İngiltere Merkez Bankası faizi sabit tuttu, enerji fiyatı uyarısı yaptı

İngiltere Merkez Bankası (Bank of England) politika faizini altıncı kez üst üste yüzde 3,75 düzeyinde sabit tuttu. Banka, enerji fiyatlarındaki yüksek seyrin sürmesi halinde faizin yükselme olasılığının arttığını bildirdi.

ABD ve İsrail'in İran ile savaşı küresel enerji arzını bozdu. Bu durum benzin ve motorin fiyatlarında sert artışa, enflasyonda da yükselişe yol açtı.

Banka Başkanı Andrew Bailey, enerji fiyatlarındaki oynaklığın faiz artırımı olasılığını güçlendirdiğini söyledi.

Banka ayrıca İngiliz devlet tahvili satışlarını yavaşlatacağını duyurdu. Bu karar, ülkenin uzun vadeli borçlanma maliyetlerinde bir miktar gevşemeye neden oldu.

İngiltere Merkez Bankası'nın temel faiz oranı, bankalar ve diğer kredi kuruluşlarının bireylere ve işletmelere borç verme ya da tasarruf faizlerini belirlemesinde kritik bir ölçüt. Yüksek faiz enflasyon baskısını azaltmaya yardımcı olabiliyor; düşük faiz ise harcama ve yatırımı artırabiliyor.

Ülkenin merkez bankası enflasyonu yüzde 2 hedefinde tutmayı amaçlıyor. Ancak enflasyon yaklaşık iki yıldır bu oranın üzerinde; ağustos ayında yüzde 3,1 olarak ölçüldü.

Perşembe günü Banka, enflasyon tahminini yükseltti ve gelecek yılın başında enflasyonun "yüzde 4'ün biraz üzerinde" olacağını öngördü. Ocak ayı için hane halkı doğalgaz ve elektrik faturalarına uygulanan fiyat sınırının "artık belirgin şekilde daha fazla artmasının beklendiği" uyarısı yapıldı.

Faiz kararı ve kurul içi oylama

Bailey, kararın ardından yaptığı açıklamada yüksek enerji fiyatlarının doğrudan etkisinin net olduğunu, ancak yetkililerin bu maliyetlerin ekonomi genelindeki enflasyona ne ölçüde yansıyacağını değerlendirmeyi sürdürdüğünü belirtti.

Diğer büyük merkez bankaları da artan fiyatlara karşı faizleri yükseltti. ABD Merkez Bankası (Fed) çarşamba günü üç yıl sonra ilk faiz artırımını duyurdu. Avrupa Merkez Bankası ise hazirandan bu yana faizi iki kez artırdı.

Bankanın Para Politikası Kurulu'ndaki (MPC) dokuz üyeden altısı faizin yüzde 3,75'te tutulması yönünde oy kullandı. Bankanın baş ekonomisti Huw Pill'in de aralarında bulunduğu üç üye ise faizin yüzde 4'e çıkarılmasını istedi.

Finans piyasaları gelecek yıl birkaç faiz artırımı olasılığını fiyatlamış olsa da Bailey, küresel görünümün "şu anda son derece öngörülemez" olduğunu söyledi.

Faizin düşmesi için "Orta Doğu'da çatışmanın sona ermesi... ve enerji fiyatlarının gerçekten bu çatışma başlamadan önceki düzeye dönmesi" gerektiğini belirtti.

Büyüme tahmini yükseldi, konut kredisi maliyetleri arttı

Bankadan bazı olumlu mesajlar da geldi. İngiltere ekonomisinin beklenenden "daha dayanıklı" olduğu belirtildi; temmuz-eylül dönemi için büyüme tahmini yüzde 0,1'den yüzde 0,4'e çıkarıldı.

Yüksek enerji maliyetlerinin etkisi henüz ekonominin diğer alanlarına yayılmadığı için gıda enflasyonunun yıl sonunda yüzde 4 olacağı öngörüldü. Bankanın önceki tahmini yüzde 6-7 aralığındaydı.

Küresel tablo ve piyasaların daha yüksek faiz beklentisi nedeniyle birçok büyük kredi kuruluşu yeni sabit faizli konut kredilerinin maliyetini şimdiden artırdı.

Finansal bilgi servisi Moneyfacts'e göre ortalama iki yıllık sabit konut kredisi faizi 11 Mayıs'tan bu yana en yüksek düzeyde: yüzde 5,77. Ortalama beş yıllık sabit faiz ise 8 Kasım 2023'ten bu yana en yüksek seviyede: yüzde 5,83.

Bu durum, Flintshire'dan Andy Pargeter ve eşi gibi borçluları doğrudan etkileyecek. Çift, kasım ayında yüzde 1,19 faizli beş yıllık sabit konut kredisinden çıkıyor. Yılın başında faizlerin bu noktada düşmüş olabileceğini umuyorlardı. Faiz sabit kalınca ayda yaklaşık 300 sterlin daha fazla ödeme bekliyorlar.

Pargeter, "Artışı karşılayabilecek şanslı bir konumdayız" dedi. Ancak bunun "her ay potansiyel olarak ne kadar tasarruf edebileceğimiz üzerinde zincirleme etkisi" olacağını düşünüyor.

Banka, faiz kararının yanı sıra "niceliksel sıkılaştırma" (QT) programını durduracağını açıkladı. Yıllık devlet tahvili satışını askıya alacak ve bunun yerine sekiz yıla yayılan daha küçük dilimler halinde satış yapacak.

Banka, küresel finans krizi ve Covid salgını gibi dönemlerde ekonomiyi dengede tutmak için ağırlıklı olarak devlet tahvili olmak üzere 895 milyar sterlinlik alım yapmıştı. Bu uygulama "niceliksel gevşeme" olarak biliniyor.

2022'den bu yana Banka bu tahvilleri elden çıkarıyor. Bu satışlar tahvil faizlerinin yükselmesine katkıda bulundu ve hükümetin borçlanmasını pahalılaştırdı.

Banka, mevcut 488 milyar sterlinlik tahvil stokunu azaltma planına ilişkin görüşmelerin bir yıl önce başladığını belirterek, kararın son dönemdeki uzun vadeli borçlanma maliyeti artışıyla ilgili olmadığını ima etti.

Kararın ardından 30 yıllık İngiliz devlet tahvili faizi perşembe sabahı yüzde 5,86'dan yüzde 5,75'e geriledi. 10 yıllık tahvil faizi ise yüzde 5,31'den yüzde 5,22'ye düştü.