İngiliz parlamenterler yapay zeka için yeni yasa istedi

İngiltere'de farklı partilerden milletvekilleri ve Lordlar Kamarası üyeleri, yapay zekanın (YZ) insan haklarına yönelik oluşturduğu riskleri tespit etti. Ortak İnsan Hakları Komitesi (JCHR), mevcut yasaların bu riskleri kapsamakta yetersiz olduğunu ve YZ'ye ilişkin yeni bir yasa tasarısı hazırlanması gerektiğini bildirdi.

Komite, yayımladığı 100 sayfalık raporda, yapay zekanın yol açtığı tehditlerin "büyüklüğü ve ciddiyeti" ile başa çıkılması için yeni bir yasa çağrısında bulundu. Komite başkanı milletvekili Alex Sobel, "Dünyanın hiçbir yerinde, İngiltere dahil, yapay zekaya yönelik amacına uygun bir yasama ve düzenleme yaklaşımı bulunmuyor" dedi.

Rapordaki temel tespitler

Rapora göre yapay zeka, çeşitli insan hakları ihlallerine yol açtı. Komite, kadınların ve kız çocuklarının cinsel içerikli görüntülerinin oluşturulmasında yapay zekanın kullanılmasını ve kişilerin yüzlerinin rızası alınmadan taranmasını bu ihlallere örnek gösterdi.

Komite, yasayla kurulacak "tek ve bağımsız bir yapay zeka denetim kurumu" oluşturulmasını öneriyor. Mevcut hukuki çerçevenin dağınık olduğunu ve koruma boşlukları bıraktığını savunuyor.

Önerilen YZ yasa tasarısının farklı risk seviyelerini sınıflandıran bir düzenleme rejimi kurması ve yüksek riskli sistemler için daha ağır yükümlülükler getirmesi isteniyor. Yükümlülüklerin yapay zekanın tüm yaşam döngüsüne yayılması, bu sistemleri tasarlayan, değiştiren ve kullanan tedarik zincirindeki tüm sorumluların görevlerinin farkında olması gerektiği belirtiliyor.

Raporda, insan haklarıyla bağdaşmadığı için bazı yapay zeka kullanımlarının tamamen yasaklanması gerektiği de ifade ediliyor. Bilinçaltı teknikler ile profilleme veya biyometrik verilerin uygunsuz kullanımı potansiyel yasak alanları arasında sayılıyor.

Hızlı gelişim endişesi

Sobel, "Yapay zeka, hayatımızı iyi ya da kötü yönde dönüştürme potansiyeli taşıyan eşi görülmemiş bir teknolojik gelişme dönemi olarak müjdelanıyor" dedi. Sobel, teknolojinin etkisinin öngörülmesinin güç olduğunu ve mevcut durumda sonuçlarıyla başa çıkmaya hazır olunmadığını sözlerine ekledi.

Komite, Parlamento'nun her iki kanadından 12 üyeden oluşuyor. Üyeler arasında İşçi Partisi, Muhafazakar Parti ve Liberal Demokrat Parti'den milletvekilleri ile Lordlar Kamarası üyeleri bulunuyor. Komitenin JCHR kısaltmasıyla anılan yapısı, yasama sürecinde insan hakları konularını inceleyen ortak bir parlamento komitesidir.

Öte yandan ABD merkezli yapay zeka şirketi Anthropic'in yöneticisi Dario Amodei, cumartesi günü küresel düzenleme, sektör çapında düzenleme ve yapay zeka modellerinin geliştirilme sürecinde bağımsız izlenmesini içeren bir plan önerdi. Amodei gelişme hızının yavaşlatılması çağrısı yaptı. Rakip şirketlerden OpenAI'ın yöneticisi Sam Altman ile Elon Musk da bu görüşe katıldıklarını belirtti.

BBC News, yapay zeka yasa tasarısı çağrısına ilişkin olarak hükümetten görüş talep etti.

Rapor, yapay zekanın oluşturduğu zorluklara yönelik genel endişenin arttığı bir dönemde yayımlandı. Anthropic'ten ayrılan yapay zeka araştırmacısı Jacob Coxon, bu hafta sonu BBC'ye yaptığı açıklamada, sistemleri geliştiren çalışanların insanlığın geleceği için "gerçekten korktuğunu" söyledi. Anthropic sözcüsü ise BBC News'e, "sektördeki en güçlü koruma önlemlerinden bazılarına sahip modeller" geliştirdiklerini belirtti.