İngiltere'de faiz artışı borçluları zorluyor: Aylık ödemeler artıyor

İngiltere Merkez Bankası'nın (Bank of England) perşembe günü üç yılı aşkın süredir ilk kez faiz oranlarını artırması, milyonlarca kişinin borç maliyetini yükseltiyor. Banka, İran savaşıyla bağlantılı olarak yükselen enflasyonu kontrol altına almayı hedefliyor. Uzmanlar, çatışmanın gıda, yakıt ve enerji fiyatlarını yukarı çekmeye devam etmesi nedeniyle önümüzdeki 18 ay içinde ek faiz artışları olabileceği uyarısında bulunuyor.

Faiz artışları borçlanma maliyetlerini doğrudan etkiliyor. Bu da konut kredisi (mortgage), kredi kartı ve kişisel kredilerin milyonlarca kişi için daha pahalı hale gelmesi anlamına geliyor. Tasarruf faizleri yükselse de, borçlular için ek finansal baskı oluşuyor. BBC, üç kişiyle bu artışların kendilerini nasıl etkileyeceğini konuştu.

Değişken faizli kredi kullananlar

48 yaşındaki Peter Gill, yaklaşık 1,3 milyon değişken faizli konut kredisi kullanan İngiliz'den biri. Bu krediler Merkez Bankası politika faizini takip ediyor ve üzerine kredi veren kurumun belirlediği bir marj ekleniyor. Dolayısıyla faiz artışı aylık ödemeleri yükseltebiliyor.

Halifax'ta küçük bir fayans döşeme işletmesi işleten Peter, perşembe günkü çeyrek puanlık artışın ardından aylık ödemelerinin yaklaşık 45 sterlin artacağını söylüyor. Daha da yükselmesinden endişeli. Ancak sabit faizli bir anlaşmaya geçmenin daha pahalı olacağını düşünüyor ve şimdilik mevcut düzenle kalmayı planlıyor.

İki çocuk babası Peter ve eşi Faye'nin toplam hane geliri 45 bin sterlin. Asgari ücret artışı nedeniyle çalışanlarına daha fazla ödeme yapmak zorunda kaldığını, İran savaşı nedeniyle hammadde maliyetlerinin de arttığını belirtiyor. Gıda, gaz ve elektrik faturaları yükselmiş durumda. Peter, ailesini en kötü etkiden korumak için haftada "yaklaşık altı buçuk gün" çalıştığını söylüyor: "Benim açımdan enflasyon artıyor, bu size maliyet oluyor, sonra faizler artıyor ve daha da az paranız kalıyor."

Sabit faizliler de etkileniyor

İngiltere'de konut kredisi kullananların çoğu sabit faizli anlaşmalarda. Ancak bu, Merkez Bankası faiz artırdığında onları korumuyor. L&C Mortgages'ten David Hollingworth, son artışların ardından birçok kişinin sabit faizli anlaşmaların beş yıl öncesine göre ne kadar yüksek olduğuna şaşıracağını söylüyor. "Sabit faizler, enflasyonla mücadele için faizlerin yükselmesi gerekeceği yönündeki piyasa beklentisiyle zaten arttı" diyor.

Ipswich yakınlarında yaşayan Pilates eğitmeni Dawn Fazackerley-King, geçmişte BBC'ye geçim sıkıntısını anlatmıştı. Ocak 2022'de yüzde 1,4 faizle beş yıllık sabit anlaşma yapmıştı. İki çocuk annesi şimdi iki yıllık yeni bir anlaşma yapmak üzere ve bulabildiği en iyi teklif yüzde 5,69 faizli kredi. Bu, maliyetlerini ayda yaklaşık 200 sterlin artıracak. "Bu paranın nereden geleceğini bilmiyorum, aile olarak çözmemiz gereken bir şey. Stresli bir durum" diyor.

Eşiyle birlikte yaklaşık 70 bin sterlin ortak geliri olan Dawn, harcamalarını gözden geçirdiklerini ve "kesilecek belirgin bir fazlalık kalmadığını" söylüyor. İkisi de tam zamanlı çalıştığı için ek iş yapma imkanları yok. "Aynı evde yaşıyoruz, hane maliyetlerimiz aynı. Birkaç yüz sterlinlik ek maliyet var ama karşılığında ekstra bir şey almıyoruz" diye ekliyor.

Uzmanlar, faiz artışının kredi kartı borçlarına da yansıyabileceği, ancak etkinin her zaman hemen görülmeyebileceği uyarısında bulunuyor.