Hapiste 21 yıl geçiren Leroy Douglas ekimde tahliye edilecek

Cep telefonu hırsızlığı nedeniyle 2005 yılında aldığı belirsiz süreli hapis cezasıyla 21 yıldır cezaevinde bulunan Leroy Douglas, ekim ayında tahliye edilecek. Şimdi 45 yaşında olan Douglas, 24 yaşındayken hırsızlık suçundan en az iki buçuk yıl hapis cezasına çarptırılmıştı, ancak Kamu Koruma Amaçlı Belirsiz Süreli Hapis (IPP - Imprisonment for Public Protection) kapsamında tutulmaya devam etti.

Uyuşturucu bağımlısı olan Douglas'ın daha önce küçük suçlar ve dükkân hırsızlığından sabıka kaydı bulunuyordu. Ailesi, aldığı cezanın "büyük bir şok" yarattığını, çünkü bunun süresiz bir tutukluluk anlamına geldiğini söyledi. Douglas'ın tahliyesine karar verilmesi, Başbakan Andy Burnham'ın IPP cezalarını görev süresi içinde sonlandıracağını açıklamasından haftalar önce gerçekleşti.

Baba: "Yıllarca beklemesi işkence oldu"

Baba Anthony Douglas, oğlunun ve ailesinin geleceği belirsizlik içinde geçen yıllar boyunca "işkence" çektiğini belirtti. "Bu sürede kızını kaybetti, kuzenini kaybetti, annemle babamı kaybetti" dedi.

2005'te yürürlüğe giren IPP cezaları, ceza sistemi tarafından kamu için risk oluşturduğu düşünülen ciddi suçluları hapiste tutmak amacıyla getirilmişti. Bu cezalar suçlulara asgari bir süre verirken azami bir süre ya da bitiş tarihi öngörmüyordu. Hükümlüler asgari süreyi çektikten sonra şartlı tahliye kurulu tarafından serbest bırakılmak üzere değerlendiriliyor, tahliye sonrasında ise lisans koşullarına uymak zorunda kalıyordu. Aksi hâlde cezaevine geri gönderilebiliyorlardı.

IPP cezaları 2012'de daha hafif suçlara da verildiği yönündeki eleştiriler üzerine kaldırıldı, ancak geçmişe dönük uygulanmadı. Birleşmiş Milletler'e göre Temmuz itibarıyla cezaevlerinde hâlâ yaklaşık 2 bin 400 kişi IPP cezası kapsamında bulunuyor. Birleşik Krallık Adalet Bakanlığı (MoJ) ise 30 Haziran itibarıyla cezaevlerinde 2 bin 271 IPP hükümlüsü olduğunu açıkladı. IPP cezalarının sonlandırılmasını isteyen bir kuruluş, bu cezaların "ciddi insan hakları ihlali" olduğunu savunuyor.

İnsan hakları avukatı devreye girdi

İnsan hakları avukatı Karen Todner, Douglas'ın tahliyesinde kilit rol oynadı. Douglas, Todner'ın Habeas Corpus (yürütme organı tarafından tutulan kişinin mahkemeye çıkarılmasını ve tutukluluğun yasallığının incelenmesini talep eden hukuki yol) başvurusunda bulunduğu dört mahkumdan biriydi. Başvuru sonucunda tutukluluğun hukuka aykırı olduğu kabul edildi.

Ancak Todner, Douglas'ın tahliye koşullarının "çok ağır" olduğunu ve özgürlüğünün kısıtlandığını belirtti. Ailesi de Douglas'ın altı ayını elektronik kelepçeyle geçireceğini ve kendilerinden üç saat uzaklıktaki Cardiff'te barındırılacağını öğrenince memnun olmadı. Kız kardeşi Natalie Douglas, tahliye sonrası daha yakın bir yerde barındırılması için imza kampanyası başlattı ve adalet sistemine "yıllara yayılan bir hatanın düzeltilmesi" çağrısı yaptı. Aile, Douglas'ın yanında olarak ihtiyaç duyduğu desteği sağlamak istiyor.

Baba Anthony Douglas, oğlunun "başarısız olmaya zorlandığını" düşünüyor. "Yirmi yıl boyunca onu bırakmadılar, ama yine de koşullar koydular" diyerek tepkisini dile getirdi. Douglas cezaevinde beş kez şartlı tahliye başvurusu yaptı, ancak ailesine göre tamamlanmamış kurslar nedeniyle her seferinde reddedildi. Ailesi, bağımlılık geçmişine rağmen cezaevinde uyuşturucu testlerinin negatif çıktığını ve şiddet geçmişi olmadığını belirtti.

Adalet Bakanlığı, IPP cezalarının kaldırılmasının doğru olduğunu ve bu cezaların yol açtığı tarihsel adaletsizliği sona erdirmek için planlar açıklayacaklarını bildirdi. Bakanlık, reformların kamu koruması ve mağdurları merkeze alarak partiler arası bir yaklaşımla ele alınacağını, IPP hükümlülerine yönelik rehabilitasyon ve ruh sağlığı desteğinin arttığını belirtti. Ayrıca toplum içinde IPP cezası kapsamında bulunan kişi sayısının Aralık 2023'te 3 bin 18'den Aralık 2025 itibarıyla 891'e düştüğü kaydedildi.