İngiliz özel kuvvetlerine Afganistan soruşturması

İngiliz özel kuvvetleri (UKSF) mensupları hakkında, Afganistan'da işlendiği iddia edilen ağır suçlara ilişkin kanıtların askeri polise teslim edilmesiyle ceza soruşturması açılabilir. Kanıtlar, SAS Soruşturması kapsamında yapılan incelemeler sonucunda ortaya çıktı ve pazartesi günü görülen mahkeme sürecinde gündeme geldi. Soruşturma, bulgularının ceza kovuşturmasına yol açabileceğini ilk kez kamuya açık şekilde kabul etmiş oldu.

Askeri polise yapılan sevk işlemi, İngiliz Silahlı Kuvvetler Yasası'nda tanımlanan ve cinayet ile kasıtlı adam öldürme gibi ağır suçları kapsayan yükümlülük gereği gerçekleştirildi. Sevk, 2010-2013 yılları arasında İngiliz personel tarafından yürütülen bir dizi gözaltı operasyonuyla ilgili. Kanıtları İngiliz Savunma Bakanlığı (MoD) bu yılın başında SAS Soruşturması çerçevesinde tespit etti; ardından UKSF kanıtları, 2022'de en ağır suçlarla ilgilenmek üzere kurulan askeri polisin Savunma Ağır Suçlar Birimi'ne (DSCU) iletti.

BBC'nin edindiği mahkeme belgelerine göre DSCU kanıtlar üzerinde bir kapsam incelemesi yaptı ancak soruşturma tamamlanana kadar ceza soruşturmalarını durdurdu. MoD, soruşturma sürerken ceza soruşturması yürütülmesinin uygun görülmediğini BBC'ye bildirdi.

Soruşturmanın kapsamı ve arka planı

Afganistan'a ilişkin Bağımsız Soruşturma, İngiliz ordusunun Özel Hava Servisi'nin (SAS) 2010-2013 arasında Afganistan'daki gözaltı operasyonlarında kişileri hukuka aykırı şekilde öldürdüğü ve üst düzey yetkililerin olayların gerçek koşullarını örtbas etmeye çalıştığı iddialarını inceliyor. BBC Panorama, SAS'ın kelepçeli sivilleri ve çocukları infaz ettiği iddialarını sekiz yıldan uzun süredir araştırıyor. Kamu soruşturması, Panorama'nın ortaya koyduğu bulguların ardından 2022'de kuruldu.

DSCU'ya sevk, soruşturmaya tanıklık eden bir kişinin Yüksek Mahkeme'ye başvurusu sırasında ortaya çıktı. Afganistan'da görev yapmış üst düzey bir İngiliz askeri yetkili olan tanık, askeri tanıkların hukuk ekiplerinin bilgi veren kişilerle kapalı kapılar ardında yapılan kanıt oturumlarından çıkarılmasının ardından soruşturmanın yargı denetimine tabi tutulması için izin aldı. Kamu soruşturmasının kanıtlarının büyük bölümü gizli şekilde dinleniyor.

Üst düzey subayın avukatları, sürecin adil olmadığını ve subayın hakkındaki iddialara ilişkin bilgi veren kişileri bizzat ya da avukatları aracılığıyla sorgulama fırsatına sahip olması gerektiğini savundu. Soruşturmanın avukatları ise kanıt vermekten çekinebilecek kişilerden 'son derece hassas bilgi' alınması gerektiğini belirtti. Avukatlar, korunan tanıkların kimliklerinin açıklanması halinde 'UKSF tarafından ağır sonuçlarla karşılaşma' korkusu taşıdığını aktardı.