Ferguson Marine tersanesi çalışanlarının dörtte birini işten çıkaracak

İskoçya'nın devlete ait tersanesi Ferguson Marine, söz verilen yeni siparişlerin onaylanmasını beklerken toplam işgücünün yaklaşık dörtte birini azaltacak. Port Glasgow merkezli firma, iki uzun süredir gecikmeli CalMac feribotunun inşasının tamamlanmasının ardından gönüllü işten çıkarma başvurularını kabul etmeye başladı.

Şu anda 34'ü çırak olmak üzere 283 kişiyi istihdam eden tersane, gönüllü işten çıkarma süreciyle 70 pozisyonun ortadan kalkacağını açıkladı. İskoçya hükümeti, tersaneye dört küçük gemi için doğrudan sipariş verileceğini vaat etmişti ancak bakanlar hâlâ plan üzerinde "durum tespiti" (due diligence) yaptıklarını söylüyor.

12 yıl sonra ilk kez inşa halinde gemi yok

Ferguson Marine, Clyde Nehri üzerindeki son ticari tersane olma özelliğini taşıyor. Tersane, 2019 yılında eski sahibi ile devlete ait feribot ajansı Caledonian Maritime Assets Ltd (CMAL) arasında iki çift yakıtlı CalMac feribotunun ek maliyetleri konusundaki uzun süren anlaşmazlığın ardından kamulaştırılmıştı.

İlk feribot MV Glen Sannox, Kasım 2024'te teslim edilirken, MV Glen Rosa'nın bu yılın sonuna kadar tamamlanması bekleniyor. Tersane son olarak BAE Systems için yeni Tip 26 fırkateynlerinde alt yüklenici olarak çalıştı ve şu anda teyit edilmiş gelecek siparişi bulunmuyor. MV Glen Rosa'nın son donatım ve devreye alma için Inchgreen'e taşınmasıyla ana Port Glasgow sahası 12 yıl sonra ilk kez inşa halinde bir gemi olmadan kaldı.

Mart ayında, Holyrood seçimlerinden önce İskoçya hükümeti, tersaneye dört gelecek gemi için doğrudan sözleşme verilmesi planlarını duyurmuştu. İki küçük CalMac feribotu, bir balıkçılık araştırma gemisi ve bir deniz koruma gemisinin tersane için "geleceğe köprü" sağlayacağı belirtilmişti. Ancak o tarihten bu yana sözleşmelerin hiçbiri onaylanmadı; bakanlar "durum tespiti"nin hâlâ sürdüğünü söylüyor.

Yeni siparişlerin onayı gecikirse iş gücü risk altında

Yeni siparişler henüz onaylanmamış olsa da, firmanın iş planını güncellemesine olanak tanıyarak bakanların iki yıldan uzun süre önce açıkladığı 14,2 milyon sterlinlik modernizasyon fonunun serbest kalmasını sağlayabilir. Yeni ekipman ve yazılım kurulumu için zemin etüt çalışmaları sürüyor ve bu yatırımın verimliliği artırması umuluyor.

Tersanenin çıraklık programı kısa vadede işten çıkarmalardan etkilenmeyecek; halihazırda eğitimde olan 34 genç işçi bulunuyor ve 10 yeni çırak da kolejdeki ilk yıllarına başlamak üzere. Ferguson, 1903 yılında dört kardeş tarafından kurulduğundan bu yana 360'tan fazla gemi inşa etti, ancak itibarı uzun süre geciken ve bütçeyi aşan MV Glen Sannox ve MV Glen Rosa feribotlarıyla ilgili tartışmalardan zarar gördü. Birleşik Krallık'ta türünün ilk sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) gemileri olan bu feribotların inşası, tasarım zorlukları ve ek maliyet talepleriyle ilgili anlaşmazlıklar nedeniyle sekteye uğramıştı.

İşgücünün suçlu olmadığı konusunda geniş bir mutabakat olsa da, tartışmalar potansiyel müşterilerin yeni sipariş verme konusunda çekingen davranmasına yol açmış olabilir. Tersane ayrıca, tüm Birleşik Krallık tersaneleri gibi, özellikle Doğu Avrupa ve Uzak Doğu'daki firmalarla maliyet açısından rekabet etmek zorunda. Denizcilik Endüstrileri Derneği, yabancı tersanelerin daha ucuz işçilik ve daha iyi devlet desteği sayesinde Birleşik Krallık'taki tersanelerden genellikle yüzde 10-20 daha ucuza teklif verebildiğini söylüyor.

İki yıl önce Ferguson, itibarını yeniden inşa etmek için ideal bir sözleşme olarak görülen yedi küçük CalMac gemisi siparişini kaçırmıştı. Teklifi kalitesiyle övülmesine rağmen, CMAL gemileri daha ucuza inşa edebildiği için ihale bir Polonya firmasına verildi. Ferguson yönetimi, bu tür değerlendirmelerde "sosyal değerin" hesaba katılmasını defalarca talep etti ancak CMAL, Brexit öncesi tedarik kuralları nedeniyle tüm teklif sahiplerine eşit davranmak zorunda olduğunu savunuyor.

Geçen yaz Ferguson'un genel müdürü Graeme Thomson, MV Lord of the Isles'ın yerine geçecek yeni bir CalMac gemisinin doğrudan verilmesini talep etmiş, bunu "hedef sözleşme" olarak nitelendirmiş ve iş yükü alınmazsa işgücünü korumanın "çok zor" olacağı uyarısında bulunmuştu. Ancak bakanlar bu talebi reddetti ve sözleşme bu yılın başlarında ihaleye çıkarıldı. Ferguson, CMAL'ın belirlediği ön yeterlilik kriterlerini karşılayamadığı için ihaleye katılamadı; Ferguson yönetimine göre bu kriterleri hiçbir Birleşik Krallık merkezli ticari tersane yerine getiremiyor. Kısa listeye kalan teklif sahipleri belli oldu ancak CMAL, rekabete zarar vereceği gerekçesiyle hangi firmaların listeye girdiğini veya nerede olduklarını açıklamayı reddetti. Kazanan teklif sahibi gelecek yılın başında açıklanacak.