İngiliz futbol kulüpleri mali felaketin eşiğinde: rapor

İngiltere'de bağımsız futbol düzenleyicisi IFR (Independent Football Regulator) tarafından yayımlanan 'State of the Game' (Oyunun Durumu) raporuna göre, İngiliz futbolunun mali yapısı "tehlikeli biçimde açıkta" ve kulüplerin çoğunluğu mali felaketin eşiğinde yaşıyor. Raporda, İngiltere'nin en üst beş ligindeki kulüplerin %94'ünün 2025-26 sezonunda zarar ettiği belirtiliyor.

IFR'nin araştırmasına göre EFL (English Football League - İngiltere Futbol Ligi) ve National League (Ulusal Lig) kulüplerinin %60'ından fazlası teknik olarak iflas (insolvent) durumda. Düzenleyici, "yükselen borç ve kulüp sahibi finansmanına aşırı bağımlılığın tehlikeli bir karışımı" konusunda uyarıyor. Rapora göre bu durum kulüpleri ve taraftarlarını risk altında bırakıyor.

Kulüplerin mali kırılganlığı

Raporun çarpıcı bulguları arasında şunlar yer alıyor: EFL ve National League'deki 17 kulüp, oyuncuları ücretsiz oynasa bile maaş dışı maliyetleri nedeniyle zarar ediyor. Kulüplerin %66'sı yeni sahip finansmanı olmadan 90 günden fazla ayakta kalamayacağını bildiriyor. %29'u ise bu tür bir finansman olmadan 30 günden fazla dayanamayacağını belirtiyor. Kulüplerin %68'inin sahiplerinin çekilmesi durumunda acil durum planı bulunmuyor.

IFR Başkanı David Kogan, BBC Sport'a yaptığı açıklamada, "On yedi kulüp şu anda öyle bir ticaret yapıyor ki, oyuncuları ücretsiz oynasa bile maaş dışı maliyetleri onları batırır" dedi. Kogan, "Otuz iki kulüp yalnızca 30 günlük nakit ile faaliyet gösteriyor. Sahip ay sonunda nakit ödememeyi seçerse, o kulüpler batar. Bu çok ama çok riskli bir senaryo" diye ekledi.

Transfer finansmanı ve gelir uçurumu

Rapora göre transfer ödemelerinde vadeli finansman (transfer financing) yöntemi hızla yaygınlaştı. 2020-21 sezonunda 55 milyon sterlin olan transfer finansmanı, 2024-25 sezonunda 779 milyon sterline yükseldi; bu 14 kattan fazla bir artış anlamına geliyor. Şu anda yaklaşık 1,2 milyar sterlinlik gelecekteki transfer geliri bu yöntemle nakde çevrilmiş durumda. 2025-26 sezonunda İngiliz kulüplerinin transfer borçları yaklaşık 4,8 milyar sterlin, alacakları ise 1,5 milyar sterlin; net transfer borcu 3,3 milyar sterlin civarında.

Premier League ile Championship arasındaki gelir farkı da büyümüş durumda. 1992-93 sezonunda ortalama bir Premier League kulübü 10,5 milyon sterlin kazanırken, bu Championship kulübünün 2,7 katıydı. 2024-25 sezonunda bu rakam 341 milyon sterline çıktı ve ikinci ligdeki 38,9 milyon sterlinin 8,7 katına ulaştı. Premier League'in ilk altı kulübü, lig gelirlerinin %56'sını oluşturuyor.

IFR, futbolun piramidinin temellerinin "yoğun baskı altında olduğunu ve acil reform gerektirdiğini" belirterek, kulüplerin sahip finansmanı çekildiğinde ayakta kalabilmesi için sağlam acil durum planları hazırlaması çağrısında bulundu. Düzenleyici, Premier League ile EFL arasında yıllardır süren gelir paylaşımı görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması durumunda harekete geçme yetkisini kullanabileceği uyarısında bulundu.