İngiltere'de orta ölçekli alışveriş merkezleri dönüşüyor

İngiltere'de orta ölçekli alışveriş merkezleri, internet alışverişinin yaygınlaşmasıyla boş dükkânlarla mücadele ederken birçoğu yıkılıp konut, sağlık merkezi veya kültür alanına dönüştürülüyor. Buckinghamshire'daki Bletchley'de 1973'te açılan Brunel Centre, bir zamanlar çevreden müşteri çeken canlı bir perakende noktasıydı. Bugün ise boş birimler ve sprey boyayla kapatılmış kepenkler dikkat çekiyor; merkezde tek bir dükkân kaldı.

Kalan son işletme olan Boots Opticians'ın bu ay kapanması bekleniyor. Merkezin önümüzdeki yıl yıkılması planlanıyor. Yerel meclis üyesi 87 yaşındaki Keith Ely, Brunel'in yerine daireler ve bir sağlık merkezi yapılmasından rahatsız değil. "Bu eski ve hüzünlü bir bina, değil mi?" diyor. "Bende hiç nostalji yok."

Cambridge'deki Grafton Centre'da da benzer bir tablo var: kapatılmış birimler, boş kalan eski Debenhams mağazası ve kalıcı olarak kapanmış bir sinema. Uzun vadeli planlarda perakendenin yanı sıra bir yaşam bilimleri merkezi de yer alıyor. Bu yaklaşım yaşam bilimlerinde küresel bir merkez olan Cambridge'de işleyebilir, ancak ülkenin büyük bölümünde bu seçenek bulunmuyor.

İnternet eski modeli bitirdi

Merkezin sahibi Pioneer Group'un yöneticisi Subjit Jassy, değerlendirmesinde net konuşuyor: "İngiltere'de bunlardan çok fazla var ve birçoğunun geleceği yok. Perakendecilerin ciro artırmak için büyüdüğü eski model, internet nedeniyle ortadan kalktı."

Ticari gayrimenkul firması CBRE'nin analizine göre bu yılın ikinci çeyreğinde İngiltere genelindeki alışveriş merkezlerinde boşluk oranı yüzde 16 iken büyük merkezlerde bu oran belirgin şekilde daha düşük. Emlakçı Savills'in araştırması ise Nisan-Haziran 2026 döneminde alışveriş merkezlerindeki tüketici harcamasının yaklaşık yüzde 73'ününen büyük merkezlerde, yüzde 18'den azının ise ikincil yani orta ölçekli merkezlerde yapıldığını gösteriyor.

Northampton Üniversitesi'nde pazarlama öğretim görevlisi Dr Kardi Somerfield, alışveriş merkezlerinin tek bir geleceği olmadığını belirtiyor. Bazı hedef merkezlerin "neredeyse yüzde 100 doluluk" oranıyla çalıştığını ekliyor.

Brunel'de konut işlerinden sorumlu Milton Keynes Belediye Meclisi üyesi Ed Hume, "Dükkânlara ihtiyacımız var" diyor ve ekliyor: "Buradaki değişim, çok daha açık bir şehir merkezine sahip olduğumuzdan emin olmakla ilgili." Amaç, şehir merkezindeki konutların yerel işletmeleri kullanan kişi sayısını artırması.

Norwich'teki Anglia Square için de benzer planlar var; geliştirme ağırlıklı olarak konutla değiştirilecek. Ancak merkezleri yıkmaktan başka seçenekler de bulunuyor. Northampton'daki Market Walk eğlence ve dinlenme alanına dönüşecek.

Topluluk merkezi olarak alışveriş merkezleri

Somerfield, diğer alışveriş merkezlerinin birer topluluk merkezi olarak önemli bir işleve sahip olabileceğini söylüyor. Bu, 1970'lerde Northampton'ın doğusunda açılan Weston Favell'de yönetimin ulaşmaya çalıştığı hedef. Merkez müdürü Kevin Legg, pandemiden bu yana binaya giren müşteri sayısının her yıl arttığını belirtiyor. Burada büyük bir süpermarket, ulusal markalar, küçük bağımsız işletmeler ve topluluk olanakları bir arada.

Merkez içindeki kütüphanenin yakınında bir kilise var; şu anda sanatı daha erişilebilir kılmak isteyen hayır kuruluşu Silhouette Youth Theatre tarafından kullanılıyor. Kuruluş, gelecek yıl eski bir Wilko mağazasının bir bölümünde 250 koltuklu bir tiyatro kurmayı planlıyor. Silhouette'ten George Grande, alışveriş merkezinde yer almanın insanların toplu taşımayla kolayca ulaşmasını sağladığını ve gruba daha fazla görünürlük kazandırdığını söylüyor.