Fransa'da kırsal bölgelerin kalbi olan köy bistroları kapanıyor

Fransa'da bir zamanlar kırsal yaşamın merkezinde olan kafe-bistrolar, nüfus azalması ve alkol tüketiminin düşmesi nedeniyle kapanıyor. Kampanyacılar ise bu mekanları yaşatmak için yeni yollar arıyor.

Kuzey Burgonya'daki Saint-Martin-sur-Ouanne köyünde bulunan Au Bon Acceuil kafe-bistrosunda hafta ortası bir gün öğle vakti tüm masalar çoktan dolmuş durumda. Üç öğünlük öğle menüsü, yanında patates kızartmasıyla büyük bir biftek parçası veya etli lazanya seçeneğiyle birlikte 18 avro. Ancak köylüler sadece yemek için gelmiyor.

Sekiz ay kapalı kaldıktan sonra yakın zamanda yeniden açılan bisroya eskiden Café de la Gare deniyordu ve yerel halk açık kalmasını istiyor. İşletmenin yeni müdürü Nadia Letellier, "Böyle bir köyde bir kafe-bistro olması çok önemli. Kapalı kalmasına izin veremezdik" dedi.

Saint-Martin'in yerlisi olan çiftçi ve köy belediye başkanı Hervé Chapuis, karşıdaki boulangerie (fırın) sekiz yıl önce kapandığından bu yana köyün son halka açık işletmesini kurtaran belediye ekibinin bir parçası. "İnsanlar her sabah buraya bir kahve içmek ve sohbet etmek için geliyor" diyen Chapuis, "Amacımız bu tür işletmeleri açık tutarak toplumsal dokuyu desteklemek" diye konuştu.

Fransa genelinde bistrolar kapanıyor

Fransa'nın ünlü kafe-bistroları sıkıntıda. 1900'de tahminen 500 bin böyle işletme varken, 1960'lara gelindiğinde yarısından fazlası kapanmıştı. Bugün yalnızca yaklaşık 30-40 bin kaldı ve bunların bile günde iki tanesinin kapandığı bildiriliyor.

Paris borsası yakınlarındaki Le Mesturet bistrosunu işleten ve Fransa Bistro ve Kafeler Birliği'nin başkanı olan Alain Fontaine, kapanmaların kırsal toplulukları ıssızlaştırdığını ve özellikle yaşlı köylüleri yalnız bıraktığını söylüyor. Fontaine, kapanmaların ekonomik ve sosyolojik nedenleri olduğunu belirtiyor: Kırsal alanda yaşayan nüfus son yarım yüzyılda azaldı, televizyon ve dijital cihazlar insanları akşamları eve çekiyor ve ortalama bir Fransız artık 1960'lardaki 200 litreye kıyasla yılda yaklaşık 80 litre alkol tüketiyor.

Bistro ve kafeleri işletecek insan bulmak da bir sorun. Fontaine, hükümetin bu mekanları UNESCO'ya somut olmayan kültürel miras listesine sunması için kampanya yürütüyor ve bu tanınmanın daha fazla kişiyi bu işi üstlenmeye teşvik edeceğini savunuyor.

Yaşam biçiminin kaybolduğunu belirten Fontaine, "Bistro ve kafelerde insanlar sadece yemek yiyip içmez; birbirlerini yakalar, yeni insanlarla tanışır, tartışır, güler, okur, yazar ve bazen aşık olur" dedi.

Yerel çözümler ve devlet desteği

Montpellier yakınlarındaki Hérault'ta bulunan Camplong'daki tarihi Le Grand Café'yi 1898'den bu yana ailesi işleten Solène Joucla, babası Pierre emekli olunca mekanı kapatmak ya da öğretmenlik işini bırakmak zorunda kaldı. Bunun yerine kız kardeşi Katell ile bir dernek kurup mekanı işletmeye başladı.

2023'te Fransız senatosuna sunulan bir rapor, hükümetin küçük kırsal kafe-bistro, otel ve restoranlara yönelik düzenlemeleri gevşetmesini önermişti. Raporda bu mekanların toplu kapanmasının kırsal topluluklar üzerindeki olumsuz etkisine dikkat çekilmiş ve varlıklarının "ekonomik canlılık ve sosyal uyuma" katkı sağladığı sonucuna varılmıştı.

Ulusal Kır Bistroları Federasyonu, "kırsal bistrolar sosyalleşme, topluluk bağları kurma ve yerel kültürel yaşamı destekleme açısından benzersizdir" açıklamasını yaptı. Oxford Economics'in Birleşik Krallık ve ABD dahil beş pazarda barların ve pubların topluluklara ekonomik ve sosyal katkısını inceleyen son raporu da bu mekanların "insanları bir araya getirmede ve sosyal bağlantıyı desteklemede merkezi bir rol" oynadığı sonucuna vardı.

Fransa'da 2020'de kurulan 1.000 Cafés derneği, 3.500'den az nüfuslu belediyelere kafelerini kurtarmada veya yeni kafeler açmada yardımcı oluyor. Dernek, kırsal köylerdeki insanların yüzde 60'ından fazlasının yerel bir ticari işletmesi olmadığını ve bunun birçok kişiyi kendini terk edilmiş ve görmezden gelinmiş hissettirdiğini tespit etti.

Yonne ilindeki Charny-Orée-de-Puisaye belediyesine bağlı 14 köy ve küçük kasabanın belediye başkanı Aurélien Pécot, Saint-Martin-sur-Ouanne'daki bistro, bir restoran ve üç fırın dahil bölgedeki beş mülkün belediyeye ait olduğunu söyledi. Belediye, Au Bon Acceuil yeniden açılmadan önce temel işler için 25 bin avro harcadı.

Pécot, bir zamanlar neredeyse her köyde bir bar, kafe, bistro ve fırın bulunduğunu hatırlatanların çok olduğunu ancak bunun artık birçok durumda gerçekçi ya da ekonomik olarak uygulanabilir olmadığını belirtti. "Bu mekanları kurtarmak için harcadığımız vergi mükelleflerinin parası, bu yüzden insanlar bunun iyi harcandığını görmeli" dedi.