Falkland gerilimi, savunma harcamalarının yüzde 3 hedefini acil hale getirdi

İşçi Partisi savunma komitesi başkanı Tan Dhesi, Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei'nin Falkland Adaları'na yönelik tehditlerinin, Başbakan Andy Burnham'ın savunma harcamalarını derhal artırmasını daha da önemli hale getirdiğini söyledi.

Dhesi, Arjantin liderinin bu haftaki açıklamalarının, hükümetin askeri harcamaları 2030 yılına kadar milli gelirin yüzde 3'üne çıkarma sözü vermesi gerektiğini gösterdiğini belirtti. Ancak Başbakan'ın 2030 hedefini tutturacağına dair güvence vermesine rağmen Başbakanlık Ofisi'nin (No 10) daha sonra bu sözden geri adım atmasıyla Burnham'ın planlarının hâlâ belirsizlik içinde olduğunu ifade etti.

Dhesi'den başbakana eleştiri

Guardian'a konuşan Dhesi, "Başbakan ve Maliye Bakanı'nın bu kararları gelecek yıla ertelememesi önemli. Almanya'nın Rusya'yı Leipzig'deki insansız hava aracı olayı nedeniyle açıkça ifşa ettiğini gördük. Şimdi Arjantin'den Falkland Adaları'nı ele geçirmek istediklerini söyleyen bir tehdit var. Bizim Falkland halkına karşı sorumluluğumuz var - onlar kendi kaderini tayin hakkına sahip olduklarını söylüyorlar. Onları bu tehdide karşı savunmamız da önemli" dedi.

Dhesi'nin açıklamaları, jeopolitik ve savunma politikasında çalkantılı bir haftanın ardından geldi. İşçi Partili milletvekili, Çarşamba günü Başbakan'dan Birleşik Krallık'ın 2030 yılına kadar savunmaya milli gelirin yüzde 3'ünü harcayacağına dair söz almış görünüyordu. Bu hedefin tahmini ek maliyeti yıllık 10 milyar sterlin. Dhesi, Burnham'ın Temmuz ayında göreve başlamasından bu yana ilk başbakanlık soru-cevap oturumunda, kendisine 2030 taahhüdünü destekleyip desteklemediğini sordu ve "yalnızca hislerin yeterli olmayacağı" uyarısında bulundu.

Hükümetin belirsiz tutumu

Dhesi'nin sorusu, Maliye Bakanı John Healey'in daha önce 2030 hedefini kabul etmeyi reddetmesinin ardından geldi. Healey, bu konu nedeniyle Keir Starmer hükümetinden istifa etmişti. Burnham ise "bu taahhüdü verdiğini" söyledi, ancak daha sonra No 10 başbakanın kesin bir taahhüt vermediğini açıkladı. Hükümet bunun yerine, NATO'nun 2035 yılına kadar savunma harcamalarının yüzde 3,5'e çıkarılmasını öngören uzun vadeli hedefini kabul etti.

Dhesi, hükümetin savunma politikası konusunda netlik olmadığını ve bu yüzden soruyu sorduğunu belirterek, başbakanlık soru-cevap oturumunun ardından 2030'da yüzde 3 hedefine ulaşma konusunda anlaşma olmadığını doğrulayan bir açıklama yapıldığını söyledi. "Hâlâ benzer bir durumdayız. Sorunum ülke için geçerli ve önemli" dedi.

Haftanın ilerleyen günlerinde ABD Başkanı Donald Trump, Falkland Adaları üzerindeki Britanya egemenliğine verdiği desteği sorguluyormuş gibi göründü. ABD geleneksel olarak adaların sahipliği konusunda tarafsız kalırken, Britanya'nın fiili kontrolünü kabul ediyor. Ancak Trump, bunun Britanya'nın İran savaşına destek vermemesine misilleme olarak değiştirilebileceğini öne sürdü: "Unutma, petrolünüzün büyük bir kısmını Hürmüz Boğazı'ndan alıyorsunuz ve siz bana yardım etmek için orada değildiniz" dedi.

Trump'ın açıklamaları, Perşembe gecesi adalar üzerindeki hak iddiaları lehine "dünyada değişim rüzgârları estiğini" söyleyen Milei'yi cesaretlendirdi. Milei, ABD'nin bu tutum değişikliğini değerlendirdiğini, çünkü Arjantin'in batı değerleriyle uyumlu, stratejik açıdan önemli ve gelecekte değerli bir müttefik olabileceğini bildiğini ifade etti. Ayrıca, Arjantin hükümetinin bilgisi dışında petrol çıkaran şirketlerin ülkede iş yapmasının yasaklanacağını belirtti. İngiltere bakanları Milei'nin yorumlarını Cuma günü kınayarak, Falkland halkı istediği sürece adaların Britanya'da kalacağını söyledi.