shake tüketiyor. Singh, 2020'de 4,5 kilogramlık peynir altı suyu (whey) proteinini yaklaşık 60 sterline aldığını, geçen yıl bu fiyatın 120 sterline çıktığını, eBay üzerinden 90 sterline bir paket bulabildiğini söylüyor. Singh, spor salonundaki arkadaşlarının artan fiyatlara "proteinflasyon" adını taktığını belirtiyor.

Protein tozu ve shake'lerin müşteri tabanı yıllar içinde genişledi. Gıda üreticileri artık simitten suya kadar pek çok üründe yüksek proteinli versiyonlar sunuyor. Manchester Üniversitesi'nde okuyan 19 yaşındaki Evie Lewis de protein tozunu birkaç ay önce kullanmaya başladı. Sosyal medyada proteinin daha fazla konuşulduğunu söyleyen Lewis, 420 gramlık bir kap için 32,99 sterlin ödediğini ve ürünü idareli kullanmaya çalıştığını, önerilenden daha az miktarda tükettiğini anlatıyor.

Fiyat artışının nedenleri

Manchester'da yaşayan ve gayrimenkul sektöründe çalışan 32 yaşındaki Max Longman, 10 yıldır protein takviyesi kullanıyor. Başlangıçta kilo almak için başladığını, şimdi her gün protein shake içtiğini söyleyen Longman, peynir altı suyu proteinine aylık harcamasının bir yıl önce yaklaşık 45 sterlinden şimdi 60 sterline çıktığını belirtiyor. Longman, birkaç yıl öncesine kadar yüksek proteinli yoğurdu duymadığını, şimdi haftada üç dört kez tükettiğini ekliyor.

Wegovy ve Mounjaro gibi kilo verme ilaçları da talebi artıran bir başka etken oldu. Bu ilaçları kullanan kişiler genellikle daha az yemek yiyor ve kilo verirken kas kaybını önlemek için yeterli protein almaları öneriliyor. Ancak artan talep karşısında arz aynı hızda artmadı; bazı temel bileşenlerin toptan fiyatları keskin şekilde yükseldi.

Küresel pazar istihbarat platformu Expana'ya göre, yaygın kullanılan yüksek proteinli bir peynir altı suyu türünün Avrupa fiyatı ağustos sonunda bir yıl öncesine göre yüzde 130, üç yıl öncesine göre ise dört katın üzerinde daha yüksekti. Expana, İngiltere piyasasının Avrupa ana karasıyla yakından bağlantılı olduğunu, bazı İngiliz işletmelerin hammaddeyi buradan temin ettiğini belirtiyor. Başka bir peynir altı suyu proteini yıllık yüzde 60, bir süt protein konsantresi türü ise yüzde 80 arttı.

Üreticiler, yüksek proteinli peynir altı suyu üretiminin özel işleme ve kurutma ekipmanı gerektirdiğini, üretimi artırmanın zaman alıcı ve maliyetli olduğunu söylüyor. Bazı şirketler tarifelerini değiştiriyor veya daha ucuz protein kaynakları arıyor. İngiliz spor beslenmesi şirketi Warrior'ın kurucusu Kieran Fisher, geçen yıl rafta 12,50 sterlin olan peynir altı suyu tozunu 17,99 sterline çıkardıklarını, buna rağmen işin diğer alanlarından sübvansiyon yaptıklarını belirtiyor. Şirket, Fisher'a göre peynir altı suyunun yaklaşık yarı maliyetli olan başka protein kaynaklarıyla bir ürün piyasaya sürüyor.

Etki fitness pazarının dışında da hissediliyor. Süt proteinleri bebek mamasında kullanılıyor ve Expana, artan süt protein maliyetlerinin buradaki fiyat artışlarına da katkı sunduğunu söylüyor. Yine de piyasanın uyum sağlamaya başladığına dair erken işaretler var: Yüksek proteinli peynir altı suyunun toptan fiyatları son birkaç ayda yatay seyretmeye başladı, ancak birkaç yıl öncesine göre hâlâ çok yüksek. Longman artan fiyatlara rağmen protein kullanmayı sürdüreceğini söylüyor. Bütçesi daha sıkı olan öğrenci Lewis ise üniversite döneminde alımları sürdürmeyi düşünmüyor. Singh de protein almayı sürdüreceğini ancak bunun "lüks" hâline geldiğini belirtiyor; 170 sterlinin kendisi için çok yüksek olduğunu, yaklaşık 100 sterline bulabildiği daha ucuz bir markaya geçtiğini söylüyor.