Fransa'da öğrenci protestoları hükümeti tedirgin etti

Fransa'da yaklaşık iki hafta önce başkent Paris'in kuzeyindeki düşük gelirli Seine-Saint-Denis bölgesinde başlayan lise öğrencilerinin protestoları, birkaç gün içinde ülke geneline yayıldı. Perşembe günü yüzlerce lise (15-18 yaş arası öğrencilerin eğitim gördüğü okullar) bloke edildi. Cuma günü tablo biraz yatışsa da yaklaşık 400 lise, personel ve öğrencileri korumak amacıyla kapatıldı. Üniversite öğrencileri de hareket katılmaya başladı.

Protestolar sırasında şiddet olayları yaşandı. Perşembe günü Nantes kentindeki bir lisenin ana binası yangında kullanılamaz hale geldi. Ülke genelinde okul kapılarında çok sayıda küçük yangın çıkarıldı. Maddi hasarın milyonlarca avroya ulaştığı bildirildi.

Milli Eğitim Bakanı Édouard Geffray'a göre aralarında 40 okul müdürünün bulunduğu 65 eğitim personeli yaralandı. Geffray, "Yaralanan personelin çoğu, karşı karşıya kaldıkları kişilerin kendi öğrencileri olmadığını söyledi" dedi.

Hükümetin verilerine göre yaklaşık 300 polis ve itfaiyeci de yaralanma şikayetiyle tedavi gördü, çoğu reşit olmayan 2 binden fazla kişi gözaltına alındı. Öğrenci grupları ise polis müdahalesinde yaralanan uzun bir liste olduğunu, iki gencin gözlerinden ağır yaralandığını, birinin de pek çok dişini kaybettiğini öne sürüyor.

Talepler net değil, siyasi boyut öne çıkıyor

Öğrencilerin talepleri var ama henüz muğlak. Öne çıkan başlıklar, okullara ayrılan bütçenin yetersizliği, daha fazla öğretmen, daha küçük sınıflar ve daha iyi bina koşulları. Fransa'da pek çok kişi bu taleplerde öğrencilere hak veriyor; eğitim sisteminin mali sıkıntılar nedeniyle kötüye gittiği kabul ediliyor.

Başbakan Sébastien Lecornu bu hafta gelecek yılın bütçe taslağını yayımladı. Taslak, "Daha fazla kesinti, bu kez ciddiyiz" mesajı veriyor. Lecornu'nun vaat ettiği gibi kamu harcamalarından 54 milyar avro (yaklaşık 46 milyar sterlin) kesinti yapıp yapamayacağı belirsiz.

Ülkedeki asıl endişe, öğrenci eyleminin aşırı sol tarafından yönlendirildiği ve son günlerdeki şiddetin, seçim yılına giren kutuplaşmış bir toplumu bekleyen tablonun ilk işareti olduğu yönünde. Sağ ve merkez kesimler, öğrenci olaylarının arkasında Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) partisi ile popüler cumhurbaşkanı adayı Jean-Luc Mélenchon'un olduğuna inanıyor.

LFI yöneticileri düzenli olarak öğrencilerin yanında göründü; özellikle Saint-Denis banliyösünde Belediye Başkanı Bally Bagayoko'nun "şiddet bazen meşru olabilir" sözü eleştirildi. LFI, hareketi yalnızca doğal biçimde desteklediğini, başka bir şey yapmadığını savunuyor. Mélenchon perşembe günü öğrencilere şiddetten kaçınma çağrısı yaptı.

Seçim yaklaşırken risk büyüyor

Paris polis teşkilatı için hazırlanan ve basına sızdırılan bir iç rapor, Seine-Saint-Denis'te başlayan hareketi inceledi. Raporda öğrencilerin "öğrenci sendikalarından aşırı sol unsurlar ve LFI gibi siyasi gruplar tarafından kışkırtıldığı" ileri sürüldü. Gerilimin "ulusal seçimler öncesinde kendi fikirlerini dayatmayı amaçlayan bir ateş yakma stratejisinin parçası olabileceği" belirtildi. Raporda ayrıca eylemciler arasında lise öğrencisi olmayan kişilerin bulunması, taleplerin belirsizliği, Filistin ve Cezayir bayrakları taşınması ve polis karakolları önünde ek eylem çağrısı yapılması gibi unsurlar delil olarak gösterildi.

Anketler, Mélenchon'un 18-24 yaş grubunda yüzde 40 civarında destek gördüğünü, bu desteğin göçmen nüfusun yoğun olduğu banliyölerde toplandığını gösteriyor. Ancak gençler Fransa'da seçimlere en çok katılmayan kesim olduğu için LFI'nin stratejisi, mayıs ayındaki cumhurbaşkanlığı seçimlerine doğru bu seçmene sürekli "yanınızdayız" mesajı vermek üzerine kurulu.

Bu desteğin Mélenchon'a zafer getirip getirmeyeceği ise belirsiz. Anketler, olası bir ikinci turda Mélenchon'un aşırı sağcı Marine Le Pen karşısında büyük farkla kaybettiğini gösteriyor. Bu senaryonun gerçekleşmesi halinde Fransa'nın istikrarsız bir döneme gireceği, son günlerdeki gençlik protestolarının da bu dönemin habercisi olacağı değerlendiriliyor.