Hastalık kaygısı: belirtileri nasıl tanırsınız?

İngiltere'de yaşayan 25 yaşındaki Hollie Sharman, ciddi bir hastalığı olduğuna inanıyordu. Şiddetli göğüs ağrısı şikayetiyle haftada dört-beş kez hastaneye gidiyordu. Acil serviste en uzun kaldığı sürenin 13 saat olduğunu söylüyor. Ancak sayısız test yapılmasına rağmen doktorlar hiçbir sorun bulamadı.

Sharman, çocukluğundan beri sağlığı konusunda endişeli olduğunu, okuldan eve gönderilmek için bahaneler uydurduğunu hatırlıyor. 22. doğum günü yemeği, restoran tuvaletinde geçirdiği şiddetli panik atağı nedeniyle yarıda kaldı. Bu olay, yıllarca süren hastalık kaygısının başlangıcı oldu.

Sharman, saatlerce semptomlarını internette araştırdığını, panik ve yalnızlık hissettiğini anlatıyor. Sürekli Google ve ChatGPT gibi kaynaklara başvurduğunu belirtiyor. Hastaneden eve döndükten sonra bacaklarının zayıf hissetmesi üzerine tekrar internete baktığını, bunun kalp yetmezliği belirtisi olduğunu okuduğunu ve hastaneye geri döndüğünü söylüyor. Bu kısır döngü sürekli devam etmiş.

Hastalık kaygısı en kötü döneminde sosyal ilişkilerini de etkiledi. Ailesinden gelen mesajlara yanıt vermedi, tekrarlayan konuşmalardan kaçındı. Erkek arkadaşıyla ilişkisi de bu durumdan olumsuz etkilendi. Sharman, "Söylediği hiçbir şey doğru gelmiyordu. İçimde olanları anlamadığı için üzülüyordum. Kendimi ölmek üzere hissederken birine her şeyin yolunda olduğunu nasıl söylersiniz?" diyor.

Hastalık kaygısının belirtileri neler?

Klinik psikolog Dr Kirren Schnack, hastalık kaygısını "hasta olmadığınız halde ciddi şekilde hasta olma veya hastalanma konusunda sürekli endişe" olarak tanımlıyor. Schnack, başlıca belirtiler arasında "kontrol" davranışlarının yer aldığını söylüyor: vücudu sık sık incelemek, ateş veya tansiyon ölçmek, internette semptom araştırmak.

Bir diğer belirti, sürekli olarak internetten, arkadaşlardan veya aileden güvence istemek. Bazı kişilerde "kaçınma" görülebiliyor: vücuduna bakmaktan veya doktor randevularına gitmekten "en kötü" korkusuyla kaçınmak. Schnack, bazı hastaların "hasta birinin kimliğine bürünebileceğini", hareketlerini yavaşlatıp egzersizi bırakabileceğini, kendini zaten hasta gibi ele alabileceğini ekliyor.

Sharman'a sonunda hastalık kaygısı ve sağlıkla ilgili obsesif kompulsif bozukluk (OKB) teşhisi kondu. Ailesi ve partnerinin kendisine destek olduğunu, kaygıyla baş etme teknikleri sayesinde daha iyi bir noktaya geldiğini söylüyor. Sharman, semptomlarını yazdığını ve gün sonunda iyi olduğunu not ettiğini belirtiyor. Bir sonraki atakta önceki notları okuyarak o an ölmek üzere olmadığını hatırlıyor.

Sharman artık hastalık kaygısının hayatını kontrol etmediğini söylüyor. "Kaygılıyken bile kendinizi zorlamalı ve bir şeyler yapmalısınız. Hayatınızı askıya almayın, ben yıllarca aldım" diyor.

Dr Schnack, yeni, endişe verici veya geçmeyen bir semptom varsa NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi) web sitesini kontrol etmenin "sorumlu sağlık davranışı" olduğunu belirtiyor. Semptom iki hafta içinde geçmezse pratisyen hekimden (GP) randevu alınmasını öneriyor. Acil durumlar için 111, 999 veya acil servise (A&E) başvurulabileceğini hatırlatıyor.

Schnack'in önerileri arasında şunlar var: En kötü senaryo düşüncesine meydan okuyun ve vücut hislerine başka açıklamalar getirin (örneğin sert sırt, ciddi bir hastalık yerine kötü duruş olabilir). Güvence arama davranışını sınırlayın, arkadaş veya aileye semptom sorma sıklığına kural ve zaman sınırı koyun. Kaygı enerjisini yakmak için kısa hareket patlamaları yapın (örneğin yerinde zıplama). Dikkatinizi bedene odaklamak için buz küpü tutmak veya ekşi/acı bir şey tatmak gibi güçlü duyusal deneyimler kullanın. Nefes teknikleri uygulayın: burnunuzdan uzun bir nefes alın, zirvede ikinci bir nefes ekleyin ve ağzınızdan uzun bir iç çekmeyle bırakın.