İngiltere'de faiz maliyetleri artarken Başbakan ilk PMQ'da ekonomi sözü verdi

İngiltere Başbakanı Andy Burnham, ilk Başbakanlık Soru Önermesi'nde (PMQs) hükümetinin "mali sorumluluğa dayalı" olacağını belirtti. Bu açıklama, İngiltere'nin borçlanma maliyetlerinin son 18 yılın en yüksek seviyesine çıktığı bir dönemde yapıldı. Muhafazakar Parti lideri Kemi Badenoch, İngiltere'nin artan borç yükü ve nereden kesinti yapılacağı konusunda Başbakan'a sorular yöneltti.

Burnham, artan küresel piyasa dalgalanmalarının sorumlusunun önceki Muhafazakar hükümet olduğunu savundu. Boris Johnson'un yerine geçen eski Başbakan Keir Starmer'ın yerine Temmuz ayında göreve gelen Burnham, hükümetinin mali kurallara bağlı kalacağını ve vatandaşlar üzerindeki yaşam maliyeti baskısını azaltmaya çalışacaklarını ifade etti.

Borçlanma maliyetlerindeki artış

Son haftalarda devlet tahvili faizleri hızla yükseldi. 10 yıllık tahvil getirisi 2008'den bu yana en yüksek seviyeye ulaşırken, 30 yıllık tahvil getirisi ise 1998'den bu yana en yüksek seviyesini gördü. Bu durum, hükümetin uzun vadeli borçlanma maliyetini artırıyor ve özellikle yaklaşan 28 Ekim Bütçesi öncesinde harcama kararlarını kısıtlıyor.

Muhafazakar lider Badenoch, Başbakan'ın çok sayıda harcama planı açıkladığını ancak bu harcamaların nasıl finanse edileceğine dair detay vermediğini söyledi. Badenoch, “Piyasalar açıkça endişeli; şimdi herkese evet demek isteyen ama paranın nereden geleceğini söylemeyen savurgan bir başbakanımız var” dedi. Ayrıca, Başbakan'ın yeniden vergi artırıp artırmayacağını netleştirmesini istedi.

Burnham ise daha önce vergilerde kesinti yaptığını hatırlatarak, “Vergileri nerede keseceğimizi zaten belirttim, ancak bütçeyi burada yazmayacağım” yanıtını verdi. Burnham, Maliye Bakanı John Healey ile spekülasyonu azaltmak için bütçe tarihini öne çektiklerini de ekledi.

Ekonomist O'Neill’in uyarıları ve savunma harcamaları

Muhalefet lideri Badenoch, Başbakan'ın yakın arkadaşı olan ekonomist Lord Jim O'Neill'ın uyarılarına da dikkat çekti. O'Neill, Burnham'ın başdanışmanı olmayı reddetmişti. O'Neill, Perşembe günkü Avam Kamarası konuşmasının yatırımcıları tedirgin ettiğini ancak büyük ölçüde İran çatışması nedeniyle ABD piyasalarındaki dalgalanmanın bir yansıması olduğunu belirtmişti. Badenoch, artan borçlanma maliyetlerine karşı hükümetin nasıl bir planı olduğunu sordu.

Burnham, O'Neill ile her zaman aynı görüşte olmadığını söyledi ve ardından, Liz Truss döneminde görev yapmış bazı isimleri gölge kabinesine alması nedeniyle Badenoch'u eleştirdi. Truss hükümetinin ekonomik güveni sarsarak ipotek maliyetlerini artırdığını savunan Burnham, Badenoch'un revizyonunu hedef aldı.

Badenoch ise Başbakan'ın vergi artırma olasılığını dışlamadığını ve Truss döneminde harcamaların finansmanı belirlenmeden duyurulduğunu, aynı hatayı Burnham'ın yaptığını iddia etti. Muhalefet lideri ayrıca Rusya'nın (aslında yanlış bilgi olabilir, ancak kaynak öyle diyor) Almanya'nın Leipzig havalimanına saldırısını gündeme getirerek Başbakan'ı savunma harcamalarını GSYİH'nın yüzde 3'üne çıkarmaya çağırdı. Hükümet ise şu ana kadar yalnızca savunma harcamalarının hedefini 2035'e kadar yüzde 3,5'e çıkarma sözü verdi. Maliye Bakanı Healey, geçmiş hükümetin hedefi yüzde 3'e çıkarmaması üzerine görevinden istifa etmişti.