Eurovision Asya'ya taşınıyor: İlk final Bangkok'ta

Eurovision şarkı yarışması Asya'ya taşınıyor. Organizatörlerin ilk bölgesel edisyon olarak planladığı yarışmada 11 ülke, 14 Kasım'da Bangkok'ta yapılacak tek finalde yarışacak. Yarışmanın Avrupa'daki formatını büyük ölçüde takip eden etkinlik, ilerleyen yıllarda farklı bölgelerde de düzenlenmek isteniyor.

Finalde Bhutan, Bangladeş, Kamboçya, Laos, Malezya, Moğolistan, Nepal, Filipinler, Güney Kore, Tayland ve Vietnam yarışacak. Ülke temsilcilerinin tamamı belirlendi. Aralarında ülkelerinde tanınmış isimler de var: Vietnam'dan Tóc Tiên ve Malezya'dan Aina Abdul.

Programın yapımcısı Assaf Blecher'e göre Çin ve Japonya ile yapılan görüşmeler üretim takviminin ötesine geçti. Blecher, iki ülkenin gelecek yıl katılması konusunda "çok ama çok iyimser" olduğunu söyledi.

Format büyük ölçüde Avrupa versiyonunu izliyor. Her ülke en fazla üç dakika süren ve sahnede en fazla altı kişinin yer aldığı bir performansla canlı olarak yarışacak. Blecher, Eurovision'un sahibi olan Avrupa Yayın Birliği'nin (EBU) her şarkıyı ve sözleri onayladığını, siyasi şarkıların Avrupa'da olduğu gibi yasak olduğunu belirtti.

Oylama nasıl işleyecek?

Ulusal jüriler finalden önceki gece yapılan kostümlü provayı puanlayacak, halk ise final gecesi oy verecek. Yarışan ülkelerin izleyicileri oy kullanabilecek ancak kendi ülkelerine oy veremeyecek. Diğer ülkelerden gelen oylar ise 12. bir bölge olarak toplanacak.

Oylama QR kodu veya internet sitesi üzerinden yapılacak. Her izleyici en az üç şarkıya dağıtmak kaydıyla sekiz ücretsiz oy kullanabilecek. Ülkeye göre değişen fiyatlarla 10 oy daha satın alınabilecek.

Final, Eurovision'un YouTube kanalında yayınlanacak ve yarışan her ülkede bir yayın ağı tarafından taşınacak. Kazanan ülke kupa alacak, para ödülü verilmeyecek.

Avrupa'dan önemli bir fark var: Kazanan ülke, en azından başlangıçta, otomatik olarak ev sahipliği hakkı kazanmayacak. Gerekçe olarak küçük ülkelerin yeterli altyapıya sahip olmaması gösteriliyor.

Arenada hangi bayrakların kullanılabileceği konusu da Avrupa'da defalarca tartışmaya yol açmıştı. Seyirciler Tayland yasalarına tabi olmak kaydıyla birer bayrak getirebilecek. Heyetler ise sahnede ve bayrak geçişinde yalnızca kendi ulusal bayraklarını taşıyabilecek.

Bölgesel oylama, yani ülkelerin komşularına yüksek puan vermesi, Avrupa'da uzun süredir devam eden bir gelenek. Blecher, Asya'nın da aynı yolu izleyip izlemeyeceğini bilmek için erken olduğunu söyledi. EBU'nun yarışma iletişim sorumlusu Dave Goodman ise izleyicilerin oylarını birden fazla ülkeye dağıtmaları konusunda teşvik edileceğini belirtti.

Karşılıklı destek muhtemelen Himalaya komşuları Nepal ve Bhutan arasında görülebilir. Tayland ve Laos gibi Güneydoğu Asya ülkeleri arasında da yakın dilsel ve kültürel bağlar bulunuyor. Ancak ev sahibi Tayland'ın, ortak sınırda yaşanan son çatışmalar ve çözülemeyen toprak anlaşmazlığı nedeniyle komşusu Kamboçya'nın oylarına güvenmek istemeyebileceği belirtiliyor. Goodman, çatışma halindeki ülkelerin kazananının ev sahipliği yapmasını engelleyen EBU kuralının Asya'da geçerli olmadığını, çünkü ev sahipliğinin kazanana geçmediğini söyledi.

Bölgede Mekong Nehri boyunca su güvenliği ve Malezya, Vietnam ile Filipinler arasında Güney Çin Denizi'ndeki örtüşen talepler gibi başka gerilimler de var. Ancak bunlar açık düşmanlık olmadığı için oylamayı etkilemesi beklenmiyor.

Avrupa'nın gelenekleri taşınacak mı?

Asya'nın Avrupa'daki selefinin tüm geleneklerini tam olarak benimseyip benimsemeyeceği henüz net değil. Blecher, bu yıl Avrupa'da düzenlenen yarışmadaki kadar "tam anlamıyla kamplı" bir deneyimin henüz yaşanmayabileceğini düşünüyor. Ancak Avrupa'daki yarışmanın 70 yılda geliştiğini de hatırlatıyor.

Asyalı sanatçıları küresel izleyicilerle buluşturan bir YouTube dizisi yürüten PR uzmanı Bettina Miski, yarışmanın queer kültürünün otomatik olarak taşınacağının kesin olmadığını söylüyor. Miski, "Ev sahibi Tayland'da evlilik eşitliği ve dünya çapında görünür queer medya olsa da, yayının yapılacağı ve medyası muhtemelen daha kısıtlayıcı olan diğer ülkeleri de unutmamalıyız" diyor. Örneğin Malezya ve Bangladeş yarışmada yer alıyor ancak her ikisi de hemcins ilişkilerini suç sayıyor.

Bu, formatın ilk ihracat denemesi değil. ABD eyaletlerinin ülkeler yerine yarıştığı American Song Contest 2022'de bir sezon yayınlandı ve yenilenmedi.

Goodman, "Formatı başka bölgelerde uygulamamızın nedenlerinden biri de, evet, orijinal Eurovision şarkı yarışmasını gelecek için sürdürülebilir kılmak" diyor.

Ekim ayında bütçe kesintileri ve prodüksiyon değişiklikleri haberleri üzerine organizatörler, yarışmanın planlandığı gibi devam edeceğini belirten bir kamu açıklaması yapmak zorunda kalmıştı.