İngiltere'de komplo teorisyenleri trafik sensörlerini kırıyor

İngiltere'nin Devon kentindeki Ilfracombe'da sakin bir sokakta, uzatmalı merdivende duran yaşlıca bir kadın, trafik ışıklarının tepesindeki kabloları küçük bir penseyle kesiyor. Merdiveni tutan ve olayı kaydeden diğerleri ise onu teşvik ediyor. Görüntüler 28 Ağustos'ta sosyal medyaya yüklendi ve kısa sürede dikkat çekti.

Olayın ardından 60'lı yaşlarındaki bir kadın ile 70'li yaşlarındaki bir erkek, "kriminal hasar" ve yol kullanıcıları için tehlike yaratma şüphesiyle gözaltına alındı, ardından kefaletle serbest bırakıldı. Bazı sosyal medya kullanıcıları ise kadını övdü. Bir Facebook yorumunda "Kahramanların hepsi pelerin takmaz" ifadesi yer aldı; bir başka yorumda "Sırada Bideford ve Barnstaple var" denildi.

Çoğu kişi trafik ışıklarını yol ve yaya güvenliğini sağlayan faydalı düzenekler olarak görüyor. Ancak kendilerini "Blade Runners" olarak adlandıran gruba göre, ışıkların üzerine yerleştirilen tarayıcılar kent sokaklarına "faz dizili elektronik saldırı silahları" yerleştirilmesi anlamına geliyor. Grup, bu cihazların kitlesel gözetleme yaptığını, kanser, demans ve ani ölüme yol açtığını iddia ediyor.

Polis çok sayıda olayı soruşturuyor

Ilfracombe, trafik tarayıcılarının saldırıya uğradığı tek yer değil. Mayıs ayında Cambridge polisi, yaklaşık 200 trafik dedektörünün zarar görmesinin ardından bir şüpheli hakkında bilgi istedi. Aynı ay Lincolnshire'daki Sleaford'da bir hafta içinde 10 cihaz tahrip edildi; belediye, komplo iddialarını "gülünç" olarak niteledi. County Durham'da bir emekli, sekiz trafik ışığındaki cihazlara zarar verdiği iddiasıyla yargılanıyor.

Daha önce aynı hareketle bağlantılı olduğunu söyleyen eylemciler, Londra'daki Ulez (düşük emisyon bölgesi) kameralarını hedef almış, ayrıca 5G baz istasyonlarına yer yer saldırılar düzenlenmişti.

Leeds Üniversitesi Ulaştırma Araştırmaları Enstitüsü'nde teknoloji ve bilişim profesörü olan Susan Grant-Muller, trafik tarayıcılarına yönelik düşmanlığın şaşırtıcı olduğunu söylüyor: "Bu teknoloji en basit haliyle 70'lerin sonundan beri var." Eylemciler genelde yeşil, sarı ve kırmızı ışıkları değil, üzerlerine yerleştirilen ve trafik akışını düzenlemek için araç yoğunluğunu ölçen sensörleri hedef alıyor.

Grant-Muller, "Kameralar hiçbir kişisel bilgi kaydetmiyor. Yüzleri ya da araçla ilgili ayrıntıları kaydetmiyorlar. Sadece orada bir şey olduğunu, bir araç ya da kişi bulunduğunu ve bekleyen kuyruğun uzunluğunu tespit ediyorlar" diyor. Cihazlar genellikle yalnızca trafik akışı sorunu yaşanan kavşaklarda ve çoğu zaman yerel sakinlerin talebiyle kuruluyor.

Yaya güvenliğini savunan Living Streets adlı kuruluş da bu teknolojiyi destekliyor. Kuruluşun dış ilişkiler direktörü Tanya Braun, daha iyi izleme teknolojisinin yaya güvenliğini artırdığını belirtiyor.

Komplo teorileri neden yayılıyor?

Yaşananlar, gözetleme ve bireysel özgürlüklerin sınırlanmasına dair daha geniş bir korkunun parçası. King's College London'da çağdaş kültür profesörü olan Clare Birchall, bu tür komplo teorilerinin inananların "büyük sıfırlama" dediği bir "üst-komplo"ya bağlandığını söylüyor. Ona göre bu anlatılar, teknolojik aşırılık ve veri merkezleri gibi farklı kaygıları bir araya getiriyor ve gündelik bir eleştiri biçimi olarak okunabilir.

Bristol Üniversitesi'nde bilişsel psikoloji profesörü Stephan Lewandowsky ise komplo teorilerinin genellikle korkutucu olaylara tepki olarak oluştuğunu belirtiyor. Lewandowsky'ye göre insanlar, kontrol edemedikleri rastgele olaylar yerine kötü niyetli kişileri sorumlu tutmayı tercih edebiliyor; bu da bazı kişilere psikolojik rahatlama sağlıyor.