Healey'nin bütçesinde 35 milyar sterlinlik açık uyarısı

Ekonomi düşünce kuruluşu Institute for Fiscal Studies (IFS), Şansölye John Healey'nin 28 Ekim'de sunacağı ilk bütçede 35 milyar sterline kadar finansman açığıyla karşı karşıya olduğunu ve "inandırıcı" harcama planları açıklaması gerektiğini bildirdi.

IFS'ye göre hükümet, savunma harcamalarını 2030'a kadar milli gelirin yüzde 3'üne çıkarmak ve diğer bakanlıkları sıkıştırmadan sağlık harcamalarını artırmak istiyorsa milyarlarca sterlinlik ek kaynağa ihtiyaç duyacak.

Kuruluş, İran savaşının yol açtığı yüksek enflasyonun hükümetin kamu hizmetlerine ayırmayı planladığı kaynağı eritebileceğini belirtti. Bu durumda Healey'nin harcama kesintileri, vergi artışları ya da ikisinin bir karışımı arasında seçim yapmak zorunda kalacağı ifade edildi.

Hazine, "dedikodu ve spekülasyon" hakkında yorum yapmayı reddetti.

IFS, bütçenin tutması için gerçekçi olmayan gelecek kesintiler önermek yerine harcama planlarının inandırıcı olmasını sağlaması konusunda hükümete çağrı yaptı.

Borçlanma maliyeti ve piyasa baskısı

Borçlanma maliyeti yükselirken hükümet üzerinde finans piyasalarına mali disiplin konusunda güvence verme baskısı artıyor.

IFS, Healey'i 28 Ekim bütçe konuşmasında yerine getirmeyi düşünmediği harcama taahhütlerinden kaçınması konusunda uyardı.

IFS Direktörü Helen Miller, "'Rotayı koru' bütçesi şansölyenin elindeki bir seçenek değil" dedi.

Miller, devralınan vergi ve harcama planlarında ısrar etmenin enflasyonun bakanlıkların harcama planlarını rayından çıkarmasına izin vermek anlamına geleceğini söyledi.

Miller, "Teslim etmeyi düşünmediği örtük kesintileri kaleme almak bütçeyi bir kurgu eserine dönüştürür" diye ekledi.

Healey, bu hafta yapılacak Uluslararası Para Fonu yıllık toplantısı öncesinde yaptığı açıklamada, "Orta Doğu ve Avrupa'daki çatışmanın sonuçları dünya genelinde ülkeleri vuruyor; pompada daha yüksek fiyatlara ve evde daha pahalı ipoteklere yol açıyor" dedi.

Healey bütçesinin "mali disiplinle ekonomik dayanıklılığı sağlamaya katkı sunacağını" ve insanlara "nefes alma alanı" tanıyacağını belirtti.

Şansölye bu bütçede harcama toplamlarını açıklamak zorunda değil. Bu tür kararları gelecek yılki bahar bildirisi ya da harcama gözden geçirmesi gibi ileri tarihlere bırakabilir; o zamana kadar ekonomi görünümü önemli ölçüde değişebilir.

Devralınan planlar ve enflasyon

IFS, önceki şansölye Rachel Reeves'ten devralınan harcama planlarının birkaç yıl içinde bazı bakanlıkların bütçelerinin enflasyona ayak uyduramaması anlamına geleceği uyarısında bulundu.

Kuruluşa göre bu durumun ele alınmaması hükümetin planlarının inandırıcılığını zayıflatacak. Ancak önceki şansölyeler de mali kuralları o gün için tutturmak amacıyla gerçekçi olmayan gelecek harcama planları yazmış, ardından planları değiştirmişti.

ABD-İsrail'in İran'a yönelik savaşı ve Rusya'nın Ukrayna işgali birlikte dünya genelinde enerji fiyatlarını yükseltti. Bu maliyetler raflardaki ve pompalardaki fiyatlara yansıdı.

Savaşlar İngiltere hükümet borcunun faiz ödemelerinin maliyetini de artırarak Healey üzerindeki baskıyı büyüttü. IFS'ye göre yüksek enflasyon vergi gelirlerini artırsa da bakanlıkların nakit bütçelerinin değerini eritecek.

IFS, diğer analistler gibi, tahvil piyasalarındaki son dalgalanma ve yüksek enflasyonun 2029-30 için hükümetin borçlanma maliyeti tahminlerine yaklaşık 10 milyar sterlin ekleyeceğini düşünüyor. Ancak kuruluş, enflasyonun vergi gelirlerini artırmasıyla hükümetin kendi koyduğu mali kuralları karşılamasını bekliyor.

IFS, bu kuralların yaklaşık 20 milyar sterlinlik daha küçük bir "manevra alanı" tamponuyla karşılanacağını öngörüyor. Bu, resmi tahminci Office for Budget Responsibility'nin (OBR) bahar bildirisi sırasında öngördüğü 24 milyar sterlinlik tampondan daha az.

IFS, bu kadar oynak bir ortamda tahminlerin son derece belirsiz olduğu ve şansölyenin planlarında dayandığı OBR'nin resmi tahmininin çok farklı bir sonuca varabileceği uyarısında bulunuyor.