IMF'den borç uyarısı: Gelişmiş ekonomiler harekete geçmeli

Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, artan faiz maliyetleri karşısında gelişmiş ekonomilerin borçlanmayı azaltması ve borç seviyelerini düşürmesi gerektiğini açıkladı. Georgieva, bu uyarıyı New York'ta düzenlenen Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantısında yaptı.

BBC'ye özel bir röportaj veren Georgieva, küresel ekonomik şokların borç seviyelerini "cennete çıkmayan bir merdiven gibi" yukarı ittiğini, ancak hükümetlerin "bu faiz maliyetini sınırlamak için hiçbir adım atmadığını" belirtti. Georgieva, "Bu adımı atmanın zamanı geldi" diyerek siyasetçilerin gerekli adımları atabilmesi için "cesarete" ihtiyaç duyulduğunu ekledi.

Bu uyarı, petrol arzını kesintiye uğratan savaşların enflasyonu körüklemesiyle birlikte hükümetlerin borçlanma maliyetlerinin hızla arttığı bir dönemde geldi.

Artan küresel borçlanma maliyetleri, İngiltere Başbakanı Andy Burnham'ın önümüzdeki ay açıklanacak ilk Bütçesi öncesinde İngiltere hükümetini de vurdu. Vergi ve harcama politikalarına ilişkin spekülasyonlar artıyor.

Son verilere göre, vergi gelirleri ile hükümet harcamaları arasındaki farkı gösteren borçlanma ağustos ayında 18,3 milyar sterlin (24,4 milyar dolar) oldu. Bu rakam bir önceki yıla göre neredeyse beşte bir oranında yüksek ve resmi tahminlerin üzerinde. Aynı ay için borç faizi ise 1997'de aylık kayıtların başlamasından bu yana en yüksek ağustos rakamı olarak kaydedildi.

Artan borçlanma maliyetleri, dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD'yi de etkiledi. Ülkenin borç yükü 40 trilyon doları aştı. Bu tutar on yıl içinde iki katına çıkarak ülke içinde ve dışında endişelere yol açtı.

"Gelişmiş ekonomilerin mesajı net"

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun oturum aralarında konuşan Georgieva, IMF'nin gelişmiş ekonomilere mesajının, hükümetlerin kontrolü dışında gelişen ekonomik faktörler olsa da kendi iç politikalarını yönetebildikleri yönünde olduğunu söyledi.

Georgieva, "Yapılması gereken iki şey var: borç seviyelerini düşürmek, mali konsolidasyonu öncelik haline getirmek ve merkez bankalarının fiyat istikrarı görevini yerine getirmesini sağlamak" dedi. "Gerekli adımları atma cesaretini göstermenin ne kadar kritik olduğunu yeterince vurgulamak mümkün değil. Bunlar siyasi açıdan zor ama atılması gereken adımlar."

İngiltere'nin diğer büyük ekonomilere kıyasla daha yüksek faiz maliyetleri hakkında soru sorulduğunda Georgieva, ülkenin durumunun diğerlerinden "çok farklı olmadığını" söyledi. Borcu azaltma konusunda "oldukça tutarlı bir eylem" olduğunu belirten Georgieva, planlama ve konut reformlarını övdü. Gelişmiş ekonomilerin büyümeyi desteklemek için "nakit parası olmadığını", bu nedenle özel sektörü yatırıma teşvik edecek reformlara güvenmeleri gerektiğini ekledi.

Yapay zeka ve finansal istikrar riski

Hükümetler, temel olarak bir borç senedi olan tahvil satarak para topluyor ve karşılığında bu tahvilleri satın alan yatırım fonlarına faiz ödüyor. Enflasyonun getirileri eritmesi endişesi, son aylarda tahvil faizlerinin yükselmesine yol açtı.

Ancak getirileri yukarı iten başka faktörler de var. Bunlar arasında, yapay zeka geliştirmeye yatırım yapmak için büyük miktarlarda para toplamak isteyen büyük teknoloji şirketlerinin tahvil piyasasındaki artan rekabeti yer alıyor.

Yapay zeka konusunda Georgieva, bu tür sistemler üzerindeki güvenli kontrolün kaybına ilişkin son endişeleri, borç seviyelerinin yanı sıra potansiyel bir finansal istikrar sorunu olarak değerlendirdi. "Yapay zekanın kendi başına hareket ettiği daha fazla olay görürsek, o zaman önemli bir finansal istikrar riskiyle karşılaşabiliriz" dedi.

IMF Başkanı, küresel ekonominin "zıt yönlere iten" iki güçten etkilendiğine dair kurumun değerlendirmesini yineledi: enerji fiyat şoku ve yapay zeka yatırımları. Körfez'den düşük petrol ve gaz ihracatının "kalıcı bir şekilde yeniden başlamasının ve enerji arz şokunun nihayet geride kalmasının" önemli olduğunu söyledi. Georgieva, bunun normalleşme için "çok önemli bir adım" olduğunu belirtti ancak bunun henüz gerçekleşmediğini kabul etti.