Fransa'da protestolar ve piyasa baskısı borç krizini derinleştiriyor

Fransa'da yakıt fiyatlarının artmasıyla sekiz yıl önce sokağa çıkan sarı yeleklilerin ardından ülkede yeniden geniş çaplı protestolar yaşanıyor. Bu kez öğrenci ve işçi eylemleri öne çıkarken, mali piyasalar da hükümetin harcamaları kontrol altına alamamasından rahatsız. Ülke, kamu ve özel sektör borçlarının oluşturduğu baskı nedeniyle ekonomik darboğazdan çıkış yolu arıyor.

Fransa'da borcun gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranı 2025'te yüzde 115,6 oldu. Bütçe açığı ise yüzde 5,1 olarak kaydedildi. Karşılaştırma yapıldığında Birleşik Krallık'ta bu oranlar sırasıyla yüzde 94,3 ve yüzde 4,3 düzeyinde bulunuyor.

Ekonomik belirsizliğin bedelini iş yatırımları ödüyor. Fransa'nın en büyük işveren federasyonu Medef'in anketine göre şirketlerin yüzde 82'si bir sonraki hükümetin ekonomi politikasının etkileri konusunda karamsar. Katılımcıların yüzde 66'sı, ekonomi politikasındaki tıkanıklığın beş yıl daha sürmesi halinde işletmelerinin kırılgan hale geleceğini veya iflas edebileceğini belirtiyor.

Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) bir kurtarma operasyonu başlatması ihtimali gündemde. Ancak ECB kuralları, mali desteklerin sıkı koşullara bağlanmasını öngörüyor; Fransa ise koşulsuz destek talep ediyor.

Piyasalar neden endişeli?

Fransa'nın 10 yıllık tahvil faizi geçen hafta Temmuz 2002'den bu yana en yüksek seviyeye çıkarak yüzde 5'e yaklaştı. Tahvil fiyatları düştüğünde faizler yükseliyor. Tasarrufları için Fransa'yı güvenli liman olarak gören Japon yatırımcıların kendi ülkelerinde daha iyi getiri bulması, Fransız hazinesi üzerindeki baskıyı artırdı.

Insead'de ekonomi profesörü olan Antonio Fatas, siyasi ve ekonomik durumun Fransa'yı finansal çöküşün eşiğine ittiğini söylüyor. Fatas, büyümenin düşük seyrettiğini ve dinamiğin nasıl değişeceğinin görülmediğini belirtiyor. Borç rakamlarının kötü olduğunu vurgulayan Fatas, piyasaların hükümetin duruma hâkim olmadığını düşündüğünü ifade ediyor.

Sorbonne'da tarih profesörü Laurent Warlouzet, aşırı sağın ekonomi politikasındaki değişimine dikkat çekiyor. Gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçiminin favorisi Marine Le Pen, emeklilik yaşını 62'ye çekmeyi ve referandumla borç freni getirmeyi vaat ediyor. Warlouzet, 2016-17 döneminde avro bölgesinden çıkmak isteyen Le Pen'in bugün mali disiplin yanlısı bir çizgiye geçtiğini ancak bunun seçmen talepleriyle bağdaşmadığını söylüyor.

Fathom Consulting direktörü Erik Britton'a göre, gelecek nisan ayında solcu La France Insoumise lideri Jean-Luc Mélenchon ile Le Pen arasında olası bir ikinci tur, yatırımcıları bütçe açığından daha fazla korkutuyor. Britton, Le Pen'in seçilmesinin yüzde 20 "Frexit" riski taşıdığını, Mélenchon'un seçilmesi halinde ise bu riskin çok daha yüksek olacağını belirtiyor.

Fransa Merkez Bankası Başkanı Emmanuel Moulin, geçen hafta Fransa'nın ECB yardımına ihtiyacı olmadığını söyledi; ancak "şu aşamada" ifadesini ekleyerek belirsizliği artırdı. Société Générale kıdemli stratejisti Albert Edwards, tahvil piyasası yatırımcılarının odağının bir piyasadan diğerine kaydığını, gelecek ay dikkatin Japonya, Birleşik Krallık veya ABD'ye dönebileceğini ifade ediyor.