Galler açıklarında bulunan 400 yıllık kilit şifresi çözüldü

Galler kıyısında bir gemi enkazından çıkarılan ve 1583 yılına tarihlenen pirinç bir asma kilidin dört harfli şifresi, modern tarama teknolojisi kullanılarak çözüldü. Uzmanlar, CT taramasıyla kilidin iç mekanizmasını inceleyerek doğru harf kombinasyonunu belirledi.

400 yıllık kilit, 1999 yılında metal dedektörü kullanan Peter Hughes tarafından Port Talbot'taki Margam yakınlarında kum içinde bulundu. Kilit, 28 Aralık 1583'te İspanya'dan dönerken fırtınaya yakalanan Ann Francis gemisinden çıkan daha geniş bir hazine koleksiyonunun parçası. Geminin yükü yüzyıllar boyunca kum altında gizli kaldı.

Maesteg'den 69 yaşındaki Hughes, kilidi Morfa sahilinde onlarca yıl süren aramaların ardından bulduğu yüzlerce objeden biri olarak tanımladı. Kilit, bir grup İspanyol gümüş sikkesinin ve iki sikke ağırlığının yakınında bulundu. Uzmanlar, kilidin bu objeleri korumuş ya da belge veya kumaş gibi günümüze ulaşmayan değerli eşyaların bulunduğu bir sandığı kilitlemiş olabileceğini değerlendiriyor.

Hughes, "Bir izin günüydü, sahil boyunca metal dedektörümle yürüyordum ve bir sikkeye rastladım" dedi. "21 yıl süren bir yolculuğun başlangıcıydı bu."

Şifre ANCE harflerini oluşturuyor

Amgueddfa Cymru (Galler Müzeleri) ve Cardiff Üniversitesi'ndeki uzman ekibin kilidin şifresini çözmesinden duyduğu memnuniyeti dile getiren Hughes, yıllarca şifreyi kendisi çözmeye çalıştığını söyledi: "Yaklaşık 20 yıl boyunca açmaya çalıştım, kadranları çevirdim, doğru kombinasyonları aradım ama başaramadım. Modern teknolojinin yardımıyla Da Vinci şifresi gibi bir şeyi çözmeyi başardık."

Kilit, ANCE harflerini oluşturan bir şifreyle açılıyor ve içi bir anahtara benziyor. Cardiff Üniversitesi Mühendislik Fakültesi'nde araştırma görevlisi olan Dr David Williams, şifreyi çözmek için tarama cihazı kullanması istendiğinde başlangıçta kuşkulu olduğunu belirtti. Kullanılan mikro CT tarama cihazının bu özel amaç için tasarlanmadığını, ancak üçüncü taramada farklı bir yaklaşımla şifreyi çözdüklerini anlattı.

Hughes, 2017'de bulduğu objeleri Amgueddfa Cymru'ya devretti. Kilit merkezde olacak şekilde koleksiyon, Temmuz 2026'da Swansea Waterfront Museum'da (Swansea Su Kenarı Müzesi) sergilenmeye başladı.

Amgueddfa Cymru'da kıdemli küratör olan Alastair Willis, şifrenin çözülmesini "inanılmaz" olarak nitelendirdi. Willis, her birinde altı farklı harf bulunan dört halkanın 1.296 farklı kombinasyon oluşturduğunu ve bu kombinasyonların üstteki halkayla hizalanması gerektiğini söyledi.

Aynı kurumda kıdemli küratör olarak görev yapan Siân Iles ise kilidin "mükemmel durumda" olduğunu ve dönemin resmini çizdiğini belirtti. Iles, buluntunun Ann Francis enkazına çok yakın bir yerde ele geçmesinin kilidin tarihlendirilmesini kolaylaştırdığını söyledi. Kilit küçük bir obje olduğu için bir sandık ya da kutuyu kilitlemiş olabileceğini, içeriğinin bilinmediğini ifade etti.

Birleşik Krallık'ta 1996 tarihli Hazine Yasası (Treasure Act 1996) kapsamında, Galler'de bulunan hazinelerin ilk bulunduğu tarihten ya da hazine olabileceğinin anlaşıldığı tarihten itibaren 14 gün içinde bir Buluntu İrtibat Görevlisi'ne bildirilmesi gerekiyor. Bildirim yapılmaması halinde para cezası ya da üç aya kadar hapis cezası uygulanabiliyor. İskoçya ve Kuzey İrlanda'da ise farklı kurallar geçerli.