IMF: Yapay zeka hisse çöküşü küresel finansal istikrarı tehdit ediyor

Uluslararası Para Fonu (IMF), yapay zeka hisselerinde yaşanabilecek bir çöküşün küresel piyasalara yayılarak dünya finansal istikrarını riske attığı uyarısında bulundu. IMF'nin altı ayda bir yayımlanan Küresel Finansal İstikrar Raporu'nda, yapay zeka şirketlerinin aşırı yüksek değerlemeleri ve artan borç yükü, sistemdeki risklerin "yüksek" seviyede kalmasının nedenlerinden biri olarak gösterildi.

Raporda, "Bir yapay zeka düzeltmesinin sonuçları küresel olabilir" denildi. ABD dışında en fazla risk altındaki piyasaların Asya olduğu, İngiltere ile euro bölgesinin ise görece daha korunaklı kalabileceği belirtildi. Ancak bu bölgelerdeki yatırımcıların ABD'ye yönelik maruziyeti nedeniyle yine de etkileneceği kaydedildi.

Üç ana risk: yapay zeka, borçlanma maliyetleri ve siber saldırılar

IMF, yapay zeka kaynaklı bir çöküşü finansal istikrara yönelik üç "belirgin risk"ten biri olarak sıraladı. Diğer iki risk, artan devlet borçlanma maliyetleri ve büyük çaplı bir siber saldırı olasılığı. Kurum bu üç faktörü, "finansal koşulların sert biçimde sıkılaşması ve piyasa çalkantısı için yakın vadede makul tetikleyiciler" olarak nitelendirdi.

IMF'nin analizi, büyük yapay zeka şirketlerinin birbirine ne kadar bağlı olduğunu ve sektöre yapılan yatırımların finansmanı için ne kadar yüksek düzeyde borçlanmaya gidildiğini ortaya koydu. Rapora göre yapay zekada zayıf ya da kalıcı olmayan yatırım ve kârlılık, yapay zeka bağlantılı varlık fiyatlarında bir düzeltmeyi tetikleyebilir. Artan kaldıraç, yoğunlaşmış maruziyetler ve döngüsel finansman düzenlemeleri bu düzeltmeyi daha da ağırlaştırabilir. Böyle bir yeniden değerleme, yatırımı hızla düşürebilir, hisse senedi piyasalarında düzeltmelere yol açabilir ve finansal koşulları sıkılaştırarak küresel yayılma etkisi yaratabilir.

ABD'de Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia ve Tesla'dan oluşan "muhteşem yedili" büyük teknoloji hisseleri, S&P 500 endeksinin yüzde 35'inden fazlasını oluşturuyor. Bu oran on yıl önce yüzde 12 seviyesindeydi. Söz konusu şirketlerin toplam piyasa değeri son iki yılda yüzde 50'den fazla arttı.

Ancak IMF, yapay zekanın başarılı biçimde yaygınlaşmasının "hiper ölçekli" firmaların yaptığı kadar büyük bir yatırım gerektirmeyebileceğine ve beklenen ekonomik kazanımların tahmin edildiği kadar büyük olmayabileceğine dair "artan kanıtlar" olduğu uyarısını yaptı. Hiper ölçekli firmalar, yapay zeka altyapısının temelini oluşturan dev veri merkezleri gibi yapıları inşa eden şirketleri kapsıyor. Bunlar arasında Amazon Web Services, Google, Meta ve Oracle bulunuyor.

IMF ayrıca mevcut yükselişi destekleyen ve bir çöküşün etkilerini büyütebilecek borçlanmaya dikkat çekti. Kurum özellikle şirketlerin kendi imzaladığı hızla artan borçları, sektöre yönelik hedge fon yatırımlarını ve yapay zeka hisselerinde spekülasyon için borçlanan bireysel yatırımcıları işaret etti. Rapora göre yapay zeka kaynaklı bir piyasa düşüşü halinde bu artan kaldıraç kaynakları, zorunlu satış potansiyelini ve hisse senedi oynaklığındaki sıçramaları yükseltiyor.

IMF, güçlü yapay zeka şirketlerini aynı sektördeki daha zayıf ortaklara bağlayan ve bir fiyat düzeltmesinin etkisini ağırlaştırabilecek "döngüsel finansman" anlaşmalarının yaygınlığına da dikkat çekti. Kurum, son üç yılda hiper ölçekli firmalar ile "daha zayıf yapay zeka şirketleri" arasında 300 milyar dolar (227 milyar sterlin) değerinde işlem tespit etti. Bu işlemlere 650 milyar dolar borç eşlik ederken, karşılığında 1,4 trilyon dolarlık gelecekteki finansal taahhüt verildi.