Herson'da ateşkes sona erdi, çatışmalar yeniden başladı

Ukrayna'nın Herson bölgesinde altı gün süren ateşkesin sona ermesinin ardından çatışmalar yeniden başladı. Bu ateşkes, Rusya'nın 2022'de başlayan geniş çaplı işgalinden bu yana bölgede yaşanan en uzun sükunet dönemiydi ve Rus işgali altındaki Oleşki kasabası ve çevresinde mahsur kalan yüzlerce kişinin tahliyesine olanak sağladı.

Pazartesi sabahı yerel yetkililer, saldırıların yeniden başladığını doğrulayarak Moskova'nın Herson şehir merkezindeki bir sağlık tesisini vurduğunu bildirdi. Yetkililer ayrıca, Rus insansız hava aracının (drone) içinde bulundukları araca saldırması sonucu 62 yaşında bir kadın ile 73 yaşında bir erkeğin yaralandığını açıkladı.

Ukrayna, Rus güçlerini insani ateşkesi askeri mevzilerini güçlendirmek, birliklerini rotasyona tabi tutmak ve mühimmat sevkiyatı yapmak için kullanmakla suçladı. Ukrayna Genelkurmay Başkanlığı, "Düşman insani duraklamayı mevzilerini güçlendirmek için kullandı" dedi. Açıklamada, Rus birliklerinin rotasyona girdiği, yollarda drone karşıtı ekipmanların artırıldığı ve mühimmat sevkiyatı yapıldığı tespit edildiği belirtildi.

Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov da "Ukrayna ordusunun da bu dönemi gerekli yeniden gruplaşma için kullandığını varsaymak makul" diyerek bu durumu doğrular nitelikte konuştu. Peskov, "Bu tür durumlarda tamamen standart bir uygulamadır" diye ekledi.

Ateşkesin perde arkası ve insani sonuçları

Ateşkes, ABD First Lady'si Melania Trump'ın arabuluculuğuyla sağlandı. Hem Kiev hem de Moskova kendisine defalarca teşekkür etti, ancak sürece dair ayrıntı paylaşılmadı. Rusya'nın insan hakları ombudsmanı Yana Lantratova ile Ukraynalı mevkidaşı Dmytro Lubinets, ateşkesi denetleyerek Oleşki'ye gitti ve birlikte görüntülendi. İkili, ateşkesin ihlal edilmediğini vurgulayarak birbirlerine teşekkür etti ve benzer girişimlerin başka yerlerde de tekrarlanması çağrısında bulundu. Ukrayna, ülke genelinde benzer ateşkeslere hazır olduğunu yineledi.

Ancak birçok gözlemci bunun daha fazla işbirliğine ve yeni ateşkeslere yol açıp açmayacağını sorguluyor. Kremlin, ateşkes sürerken Oleşki'yi "izole bir vaka" olarak nitelendirerek "çözüm sürecini" etkilemeyeceğini açıkladı. Peskov pazartesi günü "Benzer plan veya girişimler yok" dedi.

Geçen hafta Herson bölgesinde silahlar susarken, Ukrayna'nın diğer bölgelerinde Rus hava saldırıları sürdü; çok sayıda sivil öldü ve kritik altyapı tahrip edildi. Oleşki çevresinde gözlemlenen geniş kapsamlı ve görece uzun ateşkes bu nedenle dikkat çekici bir istisna oldu.

Ateşkese uyulmasının en azından kısmen Melania Trump'ın arabuluculuğuyla bağlantılı olduğu değerlendiriliyor. Ateşkesi ihlal etmek, Moskova'nın ABD Başkanı Donald Trump ile kritik ilişkisini zayıflatma riski taşıyordu. Bazı yorumcular, Trump'ın da 5 Kasım'daki ara seçimlerden günler önce Oleşki ateşkesini bir dış politika başarısı olarak sunmak isteyebileceğini belirtiyor.

Kiev'in de ateşkese tam uyum sağlamak için nedenleri vardı. ABD ile ilişkiler sık sık gergin olsa da Ukrayna, Rus hava saldırılarına karşı ABD istihbaratına ve ABD yapımı Patriot hava savunma füzelerine büyük ölçüde bağımlı. Zorlu bir kış öncesinde ABD desteği kritik önemde.

Ateşkes siyasi hesaplardan doğmuş olsa da yüzlerce sivilin kurtulmasını sağladı. Cumartesi günü yüzlerce Oleşki sakini Ukrayna'nın kuzeyine ulaştı; birçoğu yıllardır görmedikleri akrabalarıyla duygusal anlar yaşadı. Gazetecilere konuşan tahliyeler, yıkılmış kasabada yıllarca açlık ve zorluk çektiklerini anlattı. Geride kalmayı seçen yüzlerce kişiye aylık insani yardım ulaştırılacak; bu kararın da Melania Trump'ın arabuluculuğu sayesinde alındığı belirtildi.

Ancak birlik rotasyonları ve ikmal çabaları, tarafların Oleşki'yi kalıcı bir rahatlama modeli olarak görmediğini gösteriyor. Herson yeniden ateş altına alınırken Ukrayna dronları Rusya'nın dört bölgesindeki enerji tesislerini vurdu. Samara'da bir petrol rafinerisinin bir ay içinde beşinci kez vurulması üzerine patlamalar ve siyah dumanlar görüldü.