Google, Meta ve TikTok'tan Kaliforniya'ya çocuk yasası davası

Google, Meta ve TikTok, Kaliforniya'da 16 yaş altı çocukların sosyal medya bağımlılığı riskini sınırlamayı amaçlayan yeni bir eyalet yasasının uygulanmasını durdurmak için dava açtı. Şirketler, 5 Kasım Çarşamba günü ayrı ayrı açtıkları davalarda yasanın kendilerini Anayasa'nın Birinci Ek Değişikliği'nde yer alan ifade özgürlüğü korumalarını ve federal İletişim Ahlakı Yasası'nın 230. maddesini ihlal ettiğini savundu.

Assembly Bill 1709 olarak bilinen yasa, sosyal medya platformlarının reşit olmayan çocuklara "psikolojik olarak sömürücü özellikler" sunmasını yasaklıyor. Bu kapsamda kişiselleştirilmiş öneriler ve otomatik oynatma yoluyla video gönderimi gibi zorunlu kullanıma yol açabilecek uygulamalar yer alıyor. Yasa ayrıca bu özelliklere sahip çocuk hesaplarının silinmesini de şart koşuyor.

Şirketler: Yasa ebeveynlerin yerine eyaletin kararını koyuyor

Şirketler, yasanın kendilerini Kaliforniya'nın çocuklara içerik sunma tercihine uymaya zorladığını ve eyaletin kararını ebeveynlerin kararının yerine koyduğunu belirtti. Google, Meta ve TikTok, yasanın ABD Anayasası'nın ifade özgürlüğü korumalarını ve çevrimiçi platformları kullanıcı içeriğinden doğan sorumluluktan geniş ölçüde koruyan federal İletişim Ahlakı Yasası'nın 230. maddesini ihlal ettiğini öne sürdü.

Yasayı uygulamakla görevli tek davalı olan Kaliforniya Başsavcısı Rob Bonta'nın ofisi, Perşembe günü davaları incelediğini açıkladı. Ofisten yapılan açıklamada, "Ofisimiz, çocukları çevrimiçi ortamda korumaya yönelik Kaliforniya'nın akılcı yasalarını savunmaya kararlıdır" denildi.

Google, YouTube'un sahibi ve Alphabet'in bir birimi; Meta ise Facebook ve Instagram'ın sahibi. TikTok, Çin merkezli ByteDance'ın bir birimi.

Vali Gavin Newsom, yasayı 10 Eylül'de imzalayarak çocuk güvenliğinin teknolojiyle ilgili her tartışmanın merkezinde olması gerektiğini söylemiş ve Kaliforniya'nın "denetimsiz teknolojinin çocuklarımızı riske atmasına seyirci kalmayacağını" ifade etmişti. Yasa, bir hâkimin iptal etmemesi veya yürürlüğü durdurmaması halinde 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek.

Google sözcüsü Jose Castaneda, Perşembe günü yaptığı açıklamada, "Ebeveynler, aileleri için doğru kararları vermeye en uygun kişilerdir" dedi. Castaneda, "Bu tür aşırı geniş yasalar, aslında çocukların yüksek kaliteli ve yaşlarına uygun videolar bulmalarına yardımcı olmak için kurduğumuz sistemleri bozuyor" diye ekledi.

Meta, davasında Kaliforniya'nın milyarlarca gönderiyi nasıl düzenleyip görüntüleyeceğine ilişkin editoryal kararlarını geçersiz kılamayacağını, ancak çocukları benzer hizmetler sunan diğer çevrimiçi platformlarda sınırsız zaman geçirmekte serbest bıraktığını belirtti. TikTok ise korunan ifadenin "yalnızca bir yasama organının uygun görmediği fikir veya görüntülerden gençleri korumak amacıyla bastırılamayacağını" savundu.

Eleştirmenler: Yasa aşırıya kaçıyor

Diğer eleştirmenler de Kaliforniya'yı aşırıya kaçmakla suçladı. Kâr amacı gütmeyen dijital haklar savunuculuğu grubu Electronic Frontier Foundation (Elektronik Sınır Vakfı), yasayı "büyük bir gizlilik ve ifade özgürlüğü kâbusu" olarak nitelendirdi.

ABD'de birçok eyalet çocukların sosyal medyaya erişimini düzenliyor. Dünya genelinde birçok ülkede de benzer kısıtlamalar bulunuyor; bunlar arasında Avustralya'da 16 yaş altı çocuklar için sosyal medya yasağı da yer alıyor.

Ağustos ayında Meta, gizlilik ve tüketiciyi koruma yasalarını ihlal ettiği suçlamalarıyla neredeyse tüm ABD eyaletleriyle anlaşarak 18 milyar dolara kadar ödeme yapmayı ve gençlerin Facebook ile Instagram kullanımını sınırlamayı kabul etmişti. Şirket, platformlarının gençlere zarar verdiğini bildiğini ortaya koyan muhbir ifşalarının ardından, ebeveynlere daha fazla denetim olanağı tanıyan bir dizi genç güvenliği aracı başlatmıştı. Meta daha önce, dünya genelinde sosyal medya yasaklarına veya Avustralya'daki benzer sınırlamalara alternatif olarak bu özellikleri tanıtmak için fenomenlerle çalışmıştı.

Google ise son dönemde okul cihazlarında yapay zekâ araçlarının kullanımı nedeniyle eleştiri odağında. Perşembe günü Kaliforniyalı ebeveynler, şirkete karşı dava açarak genç kızlarının Google Arama'daki yapay zekâ moduyla birden fazla etkileşiminin ardından yaşamına son vermeyi planladığını öne sürdü. Kız, okul tarafından verilen Google Chromebook üzerinden yapay zekâ moduna erişebiliyordu. Şirket ayrıca, öğretmenlerin veya yöneticilerin okullar için Google'ın diğer yapay zekâ özelliklerini etkinleştirmemesi halinde bir okulun veya sınıfın Google Arama'ya erişimini kesme kararından yakın zamanda geri adım atmak zorunda kalmıştı.

Google davayı Kaliforniya'nın San Jose kentindeki federal mahkemede açtı. Meta San Francisco'da, TikTok ise Los Angeles'ta dava açtı.

Şirketler ve Snapchat'in ana şirketi Snap, çocukları bağımlı yapmaya çalıştıkları ve anksiyete, depresyon ve intihar gibi zararlarla sonuçlanan bir ruh sağlığı krizine yol açtıkları iddiasıyla bireyler, okul bölgeleri, belediyeler ve diğer devlet kurumları tarafından açılan binlerce davayla karşı karşıya.