Fransa'da yapay zeka tartışması: Yazar suçlamayı reddetti

Fransa'nın edebiyat gündemi, ilk romanıyla ödül kazanan Kanadalı-Haitili yazar Thélyson Orélien'e yönelik yapay zeka (YZ) suçlamasıyla sarsıldı. 38 yaşındaki Orélien, C'était ça ou mourir (Ya bu ya ölüm) adlı romanıyla edebiyat sezonunun ilk ödülü olan Prix du Roman Fnac'ı kazandı. Yazar ayrıca, yakında açıklanacak Fransa'nın en prestijli iki yıllık roman ödülü olan Goncourt ve Renaudot listelerinde finalist olarak yer alıyor.

Salı günü, Balance ton Claude (Claude'unu ihbar et) adlı az tanınan bir grup, kitabın "neredeyse tamamen" yapay zeka tarafından yazıldığını öne sürdü. Grup, X platformunda yaptığı açıklamada, el yazmasının farklı bölümlerinden alınan pasajları test ettiklerini ve sonucun "yüzde 100 yapay zeka" çıktığını belirtti. Gruba göre bu tespit, "açık ara en doğru" olduğu belirtilen Pangram adlı programla yapıldı.

Haiti doğumlu olan ve 2010'da Montreal'e taşınan Orélien, suçlamayı hemen reddetti. Libération gazetesine konuşan yazar, "Yaratıcılığı ve edebiyatı her zaman sevdim. Neden bir makine kullanma ihtiyacı duyayım ki?" dedi. Kitabı gerçekten kendisinin yazdığını kanıtlamak için editörüyle birlikte bir dosya hazırladığını söyledi. "Geleneklerim Haitili ve Karayipli. İmgeler, tekrarlar ve ritimler yaşayan sözdür, onlar bana ait" diye ekledi.

Yayınevi Grasset de yazarın savunmasına katıldı. Yayınevi, suçlamaların "olağanüstü bir yaşam öyküsüne sahip bir yazar için son derece incitici" olduğunu ve eserin "özgün ve güçlü bir yaratıcılık ürünü" olduğunu belirtti. Roman, Haiti'de çete şiddetinden kaçan bir öğretmenin Kanada'ya ulaşana kadar yaşadığı maceraları ve orada yeniden "korkmadan nefes alma hakkını" keşfetmesini anlatıyor.

Benzer bir tartışma daha önce de yaşanmıştı

Bu olay, Temmuz ayında Trinidadlı yazar Jamir Nazir'in The Serpent in the Grove adlı eseriyle ilgili yaşanan tartışmayı hatırlatıyor. Eser, üretken yapay zekayla yazıldığı iddiasıyla Commonwealth Kısa Öykü Ödülü'nden çekilmiş, ancak organizatörler metnin özgün olduğuna ikna olduktan sonra ödül yeniden verilmişti.

Pangram ve diğer YZ dedektörlerini eleştirenler, bu araçların güvenilmez olduğunu savunuyor. Farklı programlar aynı metni analiz ettiğinde sıklıkla farklı sonuçlar verebiliyor. Bu araçlar metni kimin veya neyin yazdığını gerçekte bilmiyor; yalnızca yapay zeka yazımında sık görülen kalıpları arıyor, ancak bu kalıplar insan yazımında da ortaya çıkabiliyor.

Araştırmalar, YZ dedektörlerinin insan yazımını yanlışlıkla YZ ürünü olarak işaretleyebildiğini ve özellikle düzenlenmiş veya başka sözcüklerle ifade edilmiş yapay zeka metinlerini gözden kaçırabildiğini gösteriyor. Bazı uzmanlar, programların standartlaştırılmış İngilizce veya Fransızca kullanımı üzerine kurulu olduğunu, bu nedenle Karayipler gibi yerlerin lehçelerini içeren metinleri doğru yorumlayamadığını belirtiyor.

Balance ton Claude grubu ise Pangram'ın yapay zeka ürünü bir metin hakkında yanlış karar verme olasılığının 24.400'de bir olduğunu öne sürüyor.

Orélien'in romancılık öncesi kariyeri de edebiyata yakındı. 1988'de Haiti'nin kuzeyindeki Gonaives kentinde doğan yazar, ülkesinden ayrılmadan önce ağırlıklı olarak şiirsel metinler yazdı; Kanada'da ise gazetecilik yaptı. Kanadalı yayıncısı tarafından son 60 yılın en çok satan kitabı olarak tanımlanan romanın yaklaşık 20 dile çevrilmesi planlanıyor. Orélien, Libération'a kitabın ilk taslağını 2019'da yazdığını, bunun metin üreten yapay zeka programlarının yaygınlaşmasından çok önce olduğunu söyledi.