Hindistan'da Diwali kutlamaları ışıklarla başladı

Hindistan genelinde milyonlarca kişi, Hinduların ışık festivali Diwali'yi kutluyor. Evler, tapınaklar, ofisler ve sokaklar yağ lambaları ile renkli ışıklarla aydınlatılıyor. Festival, ışığın karanlığa üstünlüğünü simgeliyor.

Diwali, Hindu takviminde Kartik ayının en karanlık gecesine denk geliyor; bu gecede gökyüzünde ay görünmüyor. Gelenekler bölgeden bölgeye ve topluluktan topluluğa değişmekle birlikte festival genel olarak dualar, aile buluşmaları, tatlı ikramları ve havai fişek gösterileriyle kutlanıyor.

Delhi'de son on yılın en kirli Diwali'si

Kutlamalar, özellikle kuzey Hindistan'da artan hava kirliliği endişeleriyle birlikte yapılıyor. Mevsimsel hava koşulları ve tarımsal atık yakımı hava kalitesini düşürürken, Diwali sırasında atılan havai fişekler durumu daha da kötüleştirebiliyor.

Başkent Delhi'de hava kirliliği tehlikeli seviyelere ulaştı ve kent son on yılın en kirli Diwali dönemini yaşıyor. Hava kalitesini iyileştirmeye yönelik yeni önlemlerin başarılı olduğu görünmüyor. Ülkenin finans merkezi Mumbai da son haftalarda yüksek kirlilik seviyeleriyle karşılaştı.

Kirliliği sınırlamak amacıyla Hindistan Yüksek Mahkemesi pazartesi günü Delhi ve çevresinde sertifikalı "yeşil" havai fişeklerin sınırlı bir süre için üretilmesine, satılmasına ve kullanılmasına izin verdi. Bu fişeklerin geleneksel havai fişeklere göre yüzde 20-30 daha az emisyon ürettiği belirtiliyor. Ancak eleştirmenler, bu fişeklerin kirliliği azaltmadaki etkinliğini sorguluyor ve geleneksel havai fişeklerin komşu eyaletlerden başkente hâlâ girebileceği endişesini dile getiriyor.

Festivalin dini ve kültürel anlamı

Havai fişek tartışmasına rağmen Diwali, fişeklerden çok daha fazlasını ifade ediyor. Festival, Hindu destanı Ramayana'nın baş kötü karakteri Ravan'ı yendikten sonra Lord Ram'ın Ayodhya'ya dönüşünü kutluyor; iyinin kötüye, ışığın karanlığa ve bilginin cehalete üstünlüğünü simgeliyor.

Festivalden önceki günlerde aileler evlerini temizleyip çiçekler, renkli ışıklar ve "diya" adı verilen geleneksel yağ lambalarıyla süslüyor. Kutlamalar ayrıca aileleri ve arkadaşları dualar, zengin sofralar ve hediye alışverişi için bir araya getiriyor. Evlerin girişlerinde "rangoli" adı verilen renkli desenler oluşturuluyor, pazarlar ise festival alışverişi yapanlarla dolup taşıyor.

Kutlamalar 6 Kasım'da Dhanteras ile başladı. Bu günde altın, gümüş veya yeni mutfak eşyası almanın uğur getirdiğine inanılıyor. İkinci gün, "küçük Diwali" anlamına gelen Chhoti Diwali olarak biliniyor ve yağ lambalarının yakılmasıyla kutlanıyor. Üçüncü gün ise ana kutlama günü; aileler akşam dualarında Hindu zenginlik tanrıçası Lakshmi'ye dua ediyor, ardından yemek ve havai fişeklerle bir araya geliyor. Dördüncü gün Hindistan'ın farklı bölgelerinde değişik şekillerde kutlanırken, beşinci ve son gün olan Bhai Dooj kardeşler arasındaki bağı kutluyor.

Festival, Sihler ve Jainler tarafından da önemli dini günlerle birlikte kutlanıyor. Sihler, altıncı guruları Guru Hargobind'in 17. yüzyılın başında Gwalior Kalesi'ndeki hapisten çıkarılmasını anan Bandi Chhor Divas'ı işaretliyor. Jainler için Diwali, Lord Mahavira'nın moksha'ya, yani yeniden doğuş döngüsünden kurtuluşa ulaşmasını simgeliyor.

Dünyanın dört bir yanına yayılmış Hint toplulukları da Diwali'yi uluslararası düzeyde kutluyor. Festival, yeni alışverişler için uğurlu bir dönem sayılıyor; Hindistan borsaları bile Diwali'de hisse alım satımını uğurlu gören yatırımcılar için özel bir bir saatlik işlem seansı düzenliyor. Bu yıl "Muhurat trading" adı verilen seans 8 Kasım'da yapılacak. Festival ayrıca Nepal'de Tihar adıyla kutlanıyor ve burada evcil hayvanlarla sokak hayvanları onurlandırılıyor.