Fransa'da 'vandallar ödesin' yasa tasarısı protesto hakkını tehdit ediyor

Fransa hükümeti, sokak gösterilerinde çıkan zararın doğrudan faili olmayan protestoculara da ödetilmesini öngören yasa tasarısını hızlandırdı. Sendikalar, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'u ülkenin temel gösteri hakkını sınırlamakla suçluyor.

Tasarıya göre bir gösterici, vandalizm veya tahribata doğrudan kendisi neden olmasa bile, olay sırasında yakınlarda bulunması ya da zararı verenlerle aynı grupta yer alması halinde 10 bin avroya kadar ödeme yapmakla yükümlü tutulabilecek. Metin ayrıca gösteriler üzerinde insansız hava aracı (drone) kullanımının artırılmasını da içeriyor.

Tasarı bu hafta Senato'da görüşülecek. Hükümet, geçen ay Fransa'nın yıllardır gördüğü en şiddetli günlerden birinin yaşanmasının ardından güvenlik önlemlerini artırdı. Büyük ölçüde barışçıl geçen gösterilerde yağma, yangın ve kamu binalarına zarar verilmesi olayları yaşanmıştı.

Başbakan Sébastien Lecornu, tasarının son gösterilerdeki yağma ve yangınların ardından "kesinlikle gerekli" olduğunu söyledi. Tasarı aslında mayıs ayında Paris Saint-Germain'in futbol Şampiyonlar Ligi'nde Arsenal'i yenmesinin ardından çıkan şiddetli çatışmalar sonrasında hazırlanmıştı.

Öğrenci eylemleri ve sosyal kriz

Macron, gelecek baharda görevden ayrılacak. Ülkede bir aydan uzun süredir devam eden eylemlerde lise öğrencileri, öğretmen yokluğuna çözüm, bakımsız binaların onarılması ve üniversite başvuru sisteminde değişiklik talebiyle okulları kapatıyor. Sendikalar ve sarı yelekliler olarak bilinen gilets jaunes eylemcileri de okullar, geçim maliyeti ve kamu hizmetleri üzerinden büyüyen sosyal krize karşı gösterilere katılıyor.

Hükümet ve yerel yönetimler gösterilere sınırlama getirdi: okul önlerinde ve şehir merkezlerinde toplanma yasakları, bazı yerlerde sokağa çıkma kısıtlaması ve rekor sayıda gözaltına alınan kişi için daha uzun polis gözaltı süreleri uygulanıyor. Olağanüstü hal ilan edilmedi.

Hafta sonu gösterilerinde birçok kişi, sokakta gösteri yapma hakkını savunmak için alanlara çıktığını söyledi. Fransa'da sokak gösterileri, merkezi devlete taleplerini duyurmanın temel yolu olarak görülüyor ve emeklilik reformundan eşcinsel evliliğe kadar birçok yasa değişikliğine karşı düzenli olarak kullanılıyor.

Sendikalar ve sol partilerden tepki

Sol görüşlü sendikalar ve Fransa İnsan Hakları Ligi, Le Monde gazetesine yazdığı açık mektupta tasarıyı "gösteri özgürlüğüne ağır saldırı" olarak nitelendirdi ve geri çekilmesini istedi. Mektupta, düzenlemenin hukuk devleti açısından büyük bir geri adım anlamına geldiği belirtildi.

Jean-Luc Mélenchon'un radikal sol partisi La France Insoumise'den Éric Coquerel, tasarının "sokak gösterilerinin sonu" anlamına geleceğini savundu. Komünist Senatör Fabien Gay ise "Ülkemizde bir daha hiçbir gösteri yapılamaz" dedi.

Aşırı sağcı, göçmen karşıtı Ulusal Birlik (RN) lideri Marine Le Pen, tasarının aslında kendi partilerinin fikri olduğunu öne sürüyor. Le Pen pazar günü Orléans'ta düzenlenen ve 8 binden fazla kişinin katıldığı mitingde cumhurbaşkanlığı kampanyasını başlattı ve "Fransa'ya düzeni geri getireceğiz" dedi.

Le Pen, Avrupa Parlamentosu fonlarını zimmete geçirmekten aldığı mahkumiyete karşı Fransa'nın en üst mahkemesine başvurmuş durumda. Anketlerde gelecek seçimlerin favorisi olarak gösteriliyor.

Grenoble Alpes Üniversitesi'nde kamu hukuku profesörü Serge Slama, Telerama dergisine yaptığı açıklamada olağanüstü hal ilan edilmese de kamu özgürlüklerini geniş biçimde kısıtlayan çok sayıda kararname çıkarıldığını söyledi. Slama bunun "eşi görülmemiş" olduğunu ve aşırı sağın gelecek yıl seçimleri kazanması halinde kanun değiştirmeden yeni kısıtlamalar getirmesine imkan tanıyacağını belirtti.

Başbakan Lecornu'nun pazartesi günü eylemci lise öğrencilerinin temsilcileriyle görüşmesi bekleniyor. Hükümet, yeni okul kapatmalarının önüne geçmek için öğrencilerin taleplerine fon ve bina onarımıyla yanıt verme baskısı altında.