İngiltere'de ev sahibi olmak zorlaştı ama işler değişebilir

Birleşik Krallık'ta ev sahibi olmak, özellikle gençler için giderek zorlaşıyor. 1990'ların ortasında doğanların yaklaşık yüzde 25'i kendi evine sahip olabiliyor. Oysa 1990'larda yirmili yaşlarında olanların ev sahibi olma ihtimali neredeyse iki kat daha fazlaydı. Uzmanlar, konut fiyatlarının gelirlerden daha hızlı artması ve yeterli sayıda konut üretilememesinin bu tablonun ana nedenleri olduğunu belirtiyor.

Konut fiyatları ve gelir arasındaki uçurum

Konut ekonomisti Paul Cheshire'ın analizine göre, son 71 yılda ev fiyatları yumurta fiyatlarından çok daha hızlı arttı. Mortgage piyasasındaki değişiklikler de etkili oldu, ancak asıl sorun konut üretiminin yetersizliği. Hükümet, İngiltere'nin her yıl nüfus artışı ve hane halkı tercihleri doğrultusunda 300 bin yeni konuta ihtiyaç duyduğunu tahmin ediyor. Ancak geçen yıl yalnızca 208 bin konut tamamlanabildi.

İnşaat maliyetlerindeki artış, konut krizini derinleştiriyor. Pandemi sonrası emtia fiyatlarındaki yükseliş ve Ukrayna'daki savaş nedeniyle enerji maliyetlerinin tek yılda yüzde 15 artması maliyetleri daha da yukarı çekti. 2015'te 150 bin sterline inşa edilen bir ev, bugün 230 bin sterline mal olabiliyor. Analistler, önümüzdeki beş yılda maliyetlerin bir yüzde 15 daha artabileceğini öngörüyor.

İşçi bulma sıkıntısı da cabası. Brexit'in etkisiyle zaten vasıflı eleman sıkıntısı yaşayan inşaat sektörü, pandemiden önce bile her beş firmadan birinde eleman bulmakta zorlanıyordu.

Depozito ve kira yükü

Artan konut fiyatları nedeniyle ev almak için gereken depozito on binlerce sterline ulaştı. Ülke genelinde yüzde 10 depozito için gereken miktar bölgeden bölgeye büyük farklılık gösteriyor. Kirada oturanların birikim yapması daha da zor; özel kiracıların gelirlerinin yaklaşık üçte biri kiraya gidiyor. Bu nedenle gençler, tasarruf edebilmek için ailelerinin yanında yaşamayı tercih ediyor.

Öte yandan son yıllarda konut fiyatları maaşlara göre daha yavaş arttığı için birikim yapmak nispeten kolaylaştı. Bazı kredi kuruluşları daha düşük depozito kabul ederken, daha uzun vadeli krediler sunuyor. Mortgage ödemeleri, maaşlara oranla uzun vadeli ortalamasına geri dönüyor.

Hükümetin planları ve gelecek

Başbakan Keir Starmer hükümeti, yavaş ve kaotik planlama süreçlerini hızlandırmak için reformlar başlattı. Yeşil kuşak alanlarında daha fazla konut inşasına izin verilecek, ancak bu herkesin onayını almıyor. Uzmanlar asıl meselenin inşaat firmalarını daha fazla konut üretmeye teşvik etmek olduğunu, ancak sonuçların yıllar alacağını vurguluyor.