Futbol kulüpleri artık gizli yetenekleri nasıl buluyor?

Avrupa'nın önde gelen futbol kulüpleri, dünyanın dört bir yanındaki genç yetenekleri keşfetmek için artık veri analizi, video tarama ve yapay zekâdan yararlanıyor. Danimarka kulübü Midtjylland'ın teknik direktörü Kristian Kjaer, BBC Sport'a yaptığı açıklamada, "Bir oyuncuyu transfer ettiğimizde bu, kimsenin onu tanımadığı anlamına gelmiyor" dedi.

Şili'nin Universidad de Chile takımında dikkatleri üzerine çeken ve kendi kuşağının Alexis Sanchez'i olarak anılan Dario Osorio, 19 yaşında Şili'nin başkenti Santiago'dan Danimarka'ya gitmeden önce Milan, RB Leipzig, Salzburg ve çok sayıda İngiliz ile Alman kulübünün radarındaydı. Üç sezon İskandinavya'da oynadıktan sonra bu yaz Crystal Palace'a kiralık katılan kanat oyuncusu için 24 milyon sterlinlik satın alma opsiyonu bulunuyor. Bu transfer gerçekleşirse Danimarka Superliga tarihinin en pahalı satışı olacak.

Veri analizi ve yapay zekâ dönemi

2014-2023 yılları arasında Brentford'un sahibi Matthew Benham'ın çoğunluk hissesine sahip olduğu Midtjylland, duran toplardan akıllı transferlere kadar analitik kullanımında Avrupa'nın en yenilikçi kulüplerinden biri olarak tanınıyor.

Kjaer, "Öznel scoutluk, klasik video tarama, canlı izleme, bir ağ ve güvendiğimiz kişilerle çalışıyoruz. Ayrıca veri scoutluğumuz var" diyerek iki yöntemi birlikte kullandıklarını belirtti. Kjaer'e göre, "Bu gizli mücevher meselesi futbolda neredeyse artık yok. Bazen oluyor ama nadir."

Scoutluk ve gelişim platformu Eyeball'ın operasyon direktörü Sam Turner, kulüplerin artık oyuncular hakkında daha A takımda oynamadan önce inanılmaz düzeyde detaylı bilgi edinebildiğini söyledi. Beş yıl önce kurulan platform, ağırlıklı olarak 13-21 yaş arası oyunculara odaklanıyor. Avrupa'nın en büyük beş ligindeki kulüplerin yüzde 60'ından fazlası ve Premier Lig kulüplerinin çoğunluğu, Avrupa'dan Afrika ve Latin Amerika'ya uzanan 42 pazarda 400 binden fazla genç oyuncuya erişmek için bu sistemi kullanıyor.

Brighton'ın 20 yaşındaki kanat oyuncusu Malick Yalcouye, Fildişi Sahili ekibi ASEC Mimosas'ta gelişirken bu sistemde takip edildi. Şimdi Newcastle'da oynayan Bazoumana Toure de aynı şekilde izlendi. Son dönemdeki diğer transferler de kapsamın genişliğini gösteriyor: Josue Caicedo Ekvador'un LDU Quito takımından Barcelona'ya, Mustapha Nyassi Gambiya'nın Real de Banjul ekibinden Kopenhag'a, Nour Ashraf ise Mısır'ın ENPPI takımından Leipzig'e gitti.

Eyeball her maçta genellikle önde gelen amatör kulüpler ve elit akademilerden 2 binden fazla veri noktası topluyor. Ortaya çıkan dev veri tabanı, analistlerin bir oyuncunun tüm ileri paslarını izlemesine, en çok mesafe kat eden oyuncuyu bulmasına ya da "bana Ashley Cole gibi bir oyuncu bul" demesine olanak tanıyor.

Yeni pazarlar ve keşfedilmemiş bölgeler

Kjaer ve Turner, Özbekistan'ı yükselen yetenek pazarlarından biri olarak görüyor. Bu yaz ilk kez Dünya Kupası'nda oynayan Özbekistan'ın kadrosunda 22 yaşındaki Manchester City savunmacısı Abdukodir Khusanov da yer aldı. Turner'a göre Azerbaycan da ulusal bir yetenek ağı kurma konusunda öncülük ediyor. Japonya ise gençlik gelişiminde "yol gösterici yıldız" olarak nitelendiriliyor.

Latin Amerika da yetenek kaynağı olmayı sürdürüyor. Eski Midtjylland başkanı Rasmus Ankersen'in kitabında yazdığına göre Cruzeiro gibi bir kulüp, 15 yaş altı her kabul ettiği oyuncu için 4 bin oyuncuyu reddediyor.

Afrika ise hâlâ büyük ölçüde keşfedilmemiş bir pazar. Premier Lig kulüpleri ve sahiplik gruplarıyla çalışan Delphlyx'in kurucusu Thomas Randolph, platformlarında Afrika'dan 19 binden fazla oyuncunun bulunduğunu belirtti.

Randolph, Afrika scoutluğunun doymuş olduğu fikrine karşı çıkarak çatışma veya lojistik nedenlerle keşfedilmemiş bölgeler bulunduğunu söyledi. Yohanna'nın Nijerya'nın kuzeyindeki küçük bir akademi olan Ikon Allah'tan geldiğini örnek gösterdi. Senegal'ın güneyi, doğu Mali, Togo, Gine-Bissau ve Burkina Faso'yu potansiyel bölgeler arasında saydı. Benin'in FIFA fonlarını futbol altyapısına iyi yatırdığını belirten Randolph, 15 yaşındaki Romaine Gandonou'nun 20 Yaş Altı Dünya Kupası'nda oynadığını ve PSG ile Barcelona'nın dikkatini çektiğini ekledi.

İngiltere'de kulüplerin genç yabancı oyuncuları transfer edebilmesi için Futbol Federasyonu onayı alması ve çalışma izni için Genel Kurul Onayı (Governing Body Endorsement) alması gerekiyor. Bu nedenle birçok genç oyuncu önce düzenlemelerin daha esnek olduğu ülkelere gidiyor.