İngiltere'de belediyeler 4 milyar sterlinlik bütçe açığını kapatmak için yapay zekaya yöneliyor

İngiltere genelindeki belediyeler, yaklaşan 4 milyar sterlinlik mali açığı kapatmaya çalışırken giderek daha fazla yapay zekaya (YZ) yöneliyor. Ancak yerel yönetim uzmanları, bunun 'çöküşün eşiğindeki' bir sistemi kurtaracak 'gümüş kurşun' olmadığını söylüyor.

BBC Shared Data Unit'in araştırmasına göre, İngiltere'deki yerel yönetimlerin neredeyse tamamı bu mali yıl içinde sundukları hizmetleri azaltacak. 218 üst düzey belediye (borough, county, metropol ve üniter yetkili kuruluşlar) toplamda 3,2 milyar sterlinlik kesinti yapacak. Planlanan önlemler arasında çöp toplama sıklığının azaltılması, tarihi mekanların kapatılması, otobüs seferlerinin sonlandırılması ve bir belediyenin korunaklı konut desteğini tamamen kaldırması yer alıyor.

Otopark izinleri ve yeşil atık kutuları için ücretler onlarca belediyede artırılacak; hemen hemen her belediye belediye vergisini (council tax) azami yüzde 5 oranında yükseltecek.

Mali baskı ve yapay zeka çözümü

Yerel yönetim sektörü, yetişkin sosyal bakımı ve çocuk hizmetleri gibi temel yasal hizmetlerdeki talep ve maliyet artışlarıyla başa çıkmakta zorlanıyor. Yerel Yönetim Bilgi Birimi (LGIU) Genel Müdürü Jonathan Carr-West, sektörün 'her zamankinden daha fazla çöküşün eşiğinde' olduğunu belirtti. Yerel Yönetim Derneği sözcüsü ise maliyet ve talep baskılarının 'amansız' olduğunu söyledi: 'Sadece üç yıl içinde belediyelerin yerinde durabilmek için yüzde 25 daha fazla paraya ihtiyacı olacak.'

Hükümetin belediyelere sağladığı hibe fonunu artırmasına rağmen, bağımsız düşünce kuruluşu Institute for Government'in araştırması, bu fonun 2010 öncesi seviyelerin hâlâ altında olduğunu gösteriyor. Belediyeler bu yılki tasarrufları gerçekleştirseler bile, 2027-28 mali yılı sonuna kadar bütçelerini dengelemek için 3,8 milyar sterlin daha bulmaları gerektiğini öngörüyor. Rekor sayıda 37 belediye bu yıl olağanüstü mali destek alacak.

Bu durum, birçok belediyenin yaşlı ve savunmasız vatandaşlara bakım sağlamanın maliyetini düşürmenin yollarını aramasına neden oluyor: daha ucuz bakım şirketleriyle yeniden sözleşme yapmak, bakım evlerini kapatmak veya zaten bakım alanları yeniden değerlendirerek destek paketlerini azaltmak. Yetişkin sosyal bakımı, neredeyse tüm üst düzey belediyelerin en büyük gider kalemi olmaya devam ediyor.

Bu yıl onlarca belediye, tasarruf sağlamak için yapay zeka kullanma sözü verdi. Medway Council, 'bakım planları taslağı' hazırlamak ve fatura işlemlerini otomatikleştirmek için, West Sussex County Council ise dokuz çağrı merkezi çalışanının yerine yılda 300.000 sterlin tasarruf sağlayacak bir yapay zeka iletişim merkezi kurmak için yapay zeka kullanmayı planlıyor.

Ancak yaşlı hakları savunucuları, yaşlı insanların otomatik sohbet robotlarıyla etkileşimde zaten zorlandığını söylüyor. Derby'nin yapay zeka sohbet robotu Darcie, yerel aksanı anlamakta güçlük çektiği için şikayetlere neden oldu. Yaşlılar için kampanya yürüten Silver Voices grubunun direktörü Dennis Reed, 'Sosyal bakım desteği arayan insanlar kafası karışmış, belki acı içinde ve ilk temasta yapay zeka kullanan iletişim merkezlerinde yol almaya alışkın değil' dedi. 'Potansiyel sosyal bakım müşterilerinin ilk temasta ihtiyacı olan şey robotik bir telesekreter değil, anlayışlı bir insan sesi.'

Etik endişeler ve sınırlar

Yapay zeka, bakım değerlendirmeleri taslağı hazırlamak, düşmeleri tahmin etmek ve bakım kayıtlarını analiz etmek için zaten kullanılıyor. Ancak sosyal hizmet uzmanlarının bir kişinin ihtiyaçlarını kaydettiği ve hangi belediye desteklerine hak kazandığına karar verdiği bakım değerlendirmelerinin taslağını hazırlamak için bu tür araçların kullanılması ciddi endişelere yol açıyor.

İngiliz Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği'nin stratejik lideri Andrew Reece, 'Bu, üyelerimizin gerçekten endişelendiği bir konu ve karar verme alanına adım atmak anlamına geliyor; bunu uygun görmüyoruz' dedi. Yapay zekanın bir sohbeti kaydetmek gibi sosyal hizmet uzmanlarına yardımcı olan araçlardan farklı olduğunu, değerlendirme taslağı hazırlamanın 'sosyal hizmet uzmanına yardım etmekle onun yerini almak arasındaki sınırı aşmak' olduğunu sözlerine ekledi. Ada Lovelace Enstitüsü'nün bir raporu, yapay zeka araçlarının bakım değerlendirmelerinde sık sık hata yaptığını ve bazı hataların nihai raporlara girdiğini ortaya koydu.

Bazı durumlarda beklenen tasarruflar nispeten küçük. Liverpool'da çocuk sosyal bakımında verimliliği artırmak için yapay zeka kullanımı 2027-28 mali yılı sonuna kadar yaklaşık 150.000 sterlin tasarruf sağlayacak; oysa aynı dönemde toplam bütçe açığı 29 milyon sterlinin üzerinde.

Carr-West, 'Hiçbir gümüş kurşun yok. Yapay zekadan bazı tasarruflar elde edildiğini gördük, ancak sorunun boyutuna kıyasla bunlar oldukça marjinal' diye konuştu.

İngiltere genelindeki belediyeler, sosyal bakım, evsizlik desteği ve özel eğitim ihtiyaçları hizmetlerine yönelik talebin artmasıyla birlikte artan mali baskıları yönetmek için teknolojiye ve yapay zekaya giderek daha fazla yöneldiklerini söylüyor. Caerphilly Council dönüşüm programının hizmetleri daha verimli hale getirmek için teknoloji ve yapay zeka kullanımını içerdiğini, Essex County Council ise 'teknoloji ve dijitalleşme' yoluyla daha fazla tasarruf araştırdığını açıkladı.